Đau nửa đầu thật sự có liên quan đến thời tiết?

Bạn từng cảm thấy cơn đau nửa đầu xuất hiện “không vì lý do gì”? Thiếu ngủ, căng thẳng hay kỳ kinh nguyệt thường là những nguyên nhân quen thuộc. Nhưng một nghiên cứu mới đây cho thấy: thời tiết và môi trường sống cũng có thể là tác nhân âm thầm khiến migraine bùng phát mạnh hơn.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, nhiệt độ toàn cầu liên tục tăng cao và các đợt nắng nóng xuất hiện sớm hơn mỗi năm, các chuyên gia cảnh báo rằng nguy cơ đau nửa đầu cũng có thể gia tăng đáng kể.

Nghiên cứu mới: Đau nửa đầu có liên hệ rõ rệt với môi trường

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học về thần kinh học đã theo dõi hơn 7.000 bệnh nhân migraine tại Israel trong suốt 10 năm và phát hiện ba yếu tố môi trường có liên quan mật thiết đến cơn đau nửa đầu:

• Ô nhiễm không khí
• Nhiệt độ cao và tia UV
• Độ ẩm không khí

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học theo dõi:

• Mức độ ô nhiễm mà người tham gia tiếp xúc mỗi ngày
• Điều kiện thời tiết
• Tần suất nhập viện hoặc đến bệnh viện vì migraine

Sau đó, họ đối chiếu dữ liệu với tình trạng ô nhiễm và thời tiết trong ngày cũng như 7 ngày trước đó. Kết quả cho thấy những ngày ô nhiễm thấp hơn mức trung bình cũng là những ngày số ca đau nửa đầu phải đi khám giảm rõ rệt.

Không khí càng ô nhiễm, nguy cơ migraine càng tăng

@emijayinc

Nghiên cứu phát hiện rằng người tiếp xúc ngắn hạn với nồng độ nitrogen dioxide (NO₂) cao – một chất ô nhiễm phổ biến từ khí thải giao thông – có nguy cơ nhập viện vì migraine cao hơn tới 41%. Không chỉ vậy, những người tiếp xúc với cường độ tia UV mạnh trong ngày cũng có nguy cơ đau nửa đầu tăng khoảng 23%.

Các nhà nghiên cứu còn nhận thấy môi trường: nhiệt độ cao và độ ẩm thấp dường như làm tăng khả năng migraine xuất hiện, có thể vì chúng khuếch đại tác động của ô nhiễm không khí lên cơ thể.

Trong bối cảnh các đợt nắng nóng và ô nhiễm ngày càng thường xuyên hơn do biến đổi khí hậu, đây được xem là một yếu tố sức khỏe cộng đồng đáng lưu tâm.

Vì sao thời tiết lại có thể kích hoạt đau nửa đầu?

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nghiên cứu này chưa chứng minh thời tiết trực tiếp gây migraine, nhưng cho thấy mối liên hệ rất rõ ràng giữa chúng.

Bác sĩ thần kinh Sana Ghafoor từ Trung tâm Y tế Tufts giải thích: “Ô nhiễm không khí có thể kích hoạt tình trạng viêm thần kinh – phản ứng viêm của hệ miễn dịch trong não và tủy sống và đây là một trong những yếu tố nguy cơ gây migraine.”

Theo bà, quá trình này có thể làm giải phóng các chất hóa học gây đau như: CGRP (Calcitonin Gene-Related Peptide) và Substance P – những chất có liên quan trực tiếp đến cơn đau nửa đầu.

Trong khi đó, bác sĩ thần kinh Clifford Segil tại California cho biết: “Ô nhiễm không khí đặc biệt khiến tình trạng tồi tệ hơn ở những người vừa bị dị ứng vừa bị migraine, vì cơ thể xem chất ô nhiễm như một tác nhân gây dị ứng và kích hoạt phản ứng miễn dịch.”

Nắng nóng và mất nước cũng là “kẻ kích hoạt” migraine

Khi thời tiết quá nóng:

• Mạch máu giãn nở
• Các dây thần kinh nhạy cảm hơn
• Cơ thể dễ mất nước

Tất cả những điều này đều có thể dẫn đến migraine. Bác sĩ Ghafoor cho biết nhiều người thường không nhận ra rằng chỉ cần cơ thể bị mất nước nhẹ cũng đủ khiến cơn đau nửa đầu xuất hiện.

Độ ẩm cao cũng có thể khiến đầu đau dữ dội hơn

Không chỉ nắng nóng, độ ẩm cao trong mùa xuân hè cũng là một yếu tố phổ biến gây migraine.

Theo bác sĩ Segil:

• Độ ẩm khiến cơ thể đổ mồ hôi nhiều hơn
• Lượng dịch trong mạch máu giảm
• Mạch máu co lại

Sự thay đổi này có thể gây đau đầu tương tự như khi mạch máu giãn nở quá mức. Ngoài ra, những biến động nhỏ về áp suất không khí cũng có thể kích hoạt các đầu dây thần kinh và xoang, dẫn đến giải phóng các chất gây đau.

Những yếu tố khác cũng có thể gây đau nửa đầu

@chloelecareux

Theo Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, các tác nhân phổ biến khác bao gồm:

• Căng thẳng và lo âu
• Thay đổi hormone nữ
• Ánh sáng mạnh hoặc ánh sáng nhấp nháy
• Tiếng ồn lớn
• Mùi hương nồng
• Thiếu ngủ hoặc ngủ quá nhiều
• Vận động quá sức
• Hút thuốc
• Caffeine hoặc cai caffeine
• Ăn uống thất thường

Một số thực phẩm cũng có thể là tác nhân:

• Rượu
• Chocolate
• Phô mai ủ lâu năm
• Bột ngọt (MSG)
• Đồ lên men hoặc muối chua
• Thịt chế biến sẵn
• Một số loại hạt và trái cây

Làm gì để phòng tránh migraine khi thời tiết thay đổi?

1. Viết “nhật ký đau đầu”

Các chuyên gia khuyên nên ghi lại:

• Thời điểm đau đầu
• Thời tiết hôm đó
• Thực phẩm đã ăn
• Giấc ngủ và mức độ stress

Điều này giúp bạn nhận ra quy luật và xác định tác nhân cá nhân.

2. Hạn chế ra ngoài khi ô nhiễm cao

Vào những ngày chất lượng không khí kém:

• Đeo khẩu trang N95 nếu phải ra ngoài
• Đóng cửa sổ
• Dùng máy lọc không khí
• Theo dõi chỉ số AQI để tránh khung giờ ô nhiễm đỉnh điểm

3. Luôn giữ cơ thể đủ nước

Trong thời tiết nóng ẩm:

• Uống đủ nước
• Bổ sung điện giải
• Hạn chế để cơ thể quá nóng

là những yếu tố đặc biệt quan trọng đối với người thường xuyên bị migraine.

Có lẽ migraine không chỉ là vấn đề của riêng cơ thể mà còn là phản ứng với môi trường chúng ta đang sống: Khi khí hậu thay đổi, nhiệt độ tăng và chất lượng không khí ngày càng đáng lo ngại, cơ thể cũng bắt đầu phát tín hiệu theo những cách tinh vi hơn chúng ta nghĩ. Và đôi khi, cơn đau nửa đầu không chỉ là “một ngày mệt mỏi”, mà có thể là lời nhắc rằng não bộ đang phản ứng với chính thế giới xung quanh mình.