Cách nhận biết bạn đang rơi vào trạng thái “đóng băng sự nghiệp” – và 5 cách để thoát ra

Nếu bước sang năm mới với nhiều bối rối hơn là rõ ràng về công việc, một chuyên gia sự nghiệp lý giải vì sao bạn có thể đang trải qua “career freeze” – và đâu là những cách giúp bạn gỡ băng.

Khi một năm mới bắt đầu, không khí đổi mới dường như lan tỏa khắp nơi. Ai mà không yêu cảm giác khởi đầu lại từ đầu? Thế nhưng, giữa những bản danh sách mục tiêu và lời hứa với chính mình, tháng Giêng cũng là thời điểm nhiều người rơi vào trạng thái “đóng băng sự nghiệp” – giai đoạn công việc trôi chậm, động lực suy giảm và tương lai trở nên mờ sương hơn bao giờ hết.

Hiểu đơn giản, “đóng băng sự nghiệp” là khi sự nghiệp của bạn bị… đứng lại. Không sụp đổ, không kết thúc – chỉ là mắc kẹt. Thường thì cảm giác này xuất hiện khi công việc từng khiến bạn hào hứng, nhiều hứa hẹn, giờ đây trở thành một vòng lặp quen thuộc. Bạn mệt mỏi, nhưng không phải vì đã cố gắng hết mình. Những gì bạn làm không mang lại cảm giác trọn vẹn, cũng chẳng khiến bạn tự hào. Bạn vẫn “ổn”, nhưng lại hoàn toàn thờ ơ với tương lai.

Connar Luckford, Trưởng bộ phận hỗ trợ sinh viên tại Target Jobs, cho biết trạng thái này “thường gặp ở những người đang ở giai đoạn đầu sự nghiệp – như sinh viên mới ra trường hoặc người chuyển hướng nghề nghiệp. Họ bắt đầu công việc với kỳ vọng về sự đa dạng, phát triển và thử thách, nhưng rồi sớm nhận ra ‘giấc mơ’ đã phai nhạt trước khi con đường sự nghiệp kịp hình thành rõ nét.”

The Devil Wears Prada

Dấu hiệu cho thấy bạn đang trải qua “đóng băng sự nghiệp”

• Bạn ghét bị hỏi: “Bước tiếp theo của bạn là gì?”: Trong những buổi gặp gỡ đồng nghiệp, bữa cơm gia đình hay câu chuyện đầu năm, câu hỏi quen thuộc ấy luôn xuất hiện. Bạn cười trừ, đánh lạc hướng hoặc lảng tránh.
• Bạn vẫn làm việc, nhưng không thực sự “ở trong đó”: Chỉ tiêu vẫn đạt, deadline vẫn kịp, nhưng về mặt cảm xúc, bạn như đang chạy ở mức pin 1%.
• Bận rộn, nhưng không tiến lên: Lịch làm việc kín mít, song bạn không có cảm giác mình đang đi đâu cả. Mọi nỗ lực dường như không thay đổi quỹ đạo.
• Bạn nghĩ đến việc nghỉ việc, nhưng không biết sẽ làm gì tiếp theo: Những đêm muộn lướt tin tuyển dụng, nhưng chẳng vị trí nào thật sự “chạm” – chỉ là “có lẽ”.
• Giá trị của bạn đã thay đổi, còn công việc thì không: Bạn khao khát sáng tạo, phát triển, linh hoạt hơn. Trong khi đó, vai trò hiện tại lại mắc kẹt trong cách làm cũ.
• Bạn cảm thấy có lỗi vì sự không hài lòng của mình: Bạn tự nhủ mình nên biết ơn, vì nhiều người mơ ước có được công việc này. Nhưng biết ơn và đồng điệu không phải lúc nào cũng song hành.
• Bạn hy vọng tháng Giêng sẽ “reset” mọi thứ một cách kỳ diệu: Bạn tin rằng có thể làm mới sự nghiệp mà không cần nghỉ việc, nhưng năm nào lời hứa cũng chỉ nằm yên trong… ứng dụng ghi chú.

Nếu bạn nhận ra mình trong vài dấu hiệu trên, rất có thể bạn đang ở giữa một “sự nghiệp đóng băng”. Nhưng đó không phải lý do để hoảng loạn. Đây là lời nhắc để bạn chậm lại, dừng lại, suy ngẫm và chuẩn bị cho sự thay đổi.

Cách vượt qua giai đoạn “đóng băng sự nghiệp”

The Devil Wears Prada

Theo Luckford, mùa đông thực chất lại là thời điểm lý tưởng để tìm lại sự rõ ràng trong sự nghiệp, bởi nhịp sống chậm hơn tạo không gian cho việc nhìn lại. Đây cũng là lúc các nhà quản lý lên ngân sách, tái cấu trúc đội nhóm, còn văn hóa công sở thì cởi mở hơn với những khởi đầu mới. Vậy bạn có thể làm gì?

Thực hiện một buổi “tổng kết năm làm việc” thật thẳng thắn

Dành 20–25 phút để tự hỏi:

• Ba khoảnh khắc tốt đẹp nhất của tôi ở nơi làm việc năm qua là gì?
• Tôi tự hào về điều gì?
• Những nhiệm vụ nào khiến tôi hào hứng, nhiệm vụ nào làm tôi kiệt sức?
• Khi nào tôi cảm thấy tự tin nhất trong công việc?

Đánh dấu từng câu trả lời bằng màu xanh (giữ lại), vàng (giảm dần) hoặc đỏ (không thể chấp nhận). Cách làm này đặc biệt hữu ích với người mới đi làm, bởi nó đơn giản nhưng hé lộ rất nhiều điều – trong đó có sự thật rằng bạn có thể đã… lớn hơn công việc hiện tại.

Tái định hình vai trò trước khi nghĩ đến việc rời đi

Không phải lúc nào bất mãn cũng đồng nghĩa với nghỉ việc. Đôi khi, bạn chỉ cần điều chỉnh lại công việc cho phù hợp hơn với mình. “Thử trao đổi với quản lý về lịch làm việc linh hoạt hoặc mô hình hybrid. Bạn cũng có thể xin tập trung vào những dự án mình hứng thú, hoặc hoán đổi nhiệm vụ với người có thế mạnh khác. Điều quan trọng là đưa ra một kế hoạch rõ ràng, thay vì chỉ là lời than phiền mơ hồ. Nếu mọi đề xuất đều bị từ chối, đó cũng là thông tin quan trọng cho bước tiếp theo của bạn.”

Kết nối lại với những người truyền cảm hứng

Networking không nhất thiết là những cuộc trò chuyện nhàm chán hay khoe mẽ thành tích. Trước khi hết tháng, hãy thử: gặp một đồng nghiệp cũ hoặc người cố vấn, nhắn tin cho ba người bạn ngưỡng mộ để hỏi họ đã vượt qua giai đoạn khó khăn thế nào, hoặc tham dự một sự kiện trong ngành.

“Nhiều người bước vào sự nghiệp với cảm giác xấu hổ và tụt lại phía sau, nên ngại thừa nhận mình đang loay hoay. Nhưng chính những cuộc trò chuyện này thường mang lại sự rõ ràng mà họ đang thiếu.”

Chọn một kỹ năng nhỏ để cải thiện trước tháng Ba

Quên những mục tiêu chung chung kiểu “nâng cao kỹ năng”. Hãy chọn một điều cụ thể: học kỹ năng thường xuất hiện trong tin tuyển dụng bạn thích, trau dồi kỹ năng dữ liệu cơ bản, xây dựng một portfolio nhỏ, hay cải thiện khả năng thuyết trình. “Chỉ cần 1–2 giờ mỗi tuần cũng đủ để bạn cảm thấy sự tự tin đang ‘tan băng’.”

Thực hiện một “thử nghiệm mùa xuân sự nghiệp” trong ba tháng

Thay vì vội vàng ra quyết định lớn, hãy thử nghiệm một ý tưởng nhỏ: nhận một dự án freelance, tham gia khóa học ngắn hạn, hoặc theo sát một người ở bộ phận khác. “Đặt khung thời gian từ tháng Hai đến tháng Tư, rồi tự hỏi: điều này có tiếp thêm năng lượng cho tôi không? Tôi có muốn làm nhiều hơn không? Nó có mở ra hướng đi mới không?. Cách này giúp bạn nhìn rõ điều mình thật sự muốn – chứ không phải điều bạn nghĩ là mình nên muốn.”