Vì sao có những người luôn phản bội – dù họ nói rằng mình vẫn yêu?

Phản bội không chỉ là một hành động đơn lẻ, mà đôi khi là một khuôn mẫu hành vi mà người ta vô thức lặp đi lặp lại. Có người lầm lỡ một lần rồi day dứt cả đời, nhưng cũng có người dường như không thể – hoặc không muốn – dừng lại. Trong thời đại mà tình yêu trở nên “lỏng” hơn bao giờ hết, ranh giới giữa các mối quan hệ được định nghĩa lại qua mỗi cú vuốt trên màn hình, thì sự chung thủy dường như không còn là hệ quả tự nhiên của tình yêu, mà là một lựa chọn có ý thức.

Nhưng điều gì xảy ra khi ngay cả người có ý tốt nhất cũng không thể giữ lòng chung thủy?

Đằng sau một kẻ phản bội: không chỉ là “bad boy” hay người ham cảm giác mới lạ

Các nghiên cứu tâm lý gần đây cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều. Những người thiếu an toàn trong cảm xúc, có kiểu gắn bó né tránh hoặc lo âu, thường dễ sa vào ngoại tình như một phản ứng với cảm giác thiếu thốn tình cảm. Một nghiên cứu đăng trên Heliyon (2024) khẳng định rằng chính nhu cầu được công nhận hoặc được khao khát là yếu tố kích hoạt hành vi phản bội – đôi khi không xuất phát từ sự thiếu tình yêu, mà từ nỗi sợ bị lãng quên.

Không chỉ là tâm lý, di truyền học cũng góp phần lý giải. Một công bố trên PLOS ONE phát hiện rằng biến thể gene DRD4 – liên quan đến dopamine và sự tìm kiếm kích thích – có thể khiến một số người dễ bị cuốn vào hành vi tình dục phóng túng và ngoại tình hơn. Cảm giác “quyền lực” trong mối quan hệ cũng là yếu tố quan trọng: theo Deviant Behavior (2025), người cảm thấy mình có vị thế cao hơn thường cho phép bản thân “tự do lựa chọn” những mối quan hệ khác ngoài luồng.

Xem thêm:

5 giai đoạn của tình yêu: Tại sao quá nhiều cặp đôi dừng lại ở giai đoạn 3?

Chân dung của một “kẻ phản bội nối tiếp”

Theo tiến sĩ Maria Claudia Biscione, chuyên gia tâm lý và trị liệu, một người phản bội liên tục thường có chung những đặc điểm: thiếu đồng cảm, ích kỷ, và dễ tự biện hộ cho hành vi của mình. Họ có xu hướng xem nhẹ giá trị đạo đức và thường lý giải việc phản bội như một bản năng “tự nhiên” của con người.

Với nhiều người, phản bội trở thành một phần của bản sắc cá nhân – nơi họ tìm thấy cảm giác quyền lực, sức hút và sự khẳng định bản thân. Đó cũng có thể là một cơ chế phòng vệ tâm lý – né tránh việc đối diện với cảm xúc thật, hoặc lấp đầy khoảng trống trong mối quan hệ đã nguội lạnh.

Khi mạng xã hội khiến việc phản bội trở nên “dễ dàng hơn bao giờ hết”

Phản bội vốn tồn tại từ lâu, nhưng công nghệ đã khiến nó dễ tiếp cận và tinh vi hơn. Các nền tảng mạng xã hội tạo ra vô vàn cơ hội kết nối, đôi khi chỉ bằng một tin nhắn hay một “like” vô tình. “Ngày nay, những cám dỗ được bày ra trước mắt, ai cũng có thể dễ dàng chạm vào”. Ngoại tình không còn chỉ là thể xác – mà còn là tinh thần, cảm xúc, và cả ảo giác kết nối qua màn hình.

Làm sao nhận biết khi người kia đang phản bội?

Không có công thức rõ ràng. Có người vô tư đến mức để lộ, nhưng cũng có người vô cùng khéo léo và quan tâm, khiến đối phương không mảy may nghi ngờ. Tuy vậy, trực giác thường là tín hiệu đầu tiên. Nếu bạn cảm thấy có điều gì đó “không ổn”, hãy tin vào cảm giác đó. Ngoài ra, đời sống tình dục nguội lạnh hoặc biến mất cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo – không phải luôn là nguyên nhân, nhưng chắc chắn là một vùng dễ tổn thương trong mối quan hệ.

Xem thêm:

Khi tình yêu trở thành “bảng tính công – tội”: Vì sao việc “giữ điểm” có thể làm hại mối quan hệ?

Phân biệt giữa “kẻ phản bội có ý thức” và “người bị lệ thuộc vào hành vi phản bội”

Một số người mắc chứng nghiện tình dục hoặc lệ thuộc vào cảm giác chinh phục – họ không kiểm soát được bản thân, và hành vi đó khiến họ khổ sở, đầy tội lỗi. Ngược lại, người phản bội có ý thức thường chủ động chọn cách sống này, biện minh rằng đó là “quyền tự do cá nhân”. Cách họ phản ứng khi bị phát hiện – đối diện, chối bỏ hay hối lỗi – chính là tấm gương phản chiếu rõ nhất bản chất của họ.

Nếu bạn đang yêu một người phản bội nối tiếp

Tiến sĩ Biscione cho rằng điều đầu tiên cần làm không phải là hỏi “tại sao họ phản bội”, mà là “tại sao mình vẫn ở lại với mối quan hệ này”. Tình yêu, sự phụ thuộc, nỗi sợ cô đơn – hay cảm giác rằng “mình không xứng đáng với điều tốt hơn” – thường là lý do giữ chân ta trong một vòng lặp tổn thương. Nếu bạn chấp nhận một mối quan hệ mở, hãy đặt ra quy tắc rõ ràng và minh bạch; còn nếu không, hãy thành thật rằng bạn xứng đáng được yêu một cách toàn vẹn.

Phản bội, dù được khoác lên lớp vỏ nào – bản năng, thói quen hay “tự do” – vẫn là một vết rạn trong niềm tin. Nhưng đôi khi, việc nhìn thẳng vào nó lại là cách để ta tìm lại ranh giới, giá trị và lòng tự trọng của chính mình.