Type to search

Nội thất Phong cách sống

Zen Garden – Vườn thiền kiểu Nhật

Chia sẻ

Những khu vườn của người Nhật mang đậm dấu ấn tư tưởng triết học về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Có rất nhiều kiểu vườn Nhật, trong đó, đặc biệt nhất có lẽ là Zen Garden, hay còn được biết đến với cái tên vườn thiền.

Zen Garden hay Karesansui (vườn thiền) chịu ảnh hưởng đặc trưng của phong cách Thiền tông và được áp dụng nhiều trong các thiền viện, trà thất. Karesansui, phiên âm Hán tự là “khô sơn thủy”, nghĩa là “quang cảnh khô cạn” hay “núi và nước khô cạn”.

Mặc dù có hai yếu tố quan trọng là núi và nước trong tên gọi nhưng không giống như những kiểu vườn truyền thống khác, Karesansui không có sự hiện diện của nước và cũng không có hòn non bộ. Thay vào đó là sự sắp xếp của đá, sỏi và cát để tạo hình cảnh núi sông, biển hồ và cả núi đá…. Đôi khi cũng có thể có rêu xanh, thảm cỏ, cây cảnh hoặc một số yếu tố tự nhiên khác.

Vào thế kỷ thứ sáu, các nhà sư Phật giáo Thiền tông đã tạo ra những khu vườn thiền đầu tiên để hỗ trợ cho việc thiền định. Sau đó, họ bắt đầu sử dụng các khu vườn để dạy các nguyên tắc và khái niệm thiền. Thiết kế và cấu trúc của các khu vườn đã được tinh chỉnh qua nhiều năm, nhưng cấu trúc cơ bản vẫn giữ nguyên.

Khái niệm Karesansui xuất hiện sớm nhất là trong sách “Tác đình ký” (Sakuteiki) – cuốn sách được xuất bản lâu đời nhất về nghệ thuật xây dựng sân vườn – vào thời Heian. Karesansui khi đó đơn thuần để chỉ những khu vườn không có nước. Nhưng trong đó đã bắt đầu xuất hiện ý tưởng sắp xếp đá tảng vào khoảng sân trống để diễn tả hình ảnh núi và đảo giữa biển nước. Đó là tiền đề tạo nên khu vườn như ngày nay. Vườn thiền thực sự bắt đầu từ thời Kamakura và phát triển mạnh nhất vào thời Muromachi. Khu vườn trong ngôi chùa có lịch sử gần 600 năm, Ryoanji, ở Kyoto được xây dựng vào chính thời kỳ này.

Khu vườn trong ngôi chùa có lịch sử gần 600 năm, Ryoanji

Những khu vườn Karesansui cổ điển thể hiện rõ một quan điểm cốt lõi của mỹ học Nhật Bản – vốn chịu ảnh hưởng bởi triết học Thiền tông và Phật giáo Đại thừa sau hàng ngàn năm phát triển, đó là wabi sabi. Thẩm mỹ wabi-sabi đề cao vẻ đẹp của sự không hoàn hảo, sự vô thường, sự đơn giản, khiêm nhường và tôn trọng tính nguyên vẹn đơn sơ của tự nhiên và vạn vật.

Đất, cát, sỏi là những yếu tố chính được sử dụng trong khu vườn thiền. Đây đều là những yếu tố tĩnh, bất biến và đem lại cảm giác tĩnh mịch. Nhưng những đường cong của sỏi hay những hình xoắn ốc trên cát lại là những yếu tố động, gợi lên hình ảnh những con sóng dữ dội nổi lên giữa biển cả mênh mông. Kết quả là một sự kết hợp hoàn hảo trong sự mâu thuẫn này để tạo nên một thế giới tĩnh mịch, trầm lắng nhưng đồng thời cũng chứa đựng sự hùng vĩ, bao la và nguyên sơ của tự nhiên. Do đó, vườn thiền thoạt nhìn trông khá đơn giản nhưng giá trị thực sự của nó đòi hỏi người ngắm phải ngồi trầm tư và từ từ thấu hiểu ý nghĩa sâu xa hàm chứa bên trong những tạo dáng đơn giản ấy.

Cách tạo một khu vườn thiền

Trong thiết kế vườn thiền, việc sắp đặt đá rất quan trọng, bởi đá là yếu tố chính của khu vườn và cũng là yếu tố quan trọng trong phong thủy. Với diện tích sân hẹp, bày quá nhiều đá sẽ khiến sân vườn trở nên rối rắm, hỗn loạn, hút nhiều khí âm, là tướng “hung”. Ngoài ra, cũng kiêng kỵ những hòn đá hình thù quái lạ, đỉnh cao và nhọn, bởi những hòn đá này gây cảm giác bị chèn ép, đe dọa trong tiềm thức con người. Bởi vậy, khi thiết kế vườn Karesansui, nếu có tảng đá nào đỉnh nhọn xấu, không nên đặt nó ở giữa vườn, mà hãy đặt ở một bên khuất tầm mắt. Nên sắp đặt đá theo chiều ngang để tạo cảm giác hiền hòa.

Vị tu sĩ và cũng là nhà thiết kế vườn Nhật – Shunmyo Masuno từng nói, khu vườn là một nơi chốn của tinh thần, là bến đậu của tâm linh. Do đó, dù xuất phát từ các ngôi chùa nhưng ngày nay vườn thiền đã trở nên gần gũi hơn với đời sống. Bạn có thể dễ dàng bắt gặp chúng trong những ngôi nhà, hay các tòa nhà thương mại, cửa hàng, tiệm cơm, quán trọ. Không nhất thiết phải cần đến sân vườn rộng lớn, kiểu vườn này có thể được bày trí trong những góc nhỏ của ngôi nhà, vừa tăng thêm phần nghệ thuật cho gian nhà, vừa làm không gian trở nên thoáng rộng hơn.

Theo phong thủy, những góc chết của ngôi nhà, như gầm cầu thang, là nơi chứa nhiều sát khí, nhưng lại không thể bày trí hòn non bộ có suối nhỏ hay bể cá. Lý do bởi bể cá, suối nước mang hành Thủy, tính Động, thích hợp bố trí ở nơi thoáng đáng và thường xuyên có sự chuyển động hơn là nơi tối tăm, bụi bặm và ẩm thấp như gầm cầu thang. Do đó, vườn thiền là một lựa chọn vô cùng thích hợp trong trường hợp này, bởi yếu tố “khô” của nó.

Pocket
Tags:

You Might also Like