Tuberose – Lời thì thầm của dục vọng

Không có loài hoa nào mâu thuẫn một cách kỳ lạ như hoa huệ: một mùi hương đậm chất nhục dục ẩn chứa trong những cánh hoa trắng muốt thánh thiện và nhỏ bé.

Hoa huệ có nguồn gốc bản địa từ Trung Mỹ. Người Aztec cổ đã trồng hoa huệ 600 năm trước đây, để rồi thành quả của họ rơi vào tay người Tây Ban Nha vào năm 1519. Những người xâm lược da trắng mang loại hoa kỳ diệu này về xứ sở của họ, và ở đây, hoa huệ trở thành một phần của những khu vườn Châu Âu lộng lẫy. Hoa huệ chinh phục giới quyền quý bằng màu trắng ngà tinh khiết cũng như mùi hương mê hoặc lúc hoàng hôn và đêm tối.

Noix de Tubereuse by Miller Harris-hoa huệ được trộn lẫn với vị ngọt của hoa mimosa và sung, cân bằng bởi độ xanh thoáng mát của cỏ ba lá và một chút màu tím

Tại Ấn Độ, hoa huệ là loài hoa nổi bật trong văn hóa và thần thoại, tên tiếng Hindi của nó là “Rajnigandha”, nghĩa là “đêm thơm”. Trong tiếng Bengali, nó được gọi là “Rajoni-Gandha”, có nghĩa là “Mùi hương của đêm tối”. Người Nam Ấn gọi nó là “Sugandaraja”, nghĩa là “vua của các loại hương liệu”. Tại Trung Quốc, nó được gọi là WanXiangYu (dạ ngọc hương – loài hoa quý như ngọc và tỏa hương vào ban đêm). Người Indonesia gọi nó là “Bunga sedap Malam”, đơn giản là loài hoa tỏa hương trong đêm.

KHI BẢN NĂNG GỐC LÊN TIẾNG

Tinh dầu hoa huệ (Polianthes tuberose) là một trong những tinh dầu đắt đỏ và quý hiếm nhất của thế giới, trong cả quá khứ lẫn hiện tại. Những bông hoa trắng nhỏ xinh gợi cho người ta nghĩ đến sự trang nghiêm, cao quý (thực tế đã được sử dụng trong nhiều nghi lễ thờ cúng truyền thống) – không hiểu vì sao lại có thể tỏa ra một mùi hương kỳ lạ đến thế, mùi hương bị cấm đoán đối với các cô gái trẻ giữa thời Victorian. Đồn rằng, nếu hít phải hương hoa huệ sau khi mặt trời lặn, các trinh nữ có thể đắm mình trong cơn cực khoái tự phát – một điều báng bổ và tội lỗi của thời ấy. Chẳng phải tự nhiên mà chuyên gia, nhà sử học về nước hoa lừng danh Roja Dove (sinh năm 1957) lại gọi mùi hương hoa huệ là “sự dâm đãng của nước hoa”. Theo Roja Dove, tất cả các lớp mùi của hoa huệ đều ẩn chứa chất nhục dục sâu thẳm của xác thịt.

NuitdeTubereuse by L’Artisan Parfumeur

Trang web fragrantica.com đã mô tả hoa huệ như một “mùi hương có cường độ mạnh mẽ và sự mịn màng hơn bất cứ loài hoa nào. Ở những lớp hương đầu, hương hoa huệ gợi nhắc đến mùi cam và sơn chi, dù không “xanh” bằng mùi sơn chi vừa nở, nhưng lại mang theo những khía cạnh thú vị của long não. Để lâu hơn, hoa huệ sẽ chuyển sang mùi như nấm phủ sương mọc trên nền đất ẩm, rồi hoàn toàn là mùi mục nát và hắc đắng khi những cánh hoa chuyển sang nâu.

Do Son by Diptyque, hương huệ nhẹ nhàng lãng mạn

Có cả mùi bơ, mùi kim loại, mùi cao su…trong những lớp hương phức tạp của hoa huệ nếu bạn tìm kiếm đến tận cùng. Mùi hương hoa huệ sẽ lấp đầy cả một căn phòng trong nhiều ngày sau khi được hái xuống”. SteWen Arctander lại nói về hương hoa huệ theo một cách khác, “mùi hương ngọt mãnh liệt gây nôn nao, gợi nhắc đến những lớp hương nồng của gia vị hay mùi kim ngân hoa, mùi nhựa thơm Peru, mùi tinh dầu cam nguyên chất, mùi hoa nhài Madagascar”.

HUYỀN THOẠI FRACAS..

Nói đến lịch sử của hương hoa huệ, cột mốc đầu tiên không thể bỏ qua là Fracas của Robert Piguet năm 1948 – loại nước hoa đã tạo ra sức ảnh hưởng mạnh mẽ cho các mùi hương hoa huệ sau này, từ Chloé của Karl Lagerfeld, Jardins de Bagatelle của Guerlain cho đến Amarige của Givenchy. Fracas (Ẩu đả), như cái tên của mình, mang trong nó những đặc tính mâu thuẫn mà ta đã biết ở hoa huệ: sự đơn giản thoải mái đi cùng với kích thích quyến rũ, sự gợi cảm tinh tế đi cùng với nhục cảm khiêu khích – một mùi hương gắn liền với những phụ nữ nổi loạn của thời đại như Madonna, Kim Basinger, Martha Stewart, Morgan Fairchild, Stella Tennant, hay Courtney Love (người phụ nữ gây tranh cãi nhất trong lịch sử nhạc Rock đương đại). Fracas mang đến một bản giao hòa kỳ lạ: đầu tiên là sự thanh sạch, tinh khiết của thảo dược và sự sảng khoái của cam bergamot – trên cái nền “xanh” ấy, hoa huệ lan tỏa sự mê hoặc của nó với bản giao hưởng của những đóa hoa màu trắng (hoa nhài, thủy tiên và iris) để rồi kết thúc trong một âm hưởng của rừng, với xạ hương, đàn hương, Vetiver, tuyết tùng và Mosse. Fracas được tạo ra bởi Germaine Cellier – một nữ nghệ sỹ mùi hương sinh năm 1909, bậc thầy của những sự bất hòa. Germaine Cellier đã tạo ra một công thức vô cùng phức tạp, lấy hoa huệ Ấn Độ làm trung tâm, kết hợp với một lượng lớn dầu hoa cam Tunisian nguyên chất, một chút tinh dầu nhài đắt đỏ từ Pháp và gốc cây iris từ Ý. Lá cây màu tím được thêm vào khiến mùi hương ngọt nồng có thêm chút khắc nghiệt mới mẻ, những gốc cây iris mang đến chút ẩm ướt của rừng và lá, mùi xạ hương tổng hợp nhấn mạnh sự sắc sảo quyền lực, một mùi hương tổng hợp khác là C18 mang đến cảm giác của chất lỏng ấm nóng và methyl anthranilate thì cho mùi vị của rượu nho.

Fracas của Robert Piguet, nước hoa có mùi hương huệ kinh điển

Thật khó lòng để phân biệt được tất thảy những cung bậc ấy, chỉ biết rằng, sau 30 phút đầu tiên, thấm ướp vào da thịt là một mùi hương ấm nóng, ngọt như bơ, phảng phất xanh như lá, đẫm nhục cảm. Không phải là mùi hoa huệ đậm đặc nóng bỏng như trong Nuit de Tubéreuse của L’Artisan Parfumeur, cũng không phải mùi hoa huệ xanh biếc thân thiện như Beyond Love của Kilian. Đó là hoa huệ của những nàng thơ Paris, sang trọng đài các và gợi tình. Năm 2008, cây bút Chandler Burr của NYTimes đã viết về Fracas như sau: “Có những truyền thuyết về nước hoa. Có những huyền thoại về nước hoa. Có những ám ảnh về nước hoa. Và Fracas là cả ba”.

Amarige-by Givenchy, quả bom hoa huệ thực sự

Sức ám ảnh của Fracas quá lớn, đến nỗi, năm 1991, Givenchy trao cho chuyên gia Dominique Ropion một thử thách: tạo ra mùi hương có sức ảnh hưởng mạnh mẽ như Fracas. Dominique Ropion đã cho ra mắt Amarige – một “quả bom hoa huệ” đúng nghĩa, một trận tuyết lở của hương hoa gây ra những cú sốc mạnh mẽ về khứu giác (tiếc thay, không phải lúc nào cũng được đánh giá cao). Trong Amarige, người ta không còn thấy chất mịn màng và các nốt “xanh” tự nhiên của hoa huệ bởi Dominique Ropion đã sử dụng hương hoa tổng hợp, một trào lưu của thập niên 80-90. Hoa huệ được pha trộn với các loại trái cây tươi như đào, mận, quýt, dâu đỏ, rồi tiếp tục lắc mạnh trong một hỗn hợp phức tạp của mai dương, cẩm chướng, phong lan, ylang ylang, dầu hoa cam, cây sơn, keo và nho đen…Một ly cocktail khổng lồ với các loại hoa quả tươi được ngâm trong mật ong và lên men.

Carnal Flower by Frederic Malle-Hoa huệ được khai thác tối đa kết hợp với những mùi hương nhiệt đới

Amarige không thiếu những người yêu thích nhưng rõ ràng nó không thể cạnh tranh được với Fracas về tính nghệ thuật. 14 năm sau, Dominique Ropion lại chinh phục hoa huệ một lần nữa với nước hoa Carnal Flower cho Frederic Malle, thành công hơn với ít tính thương mại hơn. Hoa huệ được khai thác tối đa kết hợp với những mùi hương nhiệt đới như long não, dừa, bạch đàn và salicylat (thành phần xuất hiện trong nhiều loại hoa xứ nóng), nhắc nhở chúng ta rằng hoa huệ thực sự là một bông hoa đến từ vùng khí hậu ấm áp và thân thiện với hầu hết các nền văn hóa phương Đông.

“KẺ LẬP DỊ” ĐƯỢC VINH DANH TUBÉREUSE CRIMINELLE

Nếu trong thế giới của các mùi hương huệ, Fracas có một đối thủ xứng tầm thì đó chính là Tubéreuse Criminelle của Serge Lutens – hương tuberose “gothic” nhất trong lịch sử, như lời thì thầm nồng nàn từ bóng tối. Nghệ sỹ Christopher Sheldrake né tránh một cách khéo léo tất cả những cạm bẫy có thể khiến người ta so sánh Tubéreuse Criminelle với Fracas và xây dựng nên một công thức gần như lập dị. Tubéreuse Criminelle không phải mùi hương có thể khiến người ta dễ dàng yêu từ cái nhìn đầu tiên, nếu không nói là khó chịu, và trong trường hợp này, họ thường trích dẫn câu ngạn ngữ cũ của Guy Robert: “Đầu tiên và quan trọng nhất, nước hoa nên có mùi thơm”.

Tubéreuse Criminelle by Serge Lutens, hương tuberose “gotic” nhất trong lịch sử

Sự lạnh lùng của tinh dầu bạc hà hay những nốt mùi bất thường của bồ đề và đinh hương khiến nhiều người chỉ có thể xức Tubéreuse Criminelle lên cổ tay, nếu không sẽ nôn nao bởi mùi hương ập vào khứu giác quá gần. Một số người lại nói họ có cảm giác như chìm trong mùi kem đánh răng sau những giây phút đầu tiên và chỉ vài chục phút sau mới cảm nhận được sự mê hoặc của hoa huệ. Đó là hương huệ tinh khiết, nữ tính, đơn giản và bí ẩn cùng một lúc với sự ngọt ngào chết người, có đôi chút gợi nhắc đến Fracas và Carnal Flower. Như thể một phép thuật, chiếc đũa thần vung lên, con vịt con xấu xí khó chịu hóa thành công chúa. Nhưng không phải nàng công chúa ngọt ngào ngây thơ mà chúng ta thường biết. Nàng công chúa của Tubéreuse Criminelle sẽ như một ảo ảnh gothic giữa những lâu đài hoang tàn, và có hoa huệ âm thầm tỏa hương trong một góc khuất vắng lặng nào đó.

Tubéreuse Criminelle, bức tranh lập dị được vinh danh như một tác phẩm của thiên tài. Và lịch sử của hương thơm dường như được lặp lại. Những gam màu đa sắc bí ẩn như hoa huệ mới một lần nữa tạo ra nguồn cảm hứng vô tận cho những tuyệt tác của mùi hương.