Oudh – Khi hương thơm tuổi thơ trở lại và đầy kiêu hãnh

Nước hoa luôn là cỗ máy thời gian được ngụy trang trong một chiếc lọ nhỏ. Chỉ cần một thoáng hương thoảng qua, tôi lập tức quay về năm bảy tuổi, đung đưa chân trên ghế nhung của bà tôi, ngắm làn khói bakhoor nhẹ nhàng uốn lượn trong lò đồng. Những dải khói ấy len lỏi khắp căn phòng, mang theo một thứ phép màu lặng lẽ. Mỗi mùa hè, tôi rời Delhi để sang Dubai, và trong suốt hai tháng ấy, oudh chính là mùi hương của “nhà”.

Không khí nơi đây như được bao phủ bởi oudh – mượt mà như một chiếc khăn choàng êm ái quấn quanh vai. Trong các khu chợ truyền thống, tôi ngửi thấy mùi hoa hồng khô, gia vị, hổ phách. Ngay cả trong những trung tâm thương mại lạnh ngắt vì điều hòa, oudh vẫn âm ỉ len lỏi từ các quầy hàng bán bakhoor.

Oudh là truyền thống – và trong cuộc sống luôn chuyển động giữa các căn hộ thuê tại Delhi, thì Dubai cùng mùi hương ấy chính là thứ duy nhất mang lại cảm giác bền vững. Cho đến khi hè kết thúc. Hương oudh biến mất, và sự thoải mái khi đón nhận nó cũng vậy.

Chúng tôi mang về những chai attar (nước hoa Ấn – Ả Rập) từ các thương hiệu như Abdul Samad Al Qurashi, Swiss Arabian, Ajmal Perfumes. Nhưng rồi chúng chỉ nằm lặng lẽ trong ngăn kéo, bám bụi. Mùi hương ấy quá nồng, quá đậm, quá… “khác biệt”. Ở ngôi trường cấp hai tại Nam Delhi, nơi hương hoa ngọt ngào mới là chuẩn mực, oudh bị xem là “quá đà”. Là học sinh Hồi giáo trong số chỉ 4 người giữa gần 100 bạn, lại cao lớn lồ lộ ở tuổi 14, tôi dần học cách thu mình lại. Oudh là thứ mà các dì của tôi dùng, là mùi đọng lại ở nhà thờ Hồi giáo và mỗi dịp Eid. Đó là dấu hiệu rõ ràng của sự “không giống ai” – một thứ nhận diện tôn giáo dễ khiến bạn bị tách biệt trong môi trường đa số không giống mình.

Không ai bảo tôi phải ẩn mình. Nhưng tôi biết mình nên làm vậy. Và thế là oudh – đầy mãnh liệt, không xin lỗi, không thể bị phớt lờ – bị giấu đi. Lần duy nhất tôi dùng một mùi nước hoa nền oudh là khi mới đi làm. Một đồng nghiệp nhíu mày: “Ai xài rượu bị cháy vậy trời?”. Tôi cười trừ, rồi lặng lẽ chà tay và cổ dưới vòi nước. Ở nhà, mẹ tôi vẫn đốt bakhoor trước bữa tối để làm thơm nhà, nhưng với tôi, oudh chỉ nên giữ trong phạm vi riêng tư.

Thế rồi, không báo trước, oudh bất ngờ xuất hiện khắp nơi. Giữa mạng xã hội và làn sóng niche perfumery (nước hoa độc bản), oudh trở thành biểu tượng mới. Khi Tom Ford ra mắt Oud Wood vào năm 2007, tất cả bắt đầu thay đổi. Mùi hương từng là đặc sản của Trung Đông và Nam Á chính thức bước vào thế giới xa xỉ phương Tây – khởi đầu cho làn sóng lan rộng.

Giờ đây, những nốt hương tôi từng chối bỏ đang nằm trong những chai nước hoa giá 400 đô, như Divine Oud của Roberto Cavalli, Oud Satin Mood của Maison Francis Kurkdjian, hay Oud Ispahan của Dior. Nhưng lần này, chúng được đóng gói, tái định vị và định giá lại – mà không phải bởi tôi. Ít nhất là chưa.

CEO của Ajmal Perfumes, ông Abdulla Ajmal chia sẻ rằng: “Các nhà nước hoa quốc tế đã tái cấu trúc oudh suốt cả thập kỷ qua, đôi khi sử dụng oudh thật, nhưng phần lớn là hương tổng hợp (oudh accord) từ nghệ tây, hoa hồng, da thuộc, vanilla – để dễ tiếp cận hơn”. Nhưng điều đó cũng làm giảm đi phần nào ý nghĩa nguyên bản của oudh – một biểu tượng linh thiêng, gắn với nghi thức tôn giáo, sự thịnh vượng và truyền thống lâu đời, đặc biệt tại Ấn Độ, nơi gỗ trầm hương (Aquilaria) được sử dụng trong thiền định và chế tác nước hoa cổ điển từ hàng thế kỷ.

Tuy nhiên, sự “lột xác” ấy cũng không hoàn toàn tiêu cực. Oudh đã chạm đến nhiều người hơn. Trong đó có tôi – người giờ đã học cách chấp nhận oudh, từ những vệt hương nhút nhát ban đầu, đến việc mạnh dạn khoác lên mình một mùi hương từng bị lãng quên. Khi tôi và em gái lần đầu ngửi Fenty Eau de Parfum, với nốt hồng gỗ quyện khói, chúng tôi nhìn nhau bật cười: “Giống mùi Dubai quá!”. Nhưng lần này, tôi không né tránh.

Oudh gợi lại trong tôi cả một miền ký ức – thứ mà giới tâm lý gọi là hiệu ứng Proustian. Nếu Proust tìm thấy điều đó trong một chiếc bánh madeleine, thì tôi tìm thấy nó trong oudh: một chút chiều hè, một chút giọng cười của bà tôi. Đó là hương tuổi thơ, là lịch sử, là phần con người mà tôi từng cố chối bỏ… chỉ để nhận ra: tôi chưa từng muốn rời xa.

Nỗi hoài niệm không chỉ là khát khao quá khứ, mà còn là chọn lọc những gì đáng gìn giữ. Với tôi, câu trả lời là mùi hương ấy – mùi của nhà.