Luôn hết mình trong công việc nhưng cảm thấy kiệt sức? Có thể bạn đang mắc phải “hội chứng mệt mỏi vì tận tâm”

Chúng ta đang sống trong thời đại mà cảm giác kiệt sức sau giờ làm gần như trở thành chuyện thường ngày. Theo một khảo sát năm 2023, có đến 61% người lao động cho biết họ thường xuyên cảm thấy mệt mỏi vào cuối mỗi ngày, trong khi 55% cảm nhận rằng công việc đang ngày càng căng thẳng và đòi hỏi nhiều hơn. Nhưng không chỉ những cuộc họp triền miên hay deadline dày đặc khiến chúng ta kiệt sức – mà còn là những việc “ngoài hợp đồng” mà bạn đang âm thầm làm vì tập thể.

Từ việc giữ hòa khí với đồng nghiệp khó tính đến tham gia các hoạt động nội bộ, làm đại sứ thương hiệu một cách vô hình ngoài giờ làm – những đóng góp không lương này có thể ảnh hưởng rất lớn đến tinh thần của bạn. Tình trạng đó được các chuyên gia tâm lý tổ chức gọi tên là: “citizenship fatigue” – hội chứng mệt mỏi vì tận tâm.

Khi lòng tận tâm trở thành gánh nặng

“Hội chứng mệt mỏi vì tận tâm” xuất hiện khi bạn làm nhiều việc vượt ngoài mô tả công việc để xây dựng văn hóa doanh nghiệp, từ hỗ trợ đồng nghiệp, tham gia các nhóm thiện nguyện cho đến quảng bá công ty trên mạng xã hội.

Peter Duris – CEO và đồng sáng lập nền tảng hướng nghiệp Kickresume – cho biết: “Bạn có thể luôn được đánh giá cao, luôn quan tâm đến đồng nghiệp và góp sức xây dựng tổ chức. Nhưng khi chạm đến ngưỡng ‘tận tâm quá sức’, năng lượng và động lực làm việc sẽ dần cạn kiệt.”

Điều nguy hiểm hơn là: vì các hành vi “tận tâm tổ chức” này thường không được tưởng thưởng chính thức như tăng lương hay thăng chức, người lao động dễ cảm thấy bị “lạm dụng thiện chí”. Duris khẳng định, nếu không kiểm soát tốt, hội chứng này có thể khiến nhân sự rơi vào trạng thái mất phương hướng và rời bỏ công việc.

Xem thêm:

Kiệt sức kiểu mới: Vẫn đạt KPI, vẫn cười, nhưng bên trong trống rỗng

Vẫn có mặt tích cực – nếu bạn biết cách cân bằng

Ở chiều ngược lại, nếu được cân nhắc kỹ lưỡng, một số hành vi tận tâm tổ chức có thể mang lại lợi ích. “Chẳng hạn như học thêm kỹ năng mới, đảm nhận vai trò mở rộng, hay kết nối với các đồng nghiệp khác phòng ban – những việc này có thể giúp bạn thăng tiến hoặc tìm được mentor phù hợp. Quan trọng là đừng để bản thân làm việc quá sức.”

Nếu bạn đang có dấu hiệu của “citizenship fatigue”, đây là điều bạn cần làm

Giữ ranh giới công việc – cuộc sống rõ ràng: Hãy nhớ dành thời gian cho bản thân. “Giúp đồng nghiệp là điều tốt, nhưng đừng để mọi trách nhiệm đổ dồn lên vai bạn.”

Tự kiểm tra sức khỏe tinh thần: Nếu bạn thường xuyên cảm thấy kiệt quệ, hãy tự hỏi liệu công việc có đang là nguyên nhân. “Không có gì sai khi bạn cần tạm rút lui khỏi một vai trò phụ, một hoạt động nội bộ hay một dự án ngoài giờ.”

Tổ chức cũng phải có trách nhiệm: Duris cũng nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong việc giảm áp lực “tận tâm hóa”. Các công ty cần nhớ rằng những nhiệm vụ ngoài lề – dù hữu ích – cũng không phải là yêu cầu chính thức trong hợp đồng. Vì vậy, muốn nhân viên tích cực xây dựng văn hóa công ty? Hãy đảm bảo họ có thời gian – năng lượng – sự ghi nhận xứng đáng.

Ở một thế giới lý tưởng, sự tử tế nên được ghi nhận – không trở thành lý do khiến bạn gục ngã. Và để đi đường dài trong sự nghiệp, điều quan trọng không phải là làm nhiều hơn, mà là làm đúng – đúng lúc, đúng chỗ và đúng giới hạn của mình. Bạn có đang đối mặt với “citizenship fatigue”? Đã đến lúc lắng nghe chính mình trước khi nói “yes” với mọi lời nhờ vả!