Nếu chúng ta liên tục “tối ưu hóa” tốc độ, liệu chúng ta có đang thúc đẩy bản thân hướng tới một nền văn hóa mà không có sự đồng cảm?
Tôi có một chị bạn đồng nghiệp, chị bạn tôi thường ngày sẽ chạy xe máy đi làm, mất khoảng 25 phút để đến chỗ gửi xe và thêm 10 phút đi bộ đến văn phòng làm việc. Con trai 5 tuổi của chị thường ở lại với chồng chị và sẽ đưa cháu đến trường để chị đi làm đúng giờ. Mỗi ngày, chị bạn tôi rời văn phòng ‘sớm’ để đón cậu bé vào lúc nhà trẻ đóng cửa. Cậu nhóc thường là người đầu tiên ở đó và là người cuối cùng rời đi. Chị bạn tôi hay bảo, mỗi buổi sáng, khi lao ra khỏi cửa và hôn tạm biệt cậu bé của mình, chị bạn tôi đã đặt câu hỏi về lối sống này. Tất nhiên, do căng thẳng về tài chính hoặc thiếu hỗ trợ, một số người trong chúng ta không có lựa chọn nào khác.
Một nghiên cứu năm 1973 đặt sự đồng cảm của các học sinh lớp giáo lý vào bài kiểm tra. Được cho là một số thành viên vị tha hơn trong xã hội, nhóm này được chọn để giúp các nhà nghiên cứu hiểu lý do tại sao mọi người lại giúp đỡ trong một số tình huống mà không phải những người khác. Một nhóm khác là nhóm “vội vã”. Họ được thông báo rằng họ đã đến muộn để thuyết pháp. Nhóm thứ hai là nhóm “không thử thách”. Họ cũng đang thuyết pháp, nhưng có nhiều thời gian để làm điều đó. Khi các sinh viên đến gần tòa nhà nơi họ dự kiến sẽ nói chuyện, họ đi ngang qua một người đàn ông ngồi sụp xuống ngưỡng cửa, ho và rên rỉ. Trong khi 63% sinh viên không vội vã dừng lại để xem liệu người đàn ông có cần trợ giúp hay không, chỉ 10% những người trong nhóm vội vã đề nghị giúp đỡ. Nghiên cứu cho thấy việc vội vàng làm giảm đáng kể sự đồng cảm và động lực giúp đỡ những người gặp nạn. Khi một người mẹ vội vã đi làm với một cậu con trai nhỏ đang đẫm nước mắt trở về nhà, vấn đề đã xảy ra.
Xem thêm:
6 cách dễ dàng để đối xử tốt với thể chất và tinh thần của bạn
Tôi thường tự hỏi tại sao chúng ta lại vội vàng đến một nơi nào đó khác với nơi chúng ta đang ở. Trong lối đi của cửa hàng tạp hóa, khi xe cộ qua lại, hay đang đợi ly cà phê sáng, chúng ta dường như luôn gõ chân và kiểm tra thời gian. Cảm giác rằng chúng ta không có đủ thời gian được gọi là “thời gian cấp bách”, một đặc điểm phổ biến trong tính cách khuôn mẫu A. Giáo sư Richard Jolly của Trường Kinh doanh London lưu ý rằng khoảng 95% các nhà quản lý mà ông đã nghiên cứu trong hơn 10 năm trải nghiệm điều đó. Theo một nghiên cứu năm 2013, tính cấp bách về thời gian liên quan đến “cảm giác cấp bách liên tục và áp đảo… trong đó một người cảm thấy thiếu thời gian thường xuyên, và do đó, có xu hướng thực hiện mọi công việc nhanh hơn và trở nên bối rối khi gặp phải sự chậm trễ”.
Vội vàng có thể cản trở sự giao tiếp có ý nghĩa, gây căng thẳng và nảy sinh lòng oán giận. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lo lắng có thể dẫn đến hành vi ích kỷ. Về mặt sinh lý, căng thẳng kích hoạt adrenaline và cortisol trong cơ thể, có thể có tác động tiêu cực theo thời gian. Tất cả các lý do để chúng ta chậm lại và hít thở.
Được biết đến với cái tên “Vùng đất của những nụ cười”, Thái Lan nổi tiếng với hoạt động chạy theo thời gian của riêng mình. Nếu bạn chuẩn bị tham dự một sự kiện bắt đầu lúc 10 giờ sáng, đừng mong đợi bất kỳ ai khác xuất hiện cho đến khi khoảng 11 giờ. Anh bạn tôi là một người luôn giữ kỷ luật, điều này lúc đầu thật khó chịu với anh bởi anh bạn tôi là kiểu người đến sớm 5 phút như một thể hiện thiện chí. Sau khi sống ở Thái Lan đủ lâu, anh bạn tôi thích nghi với nhịp sống chậm rãi, nhàn nhã và bắt đầu hiểu tại sao “jai-dee” (tốt bụng) và “jai-yen” (mát lòng) là những cụm từ phổ biến ở Thái Lan. “Jai-yen” được dùng để mô tả một người không mất bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng. Ngược lại, một người nào đó mất kiểm soát hoặc trở nên hiếu chiến được cho là có “jai-rorn”, một trái tim nóng.
Mọi người thường giữ giao tiếp bằng mắt khi họ nói chuyện với anh bạn tôi, đặt tay lên vai anh và mỉm cười. Lúc đầu, anh bạn tôi không quen với mức độ thân mật này, nhưng cuối cùng đủ thoải mái để tận hưởng nó và có mang đáp lại. Anh bạn tôi nhận thấy khi anh lao đi từ việc vặt này sang việc vặt khác và làm việc đó như một sự phân tâm, chứ không phải vì anh thực sự chưa đến hạn chót. Hành vi này dường như vừa khó giải thích vừa khiến nhiều người bạn Thái Lan của anh thích thú. Là một người đã trải qua sự lo lắng trong suốt cuộc đời của mình, anh bạn tôi bắt đầu cảm thấy hơi loạn thần kinh theo nghĩa đen nhất của từ này.
Khi anh bắt đầu cho phép bản thân sống chậm lại, bạn tôi cảm thấy như lần đầu tiên anh thực sự đến Thái Lan và trong cơ thể của chính mình. Không chỉ vậy, anh cảm thấy được kết nối nhiều hơn với những người khác. Anh đã hòa nhập, nhận thức rõ hơn về nhu cầu của người khác và ít bận tâm hơn đến nhu cầu của chính mình. Tóm lại, anh đã đồng cảm hơn. Việc đi chậm hơn chuyển sự chú ý của anh từ việc kiểm tra các nhiệm vụ trên một danh sách tinh thần vô hình nào đó sang thực sự kết nối với những người xung quanh và với môi trường của anh.
Năm 1974, các bác sĩ tim mạch Meyer Friedman và Ray Rosenman đặt ra cụm từ “bệnh vội vàng” để chỉ “một cuộc đấu tranh liên tục và nỗ lực không ngừng để hoàn thành hoặc đạt được ngày càng nhiều điều hoặc tham gia vào ngày càng nhiều sự kiện trong thời gian ít hơn.” Hãy nghĩ đến FOMO trên steroid. Friedman và Rosenman thậm chí còn tranh luận rằng việc vội vàng có thể dẫn đến bệnh tim. Điều này mang lại cho cụm từ “trái tim mát mẻ” một ý nghĩa hoàn toàn mới.
Vì vậy, nếu chúng ta liên tục “tối ưu hóa” cho tốc độ, hiệu quả và mục tiêu là trên hết, liệu chúng ta có đang thực sự thúc đẩy bản thân hướng tới một nền văn hóa mà không có sự đồng cảm? Nghiên cứu chỉ ra rằng câu trả lời có thể là có.
Rèn luyện lòng tốt của chúng taTừng là người lạc quan, tôi tin rằng tất cả những gì cần thiết để trau dồi bản năng đồng cảm của chúng ta là một chút thực hành. Mặc dù những ngày này tôi đã nói, nhưng vẫn còn rất nhiều cơ hội để thực hành sự đồng cảm và giữ cho sự vội vàng của tôi ở mức tối thiểu. Đây là một số mục yêu thích của tôi.
Điện thoại của tôi không phải là ông chủ của tôi. Tôi không cầm điện thoại lên bất cứ khi nào nó đổ chuông, bởi vì nếu có, tôi bắt đầu cảm thấy mình giống như một con khỉ đang biểu diễn. Tôi cũng không muốn nhặt nó lên để nghịch khi cảm thấy buồn chán. Nếu tôi đang xếp hàng chờ đợi, ở đèn đỏ hoặc đang đi trên xe taxi, tôi cố gắng ngồi với cảm giác thiếu kiên nhẫn và chán nản hơn là cầm điện thoại rồi ‘lướt’ và ‘vuốt’. Điều này giúp tôi xây dựng khả năng chống lại sự hài lòng tức thì.
Nếu tôi không có lý do thực sự để nhấc điện thoại của mình nhưng tôi vẫn làm như vậy, thì tôi đang để cho sự bốc đồng của mình điều khiển. Tôi chỉ cho điện thoại của mình (và các cơ quan thụ cảm dopamine của tôi) ai là ông chủ của tôi bằng cách cố ý xem tôi sử dụng nó để làm gì. Tôi nhớ đó là một công cụ và tôi đang sử dụng nó. Nó không sử dụng tôi. Khi nó được bỏ túi, tôi kết nối nhiều hơn với những người xung quanh mình.
Nó có vẻ không quan trọng, nhưng một nụ cười và một chút chân thành ‘nói nhỏ nhé’ sẽ giúp bạn đi một chặng đường dài. Cho dù tôi đang ở quầy tạp hóa hay mua đồ ăn mang về, tôi đều cố gắng để điện thoại trong túi, nhìn thẳng vào mắt người bán hàng và bắt đầu một cuộc trò chuyện nhỏ. Bắt gặp ánh nhìn của ai đó khiến chúng ta nhận thức một cách tinh tế hơn rằng họ là một con người hoàn toàn theo đúng nghĩa và điều đó cho họ biết rằng chúng ta nhìn họ theo cách đó.
Theo một nghĩa nào đó, mỗi khi chúng ta không nhìn thẳng vào mắt ai đó khi chúng ta di chuyển qua những phần trần tục trong ngày của mình, chúng ta đang đánh mất cơ hội để nhìn thấy và được nhìn nhận như một con người đáng tin cậy, có giá trị với ý thức về bản sắc chung. Điều quan trọng cần lưu ý là những người mắc các chứng rối loạn thần kinh như tự kỷ có thể gặp khó khăn khi giao tiếp bằng mắt và điều đó cũng không sao cả.
Đôi khi tôi sẽ để người khác đi trước mà không vì lý do nào cả. Bạn không thể có cơn thịnh nộ trên đường khi bạn đang chọn nhường đường cho người khác. Đó là rèn luyện bản thân tính kiên nhẫn (vì tôi thì không), buông bỏ tính cạnh tranh (vì tôi là vậy) và giữ huyết áp của tôi ở mức khỏe mạnh trong quá trình này.
Nó có vẻ trái ngược với hiệu quả, năng suất và mọi thứ mà xã hội coi trọng, nhưng dành nhiều thời gian hơn để làm điều gì đó chỉ vì mục đích tận hưởng nó sẽ tạo ra những khoảnh khắc nhỏ để đánh giá cao những điều chúng ta có thể bỏ lỡ. Mặc dù quãng đường dài đến văn phòng làm mất nhiều thời gian trong ngày của tôi, tôi thường chọn đi bộ trên một con phố khác với con đường trực tiếp nhất, ngay cả khi nó thêm 5 hoặc 10 phút. Nó đã cho tôi một cái nhìn mới mẻ về một trải nghiệm khác.
Tôi thường nhận thấy những bức tranh tường, cửa hàng và những người qua đường mà tôi không thấy trong con đường quen thuộc. Không chỉ vậy, nó còn cho tôi cơ hội để tò mò về những gì tôi có thể tìm thấy ở góc tiếp theo. Nó giúp trải nghiệm luôn mới mẻ, giúp tôi có tâm trạng tốt hơn. Kết quả là, tôi thân thiện hơn và kiên nhẫn hơn với đồng nghiệp của mình.
Sự nhàm chán thực sự đã được chứng minh là khơi dậy sự sáng tạo. Nó khuyến khích chúng ta tìm ra giải pháp cho sự khó chịu của mình, suy nghĩ khác về những điều trần tục khác và tạo ra sự mới lạ từ sự tự mãn. Khi không bận tâm đến các nhiệm vụ phức tạp hoặc phương tiện truyền thông kích thích, chúng ta phải sử dụng trí tưởng tượng của mình để tìm ra cách sử dụng thời gian của mình. Thông thường, điều này dẫn đến sự kết nối giữa con người với nhau. Tôi đã tận mắt trải nghiệm điều này khi bỏ các trò chơi điện tử của con trai mình. Sau một chút than vãn về việc cuộc sống của cậu bé bất công như thế nào, chúng tôi thường kết thúc trò chơi với cả gia đình, cho chúng tôi cơ hội kết nối hơn là chia rẽ.
Làm những điều cho người khác thực sự tốt cho chúng ta, thậm chí đến mức giảm tử vong. Hành động tử tế cũng đã được chứng minh là có thể làm giảm lo lắng. Nó đủ đơn giản để thực hành lòng tốt trong những khoảnh khắc nhỏ trong ngày, không cần đầu tư lớn hay những cử chỉ lớn lao. Hãy thử lau sữa và đường trên quầy tại quán cà phê, đổ đầy bình nước văn phòng khi nó đã cạn hoặc mang cho bạn bè của bạn một ít mật ong hay mứt gừng khi họ bị cảm lạnh về nhà. Để có thêm ý tưởng, hãy thử tổ chức Hành động tử tế ngẫu nhiên.
Thiền Metta là một thực hành để nuôi dưỡng lòng từ. Nó liên quan đến việc niệm những cụm từ tích cực đối với bản thân và tất cả chúng sinh. Nó đặc biệt hữu ích để giảm cảm xúc tiêu cực đối với bản thân và người khác, và thậm chí còn được chứng minh là làm giảm các triệu chứng của PTSD. Thiền cũng tác động đến hệ thần kinh phó giao cảm, hệ thần kinh chịu trách nhiệm cho phản ứng “nghỉ ngơi và tiêu hóa”, ngược lại với “chiến đấu hoặc bỏ chạy”. Nếu ngồi thiền không phải là sở thích của bạn, Trung tâm Khoa học Tốt hơn tại Đại học California, Berkeley có rất nhiều gợi ý để thúc đẩy lòng tốt và sự hào phóng, từ các bài tập viết cho đến lời nhắc thảo luận.
Khi chúng ta trở nên vội vã hơn, chúng ta có đang trở nên ít con người hơn không? Tôi có thể nói rằng theo kinh nghiệm của bản thân, việc duy trì “trái tim mát mẻ” trong một môi trường có nhịp độ nhanh sẽ khó hơn rất nhiều. Sự vội vàng và căng thẳng liên tục này có ảnh hưởng gì đến chúng ta với tư cách là những sinh vật xã hội? Và thế giới sẽ như thế nào nếu chúng ta không phải lúc nào cũng vội vã đến một nơi nào đó?
Rõ ràng là có mối liên hệ giữa việc sống chậm lại, giảm căng thẳng và được kết nối, cảm thông và thoải mái hơn. Việc rèn luyện lòng tốt làm cho cuộc sống trở nên ngọt ngào hơn một chút và có thể giúp chúng ta trở thành những con người tử tế hơn.
FOLLOW US