Không phải sống chậm, mà là sống đúng nhịp: Bí quyết trường thọ của người dân đảo Ikaria, Hy Lạp

Giữa một thế giới luôn thúc giục chúng ta phải nhanh hơn, hiệu quả hơn và bận rộn hơn, người dân trên hòn đảo Ikaria của Hy Lạp lại sống theo một triết lý hoàn toàn trái ngược: Sigà-sigà – “chậm thôi, không cần vội”. Điều đáng chú ý là chính lối sống này được nhiều chuyên gia xem là một trong những yếu tố giúp Ikaria trở thành một trong những “Blue Zone” – vùng đất có tỷ lệ người sống thọ và khỏe mạnh cao nhất thế giới.

Có điều gì đó ở những hòn đảo của Hy Lạp khiến con người ta tự nhiên chậm lại. Có thể đó là tiếng sóng đều đặn vỗ vào bờ rồi lặng lẽ rút đi. Có thể là những bữa ăn kéo dài hàng giờ bên chiếc bàn dài, nơi câu chuyện nối tiếp câu chuyện mà chẳng ai bận tâm nhìn đồng hồ. Hoặc cũng có thể, khi di chuyển giữa những hòn đảo, người ta bất giác cảm thấy thời gian dường như trôi chậm hơn thường lệ. Sau một tuần khám phá Skopelos, Skiathos và Alonissos, điều còn đọng lại không chỉ là làn da rám nắng hay những món quà lưu niệm, mà còn là một cách nhìn hoàn toàn khác về thời gian và cuộc sống.

Bất kỳ ai từng đặt chân đến nơi đây đều sớm nhận ra một triết lý sống đặc trưng của người dân đảo. Chỉ cần quan sát cuộc sống thường ngày, bạn sẽ thấy họ không xem thời gian là thứ phải liên tục chạy theo. Với họ, thời gian là điều để cùng nhau trải nghiệm. Trong một xã hội nơi nhịp sống đô thị luôn bị chi phối bởi deadline, lịch họp và cảm giác phải liên tục tiến về phía trước, triết lý ấy giống như một liều “giải độc” tinh thần. Điều thú vị là lối sống này cũng gắn chặt với bí quyết trường thọ của người Hy Lạp.

@fvlyacelik

Đặc biệt, đảo Ikaria, nằm ở phía đông biển Aegean, được công nhận là một trong những Blue Zone của thế giới – những vùng có tỷ lệ người sống trên 90 tuổi cao bất thường. Khoảng 30% cư dân nơi đây bước qua tuổi 90, và phần lớn vẫn duy trì sức khỏe tốt cũng như cuộc sống độc lập. Theo các chuyên gia, bí quyết ấy không chỉ đến từ chế độ ăn hay môi trường sống, mà còn nằm ở thái độ đối với cuộc đời. Chịu ảnh hưởng từ triết học Khắc kỷ (Stoicism) và triết học Epicurus, người Ikaria học cách giữ cân bằng cảm xúc, thuận theo dòng chảy của thời gian và tìm thấy niềm vui trong những điều giản dị.

“Sigà-sigà” là gì?

Tên gọi của triết lý này là Sigà-sigà (σιγά-σιγά). Dịch sát nghĩa, cụm từ này có nghĩa là “chậm thôi”, “không cần vội vàng”. Trong văn hóa các hòn đảo Hy Lạp, sự hấp tấp đôi khi còn bị xem là thiếu tôn trọng người đối diện. Bởi thời gian không phải là thứ cần tối ưu từng phút từng giây, mà là khoảng không để con người thật sự hiện diện bên nhau.

Quan niệm này cũng gắn với khái niệm Kairos trong triết học Hy Lạp cổ đại. Khác với thời gian được đo bằng đồng hồ (Chronos), Kairos nói về “đúng khoảnh khắc”, là thời điểm con người sống trọn vẹn với hiện tại.

Có lẽ vì thế mà ở các hòn đảo Hy Lạp, một bữa ăn kéo dài lâu hơn dự định hay một cuộc trò chuyện bất tận đều là điều hết sức bình thường. Điều quan trọng không phải hoàn thành lịch trình càng nhanh càng tốt, mà là dành đủ thời gian cho người đang ngồi trước mặt.

Ngược lại, việc liên tục nhìn đồng hồ hay sốt ruột với cuộc hẹn tiếp theo đôi khi được xem như dấu hiệu bạn chưa thật sự hiện diện trong cuộc gặp gỡ ấy. Với họ, điều quan trọng nhất không phải điểm đến tiếp theo, mà là khoảnh khắc đang diễn ra.

@fvlyacelik

Khi biển dạy con người cách sống đúng nhịp

Triết lý Sigà-sigà không xuất hiện một cách ngẫu nhiên.  Nó được hình thành từ chính nhịp điệu của biển. Suốt hàng thế kỷ, cuộc sống của cư dân đảo luôn phụ thuộc vào thiên nhiên. Họ chờ gió nổi mới ra khơi, quan sát hướng mặt trời để sắp xếp công việc, quây quần bên bàn ăn mà không cần nhìn đồng hồ. Bởi họ hiểu hơn ai hết rằng có những điều không thể thúc ép.

Chính cảm thức về thời gian ấy vẫn còn hiện diện trong đời sống của người Hy Lạp cho đến hôm nay. Không phải mọi việc đều cần xảy ra ngay lập tức. Đó có lẽ là thông điệp giản dị nhưng sâu sắc nhất mà Sigà-sigà gửi gắm.

Làm sao để thực hành “Sigà-sigà” trong cuộc sống hiện đại?

Dĩ nhiên, rất khó để tái tạo nhịp sống của một hòn đảo Hy Lạp giữa lòng thành phố. Thay vì tiếng sóng biển mỗi sáng, chúng ta thức dậy cùng tiếng chuông báo thức, dòng xe đông đúc và một lịch làm việc kín đặc. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Sigà-sigà chỉ dành cho những kỳ nghỉ.

Theo nhà tâm lý học sức khỏe María Cordón, điều đầu tiên chúng ta có thể bắt đầu là thực hành “chủ nghĩa tối giản trong sự chú ý” (Attention Minimalism). Bà cho rằng con người ngày nay đã quá quen với việc tiếp nhận nhiều kích thích cùng lúc. Chúng ta nghe podcast khi đi bộ, xem phim trong lúc nấu ăn, trả lời tin nhắn khi chờ thang máy và thậm chí nghĩ về cuộc họp tiếp theo ngay cả khi đang trò chuyện với người thân. Chúng ta luôn cố gắng có mặt ở quá nhiều nơi cùng một lúc. Và đó chính là điều Sigà-sigà muốn thay đổi.

@rubylyn_

1. Giảm bớt kích thích để lấy lại khả năng tập trung

María Cordón khuyên mỗi người nên dành thời gian tự hỏi:

• Điều gì thật sự quan trọng với mình?
• Mỗi ngày mình dành nhiều thời gian nhất cho ứng dụng nào?
• Những thông báo nào liên tục cắt ngang sự tập trung?
• Lịch trình kín đặc ấy có thực sự cần thiết?

Đôi khi, chúng ta không làm một việc vì nó quan trọng, mà đơn giản chỉ vì đã quá quen với việc tiếp tục làm nó.

2. Khi ở cạnh ai, hãy thật sự hiện diện

Sigà-sigà không chỉ là cách quản lý thời gian, mà còn là cách đối xử với con người. Đó là việc đặt điện thoại xuống khi đang trò chuyện. Là thưởng thức một bữa ăn mà không nghĩ đến cuộc hẹn tiếp theo. Là lắng nghe người đối diện mà không để tâm trí chạy về danh sách công việc còn dang dở. Hiện diện trọn vẹn trong một khoảnh khắc cũng là một dạng của sự quan tâm.

@laraaceliaa

3. Lắng nghe tiếng nói thật của chính mình

Cuối cùng, María Cordón gợi ý mỗi người thử đặt ra những câu hỏi căn bản hơn. Nếu bạn chưa từng xem hàng trăm video truyền động lực… Chưa từng đọc những lời khuyên về năng suất… Chưa từng bị bao quanh bởi những tiêu chuẩn về thành công, ngoại hình hay sự nghiệp… Tiếng nói thật bên trong bạn sẽ nói điều gì? Bạn thực sự mong muốn điều gì? Điều gì đang khiến bạn xa rời những giá trị quan trọng nhất? Điều gì khiến bạn không thể tận hưởng cuộc sống vốn đã đủ đầy ở hiện tại? Và điều gì chỉ đang chiếm chỗ trong cuộc sống mà không thực sự mang lại ý nghĩa?

Theo María Cordón, việc thành thật trả lời những câu hỏi ấy rồi từng bước điều chỉnh cuộc sống theo câu trả lời mới chính là nền tảng để sống khỏe mạnh hơn, lâu hơn và quan trọng hơn cả là sống ý nghĩa hơn. Bởi cuối cùng, giá trị của một cuộc đời không được đo bằng tốc độ chúng ta chạm đến đích, mà bằng cách chúng ta đã đi qua hành trình ấy.

Đó cũng là điều Sigà-sigà luôn nhắc nhở: thay vì cố gắng hoàn thành mọi thứ ngay lập tức, hãy học cách sống trọn vẹn với ngày hôm nay. Có lẽ, điều đáng theo đuổi không chỉ là sống thật lâu, mà còn là biết chậm lại đủ để cảm nhận từng ngày mình đang sống.