Trung Thu ở Đông Á: Cùng một vầng trăng, đa dạng sắc thái

Dưới quầng sáng lung linh của đêm rằm tháng Tám, Đông Á cùng ngước nhìn một vầng trăng tròn đầy. Nhưng đằng sau biểu tượng của sự đoàn viên ấy là cả một bức tranh văn hóa đa sắc, nơi mỗi vùng đất lại dệt nên những phong tục, mỹ vị và truyền thuyết của riêng mình.

Trung Thu là một trong những lễ hội rực rỡ và mang nhiều điềm lành nhất tại Việt Nam. Mỗi độ rằm tháng Tám Âm lịch, khi ánh trăng rằm soi tỏ bầu trời đêm, khắp các con phố lại bừng sáng trong sắc màu của hàng ngàn chiếc đèn lồng đủ hình dáng, khẽ chao nghiêng theo làn gió thu. Hương vị bánh trung thu – từ truyền thống thuần túy đến sáng tạo đương đại – chinh phục mọi vị giác tinh tế nhất.

Nhưng bạn có bao giờ tự hỏi: Bên ngoài không gian lung linh tại Hàng Mã của Việt Nam, các quốc gia Đông Á đón mừng mùa trăng theo cách nào? Ngay cả tại Trung Quốc, những sắc thái bản địa cũng vô cùng phong phú. Cùng một vầng trăng, cùng hướng về sự sum họp, nhưng mỗi vùng đất lại gửi gắm những ước vọng và mỹ tục khác nhau.

Trung Quốc: Bức tranh đa sắc của những vùng miền

Đối với một lãnh thổ rộng lớn như Trung Quốc, không có gì kinh ngạc khi phong tục đón Trung Thu lại có những biến tấu tinh tế theo từng vùng địa lý. Dù chung nhau tích cổ Hằng Nga, mỗi khu vực lại sở hữu những “nghi thức” thưởng lãm rất riêng.

• Trò chơi & Phong tục: Tại Hạ Môn, trò chơi gieo xúc xắc Bác Bánh (Bo Bing) trong bát sứ là tâm điểm của niềm vui, nơi may mắn được tính bằng những chiếc bánh trung thu. Ở Thành Đô, trẻ em tung tăng với món đồ chơi “chùy sao sa” làm từ vỏ bưởi cắm hương, còn người lớn trang trí các công trình bằng đèn lồng vỏ cam thân thiện với môi trường. Trong khi đó, Thượng Hải và Nam Kinh lại đắm mình trong hương hoa mộc hoa (quế hoa) – Thượng Hải nhâm nhi rượu hoa mộc, còn Nam Kinh lại chuộng món vịt quay ướp hoa mộc đậm đà.
• Thiên đường Bánh Trung thu: Khác với dòng bánh nướng Quảng Đông quen thuộc ở Hong Kong, bánh trung thu Tô Châu sở hữu lớp vỏ pastry xốp nhẹ, giòn tan, ôm trọn nhân hạt, đậu đỏ hoặc nhân thịt lợn, tôm băm nóng hổi. Bánh trung thu Bắc Kinh lại có phần chắc chắn, chia thành hai phong cách: vỏ đỏ (nhân đường phèn, mứt quất) và vỏ trắng (nhân mứt hoa, sơn tra). Tiến về phía Đông, bánh trung thu Vân Nam lừng danh với sự hòa quyện mặn – ngọt độc đáo từ thịt muối Vân Nam, mỡ lợn, mật ong cùng các loại hoa ăn được như cánh hoa hồng tươi.

Hong Kong: Sự hòa quyện giữa phố phường và di sản

Vào đêm rằm, người dân Hong Kong thường chọn quây quần bên mâm cơm gia đình, hoặc trải thảm picnic dưới ánh trăng tại các công viên. Trẻ em háo hức khoe những chiếc đèn lồng mang hình nhân vật hoạt hình Chiikawa, Marvel hay hình hoa lá rực rỡ.

Công viên Victoria hằng năm đều biến thành một thiên đường ánh sáng với Lễ hội Đèn lồng quy mô lớn. Đặc biệt, Múa Rồng Băng Tái Hàng (Tai Hang Fire Dragon Dance) chính là linh hồn của mùa lễ – con rồng dài hơn 67 mét được tết từ hàng ngàn cây hương đang cháy, uốn lượn qua những ngõ ngách hẹp của Tái Hàng để xua đuổi tà khí và mang lại may mắn. Bánh trung thu chuẩn vị Hong Kong vẫn là dòng bánh nướng nhân hạt sen trắng dẻo mịn cùng trứng muối béo ngậy.

Đài Loan: Tiệc nướng ngoài trời và những vũ điệu của đất trời

Cộng đồng người Hán tại Đài Loan (gồm người Mẫn Nam và người Phúc Kiến) đã tạo nên một văn hóa đón Trung Thu vô cùng phóng khoáng.

Khắp hòn đảo, các gia đình đồng loạt mở “chế độ tiệc nướng” ngoài trời, cùng nhau thưởng thức những xiên thịt nướng mọng nước, ba chỉ lợn, chả cá và rau củ. Nhiều gia đình tự tay làm những chiếc bánh Mẫu Đơn Trăng (Moonflower cake) tròn đầy từ khoai môn để dâng lên Thần Đất tạ ơn mùa màng. Không khí lễ hội thêm phần náo nhiệt với những cuộc thi đánh đu khổng lồ (có chiếc đu cao tới 5,5m) và các loại bánh ngọt vị quất kết hợp đường đen.

Hàn Quốc: Chuseok – kỳ nghỉ của di sản và lòng biết ơn

Tại Hàn Quốc, Trung Thu – hay còn gọi là Chuseok – là một trong những kỳ nghỉ lễ quốc gia lớn nhất kéo dài trọn vẹn 3 ngày.

Hàng triệu người Hàn Quốc thực hiện cuộc “hành hương” về quê nhà để bái vọng tổ tiên và đoàn tụ gia đình. Trong mâm cỗ Chuseok không thể thiếu Songpyeon – những chiếc bánh gạo nếp hình bán nguyệt dẻo thơm. Vào đêm trăng, phụ nữ Hàn Quốc trong những bộ Hanbok rực rỡ cùng nắm tay nhau xếp thành vòng tròn, thể hiện điệu múa cổ truyền Ganggangsullae dưới ánh trăng rằm.

Việt Nam: Lễ hội của tuổi thơ và truyền thuyết chú Cuội

Tại Việt Nam, Tết Trung Thu mang đậm hơi thở của sự tri ân mùa màng và là không khí rộn ràng dành riêng cho trẻ em. Đường phố bừng sáng với tiếng trống múa lân và những đoàn rước đèn ông sao đỏ truyền thống.

Mâm cỗ Trung Thu của người Việt là sự hội tụ của bánh dẻo, bánh nướng cùng các loại quả đặc trưng của mùa thu như bưởi, chuối, hồng chín để dâng lên gia tiên.

Khác với điển tích Hằng Nga của văn hóa Trung Hoa, người Việt gìn giữ câu chuyện dân gian về Chú Cuội và cây đa thần. Tương truyền, Cuội tìm thấy cây thuốc cải tử hoàn sinh nhưng vì người vợ vô tình làm bẩn cây, cây đa đã tự bật gốc bay lên trời. Cuội níu giữ cây nhưng bị kéo theo lên tận Cung Trăng. Cho đến ngày nay, khi ngước nhìn vầng trăng rằm, trẻ em Việt Nam vẫn tin rằng mình có thể nhìn thấy bóng dáng Chú Cuội ngồi ngẩn ngơ dưới gốc cây đa thần.

Nhật Bản: Tsukimi – nghệ thuật thưởng trăng và tâm hồn thiền định

Người Nhật gọi Lễ Trung Thu là Tsukimi (Nguyệt kiến), mang ý nghĩa ngắm nhìn và thưởng ngoạn vẻ đẹp của mặt trăng.

Để đánh dấu mùa Tsukimi, người dân bài trí những cành cỏ lau (susuki), nông sản tươi và những viên bánh Tsukimi-dango trắng tròn xếp thành tháp – biểu tượng cho một mùa màng bội thu. Không chuộng bánh trung thu nhân ngọt nướng chín, người Nhật thưởng trăng cùng bánh dẻo Dango và nhâm nhi trà thanh mát. Đặc biệt, thay vì hình bóng tiên nữ hay chú Cuội, văn hóa dân gian Nhật Bản tin rằng trên mặt trăng có một chú thỏ ngọc đang cần mẫn giã bột làm bánh Mochi.