AI vs Nghệ thuật: Tranh cãi về đạo đức và sáng tạo từ hình ảnh phong cách Ghibli do ChatGPT 4o tạo ra

Gần đây, đội ngũ của Studio Ghibli đã bất ngờ chứng kiến một loạt hình ảnh từ meme, ảnh selfie, chân dung các nhân vật chính trị đến cả cảnh phim Bollywood được tái hiện theo phong cách đặc trưng của họ, tất cả nhờ vào tính năng mới của ChatGPT 4o. Trong khi Sam Altman của OpenAI cùng nhiều người đam mê công nghệ ca ngợi đây là một cuộc cách mạng, giới nghệ thuật lại đặt ra nhiều lo ngại về khía cạnh đạo đức và sáng tạo.

Năm 2014, trong bài phát biểu nhận giải Oscar, huyền thoại hoạt hình Hayao Miyazaki từng nói: “Tôi nghĩ mình may mắn vì đã có cơ hội làm phim bằng giấy, bút chì và phim nhựa.” Giờ đây, những đoạn trích từ bài phát biểu này đang lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội như một lời phản bác lại xu hướng AI mới, khi công nghệ có thể tạo ra chỉ trong vài giây những tác phẩm mà các nghệ sĩ phải mất hàng năm để hoàn thiện.

Từ phép màu Ghibli đến làn sóng AI

SPIRITED AWAY – tựa Việt: VÙNG ĐẤT LINH HỒN 

Nhà sản xuất Studio Ghibli, Toshio Suzuki, từng tiết lộ rằng Miyazaki và đội ngũ của ông mất một tháng để hoàn thành một phút hoạt hình. Công sức và tâm huyết này đã làm nên những kiệt tác như Hàng xóm tôi là Totoro (1988), Dịch vụ giao hàng của phù thủy Kiki (1989) và Vùng đất linh hồn (2001) với những bối cảnh vẽ tay tinh xảo, lối kể chuyện đầy chiêm nghiệm và bảng màu ấm áp.

Tuy nhiên, với tính năng mới của ChatGPT 4o, người dùng có thể dễ dàng biến bất kỳ hình ảnh nào thành phong cách Ghibli chỉ bằng cách tải ảnh lên và yêu cầu AI thực hiện. Không chỉ Ghibli, phong cách của South Park, Rick and Morty, The Simpsons cũng được sao chép theo xu hướng này.

 

Xem bài viết này trên Instagram

 

Bài viết do Dharma Productions (@dharmamovies) chia sẻ

Sam Altman thậm chí đã đổi ảnh đại diện của mình thành một phiên bản Ghibli, đồng thời tiết lộ rằng hệ thống GPU của OpenAI đang “quá tải” vì lượng người dùng khổng lồ. Trong khi một số người xem đây là bước tiến thú vị, những người yêu thích Ghibli lại chỉ trích trào lưu này là đi ngược lại tinh thần của studio và đạo diễn Miyazaki.

Miyazaki từng phản đối AI

Trào lưu này đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ cộng đồng người hâm mộ Ghibli. Một đoạn video từ phim tài liệu NHK Special: Hayao Miyazaki – The One Who Never Ends (2016) đang được chia sẻ rộng rãi, trong đó Miyazaki bày tỏ sự ghê tởm trước công nghệ AI tạo hoạt hình: “Tôi hoàn toàn kinh tởm. Nếu các bạn muốn tạo ra những thứ kỳ quái, cứ việc. Nhưng tôi không bao giờ muốn tích hợp công nghệ này vào công việc của mình. Tôi cảm thấy điều này là một sự xúc phạm đến cuộc sống.” Ông cũng từng nhận định: “Tôi cảm thấy như nhân loại đang đi đến hồi kết. Chúng ta đang đánh mất niềm tin vào chính mình.”

Miyazaki và các cộng sự dành hàng giờ để tái hiện chính xác những chi tiết tinh tế của cuộc sống. Chẳng hạn, trong The Wind Rises (2013), chỉ một cảnh bốn giây về đám đông di tản trong trận động đất Kanto 1923 cũng đã tiêu tốn của họ hơn một năm làm việc. Trong khi đó, ChatGPT 4o chỉ mất vài giây để tạo ra hình ảnh theo phong cách Ghibli, dù thiếu đi nhiều chi tiết tinh tế.

Lo ngại về đạo đức và môi trường

Theo phát ngôn viên của OpenAI, Taya Christianson, “Mục tiêu của chúng tôi là mang đến cho người dùng sự tự do sáng tạo tối đa.” Dù OpenAI hạn chế việc sao chép phong cách của nghệ sĩ cá nhân, họ vẫn cho phép tạo hình ảnh theo phong cách các hãng phim lớn. Tuy nhiên, điều này lại làm bùng lên cuộc tranh luận giữa nghệ thuật và AI. Gần đây, hơn 1.000 nghệ sĩ, bao gồm Kate Bush và Annie Lennox, đã phát hành một album “im lặng” để phản đối kế hoạch của chính phủ Anh cho phép AI sử dụng tác phẩm có bản quyền mà không cần xin phép.

Diễn viên Nicholas Cage cũng từng cảnh báo: “Tôi tin rằng chúng ta không nên để robot mơ thay chúng ta. Đó là ngõ cụt. Nếu diễn viên để AI thao túng màn trình diễn của mình dù chỉ một chút, dần dần tất cả sự chân thật và thuần khiết của nghệ thuật sẽ bị thay thế bởi lợi ích tài chính.”

Ngoài vấn đề đạo đức, tác động môi trường cũng được nhắc đến. The Washington Post tiết lộ rằng việc soạn thảo một email 100 từ bằng ChatGPT tiêu tốn lượng nước tương đương một chai nước suối (khoảng 519 ml). Vậy nên, một hình ảnh phong cách Ghibli được tạo ra bằng AI chắc chắn sẽ tiêu tốn một lượng năng lượng không hề nhỏ.

Giới hạn sử dụng và tương lai của AI trong nghệ thuật

Do lượng truy cập quá lớn, OpenAI đã tạm thời áp đặt giới hạn số lần tạo ảnh. Sam Altman thông báo: “GPU của chúng tôi đang quá tải. Chúng tôi sẽ tạm thời giới hạn số lần tạo ảnh để cải thiện hiệu suất. Người dùng miễn phí sẽ chỉ được tạo tối đa 3 ảnh mỗi ngày.” Trong khi đó, cộng đồng yêu thích Ghibli vẫn tiếp tục chia sẻ những tác phẩm gốc của Miyazaki và các trích dẫn về triết lý nghệ thuật của ông. The New York Times từng dẫn lời ông: “Công cụ của một họa sĩ hoạt hình là cây bút chì.”

Liệu AI có đang bóp nghẹt sự sáng tạo hay chỉ đơn thuần là một công cụ hỗ trợ mới? Cuộc tranh luận này chắc chắn sẽ còn kéo dài.