400 năm lịch sử: Vương triều sụp đổ tại Ayutthaya, Thái Lan

Trong chuyến đi Bangkok lần thứ hai, tôi quyết định dành thời gian cho một hành trình ngoại ô sau nhiều lần đắn đo. Vì việc tự di chuyển đến các điểm tham quan khá bất tiện, tôi chọn tour nửa ngày khám phá Ayutthaya — một trong những sản phẩm được nhiều nền tảng OTA quảng bá và bán chạy.

Thời điểm ấy, mục tiêu của tôi vốn là tuyến đường sắt Maeklong hay chợ nổi Damnoen Saduak, nên Ayutthaya không thực sự nằm trong danh sách những nơi tôi quan tâm. Nói cách khác, tôi chẳng mấy bận lòng về việc nơi đó có gì, hay từng là một vùng đất như thế nào. Nhưng khi nhìn lại, chính khung cảnh đượm buồn của những bức tường thành đổ nát và tượng Phật sứt mẻ mới là điều lưu lại lâu nhất trong ký ức tôi. Thậm chí, còn sâu đậm hơn cả hình ảnh đường tàu nổi tiếng kia.

Ayutthaya nằm ở miền Trung Thái Lan, từng là kinh đô của Vương quốc Ayutthaya trong khoảng 400 năm. Những di tích được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới nằm rải rác khắp thành phố, khiến nơi đây trở thành điểm đến được yêu thích dù cách Bangkok khoảng một giờ rưỡi di chuyển bằng ô tô.

Thông thường, Wat Yai Chai Mongkhon là điểm dừng chân đầu tiên của du khách khi đến Ayutthaya. Đây vẫn là một ngôi chùa nơi các nhà sư tu tập, vì vậy, trong lúc tản bộ, bạn dễ dàng bắt gặp những bóng áo cà sa màu cam. Người dân địa phương cũng cởi giày, thành kính cầu nguyện và cúi lạy trước Đức Phật. Nhìn những khoảnh khắc ấy, tôi chợt cảm thấy đôi chút áy náy khi nhận ra mình chỉ là một du khách ghé thăm nơi này vì mục đích tham quan.

Wat Yai Chai Mongkhon có thể được xem là một trong những ngôi chùa còn giữ được tình trạng khá tốt tại Ayutthaya. Dĩ nhiên, “tốt” ở đây không có nghĩa là các công trình hay bức tường vẫn còn nguyên vẹn. Đi qua một bức tường thoạt nhìn tưởng như vẫn đứng vững, bạn sẽ bắt gặp một khoảng không gian nơi nhiều người đang xếp hàng. Đó là tượng Phật nằm khổng lồ, với dáng vẻ an nhiên, thanh thản.

Những bức tượng Phật còn nguyên vẹn tại Ayutthaya không nhiều. Tượng Phật nằm này không chỉ có kích thước ấn tượng mà còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Thân tượng màu trắng, khoác tấm y vàng óng. Đi qua bức tượng, bạn sẽ nhìn thấy một ngọn tháp lớn. Điều bất ngờ là du khách có thể bước vào bên trong, dù cầu thang khá hẹp và dốc.

Trong lòng tháp tối mờ, một tượng Phật vàng ngồi tĩnh tại. Chính giữa là khoảng trống sâu, mở xuống tận mặt sàn tầng một của ngọn tháp. Người Thái đặt lòng bàn tay lên bề mặt nơi đây để cầu nguyện. Không ai biết những lời nguyện cầu của họ sẽ chạm đến mặt đất sâu bên dưới, hay lưu lại giữa những bức tượng Phật vàng bao quanh. Nhưng có lẽ, chính sự tha thiết khi con người gửi gắm hy vọng vào một điều gì đó đã khiến không gian xung quanh trở nên linh thiêng.

Vẻ huy hoàng đã sụp đổ của một vương triều

Khi tìm kiếm thông tin về Ayutthaya, có một hình ảnh thường xuyên xuất hiện: gương mặt Đức Phật bình thản nằm trong vòng rễ cây. Ngôi chùa lưu giữ di tích nổi tiếng ấy là Wat Mahathat.

Đứng trước nơi này, bạn có thể phần nào hình dung mức độ tàn khốc của chiến tranh. Wat Mahathat gần như chỉ còn là phế tích. Những viên gạch vỡ phủ kín mặt đất; các bức tường và bậc thang tưởng chừng vẫn còn nguyên cũng đã nứt vỡ, hư hại.

Quy mô của Wat Mahathat từng rất đồ sộ. Chỉ là ngày nay, phần lớn công trình đã đổ sập. Quan sát kỹ từng tàn tích, bạn vẫn có thể nhận ra dấu vết của những nền nhà hay lối vào các ngọn tháp. Nhưng khi những công trình ấy đã biến mất gần như hoàn toàn, lịch sử dường như chỉ còn được khắc lại trên mặt đất. Các mảnh vỡ nằm rải rác, chất chồng khắp nơi.

Dưới ánh nắng chiều dần trở nên hiu hắt, gần như không có công trình nào còn nguyên vẹn. Ở một góc chùa, những bức tượng Phật mất đầu được xếp thành hàng, dày đặc như những ngôi mộ. Những tượng Phật nằm tựa lưng vào tường cũng đều không còn gương mặt.

Năm 1767, cuộc xâm lược của quân Miến Điện đã khiến nơi đây bị thiêu rụi, phá hủy và tổn hại nghiêm trọng. Sau hơn một năm chiến tranh, Vương quốc Ayutthaya sụp đổ. Kinh đô sau đó được chuyển đến nơi khác, để lại thành phố này với những tàn tích của một vương triều đã mất cùng dấu vết không thể xóa nhòa của chiến tranh.

Bức tượng Phật nằm giữa những rễ cây đa cũng phơi bày rõ nét sự tàn khốc của quá khứ và dấu ấn mà thời gian để lại. Khi bức tượng rơi xuống đất, cây đa đã mọc lên, để rồi những chiếc rễ dần ôm lấy gương mặt tượng.

Ngày nay, nơi đây là điểm chụp ảnh nổi tiếng, thu hút đông đảo du khách đứng vây quanh để ghi lại khoảnh khắc. Thế nhưng, giữa khung cảnh ấy, tôi vẫn cảm thấy một chút lạnh người. Gương mặt Đức Phật mang nụ cười quá đỗi thanh thản, trong khi lịch sử phía sau nụ cười ấy lại là một cuộc chiến tranh tàn khốc.

Wat Mahathat không phải ngôi chùa duy nhất mang vẻ đẹp buồn bã ấy. Wat Chaiwatthanaram cũng để lại ấn tượng tương tự.

Nằm bên dòng sông Chao Phraya, ngôi chùa không chỉ thu hút du khách đến tham quan trực tiếp mà còn là điểm dừng chân quen thuộc của những chuyến du thuyền ngắm hoàng hôn. Đây là công trình được vị vua thứ 24 của Ayutthaya xây dựng để tưởng nhớ mẹ mình. Giống như nhiều di tích khác trong thành phố, ngôi chùa đã chịu những tổn thất nặng nề trong cuộc xâm lược của quân Miến Điện. Công việc phục dựng các phần bị phá hủy vẫn tiếp tục cho đến ngày nay.

So với hai ngôi chùa tôi đã ghé thăm trước đó, Wat Chaiwatthanaram có vẻ đẹp kiến trúc nổi bật hơn. Những ngọn tháp được bố trí cân xứng, tạo nên tổng thể hài hòa với cảnh quan xung quanh. Đứng trước công trình, tôi có thể phần nào cảm nhận được tình cảm của vị vua dành cho mẹ mình qua chính sự chỉn chu trong kiến trúc.

Có lẽ vì thế mà tôi hiểu hơn lý do nơi đây thu hút đông đảo du khách đến ngắm hoàng hôn. Những ngọn tháp sừng sững nổi bật trên nền trời chuyển dần sang sắc cam. Mặt trời từ từ khuất phía sau công trình. Nhiều người lặng lẽ tận hưởng khoảnh khắc ấy, từ bờ sông, trên những chiếc thuyền giữa dòng nước hay ngay trong khuôn viên ngôi chùa.

Có lẽ vì được hình thành từ những dấu tích còn sót lại sau chiến tranh, Ayutthaya mang đến cảm giác cô quạnh và trầm mặc. Dù ngày nay vẫn có rất nhiều du khách tìm đến, cảnh quan được tạo nên bởi lịch sử và thời gian vẫn khiến người ta không ngừng ngoái nhìn về quá khứ. Và đôi khi, chính những gì đã sụp đổ lại là điều ở lại lâu nhất trong ký ức của một chuyến đi.

Bài: Lee | Ảnh: Tổng hợp