Dùng ChatGPT nhiều có khiến con người cô đơn hơn?

Bill Gates, đồng sáng lập Microsoft, từng gọi ChatGPT là “cuộc cách mạng quan trọng nhất kể từ khi Internet ra đời” và khẳng định rằng nó sẽ “thay đổi thế giới mà chúng ta đang sống”. Thực tế, ChatGPT đang len lỏi vào đời sống hàng ngày với tốc độ đáng kinh ngạc: từ hỗ trợ công việc, giải đáp thắc mắc, tạo hình ảnh, nghiên cứu khoa học, đến trở thành một người bạn tâm sự giúp mang lại sự ổn định cảm xúc.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây cho thấy rằng việc lạm dụng ChatGPT có thể dẫn đến cảm giác cô đơn. Điều này đồng nghĩa với việc AI đang tác động đến cách con người xây dựng các mối quan hệ và định hình cuộc sống. Cụ thể, những người sử dụng ChatGPT thường xuyên có xu hướng cảm thấy cô đơn hơn, và khi dựa dẫm vào AI, họ cũng thu hẹp phạm vi giao tiếp với người khác. Vào tháng 3 vừa qua, OpenAI – công ty phát triển ChatGPT – đã hợp tác với MIT Media Lab để tiến hành một nghiên cứu về vấn đề này. Kết quả cho thấy những người thường xuyên trò chuyện với ChatGPT theo hướng cá nhân, cảm xúc có xu hướng cô đơn nhiều hơn.

Nghiên cứu tiết lộ gì?

Các nhà nghiên cứu đã thực hiện hai nghiên cứu độc lập:

• Nghiên cứu đầu tiên phân tích khoảng 40 triệu lượt tương tác giữa 4.076 người tham gia và ChatGPT, sau đó đặt câu hỏi về cảm nhận của họ.
• Nghiên cứu thứ hai tuyển chọn gần 1.000 người để theo dõi cách họ tương tác với ChatGPT trong 4 tuần (tối thiểu 5 phút mỗi ngày). Sau đó, những người tham gia hoàn thành một bảng khảo sát để đánh giá mức độ cô đơn, khả năng tham gia vào các hoạt động xã hội và mức độ phụ thuộc cảm xúc vào ChatGPT.

Kết quả cho thấy:

• Những người hình thành sự gắn kết với ChatGPT có xu hướng cô đơn hơn và phụ thuộc vào chatbot nhiều hơn. Những người này nằm trong top 10% người dùng ChatGPT thường xuyên nhất.
• Phụ nữ sử dụng ChatGPT trong 4 tuần có xu hướng ít tương tác với người khác hơn nam giới.
• Đặc biệt, những người sử dụng ChatGPT với giọng nói của giới tính khác báo cáo mức độ cô đơn cao hơn đáng kể và sự phụ thuộc cảm xúc lớn hơn vào chatbot khi kết thúc thử nghiệm.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng thừa nhận rằng vẫn chưa thể kết luận liệu việc sử dụng chatbot có làm tăng sự cô đơn, hay vốn dĩ những người cô đơn thường tìm kiếm sự kết nối cảm xúc qua AI nhiều hơn.

AI có phải là con dao hai lưỡi?

Thực tế, không phải tất cả các nghiên cứu đều đưa ra kết quả tiêu cực. Vào tháng 1 năm nay, một nhóm nghiên cứu từ Viện Khoa học và Công nghệ Ulsan (UNIST) và Bệnh viện Anam Đại học Korea đã công bố một nghiên cứu cho thấy việc trò chuyện với chatbot có thể giúp kiểm soát cảm xúc và giảm bớt lo âu xã hội. Điều này cho thấy rằng AI chatbot như ChatGPT có thể mang lại những tác động khác nhau tùy vào cách chúng ta sử dụng. Khi được sử dụng hợp lý, chúng có thể là công cụ hỗ trợ hữu ích, nhưng nếu quá lệ thuộc, chúng có thể trở thành “quả táo độc”.

Trong tương lai, việc con người tương tác với AI như thế nào và AI sẽ tác động đến đời sống chúng ta ra sao vẫn còn là một câu hỏi lớn đáng suy ngẫm.