Vì sao phụ nữ cần cảnh giác với “glass floor” ngay từ những bước đầu sự nghiệp

Bên cạnh “trần kính” quen thuộc, một rào cản vô hình khác đang dần lộ diện và lần này, nó xuất hiện ngay từ vạch xuất phát.

Là phụ nữ, chúng ta không xa lạ với những rào cản mang tính hệ thống nơi công sở. Từ “tall poppy syndrome” (tâm lý dìm người nổi bật) đến việc thiếu một môi trường khuyến khích lên tiếng, hành trình sự nghiệp của phụ nữ từ lâu đã là cuộc đối mặt với cả những giới hạn hữu hình lẫn vô hình.

Trong nhiều thập kỷ, các cuộc thảo luận xoay quanh “glass ceiling” – “trần kính” ngăn cản phụ nữ chạm tới các vị trí lãnh đạo cấp cao. Nhưng giờ đây, một khái niệm mới đang dần trở nên rõ nét: “glass floor” – “sàn kính”, nơi những người trẻ thậm chí còn gặp khó khăn ngay từ bước đầu gia nhập thị trường lao động.

Theo báo cáo mới từ Oleeo, “glass floor” mô tả thực trạng ngày càng phổ biến: các ứng viên ở giai đoạn đầu sự nghiệp có thể nhìn thấy cơ hội phía trước, nhưng lại không thể chạm tới những vị trí cần thiết để bắt đầu.

Cùng lúc đó, các nhà kinh tế cảnh báo rằng nhóm lao động trẻ, đặc biệt dưới 34 tuổi đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, khi doanh nghiệp ngày càng thận trọng và cắt giảm tuyển dụng ở cấp độ entry-level.

Khi “cửa vào” ngày càng hẹp

Những vị trí từng được xem là “cánh cửa” dẫn vào các ngành như truyền thông, marketing, tài chính hay công nghệ giờ đây lại yêu cầu ứng viên phải có sẵn kinh nghiệm, từng thực tập, sở hữu kỹ năng chuyên môn hoặc thậm chí có mạng lưới quan hệ nghề nghiệp.

Nghịch lý nằm ở chỗ: Bạn cần kinh nghiệm để có công việc nhưng lại cần công việc để có kinh nghiệm.

Khi tốc độ tuyển dụng chậm lại và doanh nghiệp trở nên dè dặt hơn, họ có xu hướng ưu tiên những ứng viên có thể “bắt tay vào việc ngay lập tức”. Điều này vô hình trung đẩy tiêu chuẩn của các vị trí “junior” hay “entry-level” lên cao hơn bao giờ hết.

Charles Hipps, CEO của Oleeo, nhận định: “Thị trường lao động nhìn bề ngoài có vẻ ổn định, nhưng thực tế lại ngày càng khó để bước vào. Và mỗi khi doanh nghiệp thận trọng hơn, tuyển dụng ở giai đoạn đầu sự nghiệp luôn là thứ bị cắt giảm đầu tiên.” Ông cũng nhấn mạnh: “Trong nhiều năm, chúng ta nói về ‘trần kính’ – rào cản ở đỉnh cao. Nhưng giờ đây, ‘sàn kính’ mới là vấn đề: những người trẻ nhìn thấy cơ hội phía trên, nhưng không thể bước chân vào, bởi các vị trí entry-level giờ đây lại yêu cầu chính những trải nghiệm mà trước đây chúng từng mang lại.”

Khi cơ hội bị thu hẹp từ gốc rễ

Không chỉ vậy, làn sóng tự động hoá và chuyển đổi số cũng đang âm thầm xoá đi nhiều vị trí hành chính – vốn từng là “bệ phóng” truyền thống cho những người mới bắt đầu.

Hệ quả không chỉ dừng lại ở từng cá nhân. Công việc đầu tiên thường định hình toàn bộ quỹ đạo sự nghiệp. Khi những điểm khởi đầu này trở nên khó tiếp cận, tác động sẽ lan rộng – ảnh hưởng đến tính di động xã hội, nguồn nhân lực và cả năng suất của nền kinh tế.

Và đây không chỉ là câu chuyện của riêng phụ nữ

Dù “glass floor” ảnh hưởng đến toàn bộ người lao động trẻ, phụ nữ – vốn đã phải đối mặt với nhiều bất lợi trong môi trường làm việc – có nguy cơ chịu tác động kép. Khi cánh cửa đầu tiên trở nên khó mở hơn, hành trình tiến xa phía sau cũng vì thế mà thêm phần chông chênh.

Trong bối cảnh áp lực đang dồn lên thế hệ trẻ, các tổ chức cần nhìn lại: Liệu họ có đang vô tình đóng lại những cánh cửa đầu tiên – nơi từng nuôi dưỡng những hành trình sự nghiệp bền vững? Bởi đôi khi, để thay đổi tương lai, điều quan trọng nhất không phải là phá bỏ “trần kính” mà là đảm bảo rằng ai cũng có cơ hội bước lên “sàn” ngay từ đầu.