Toy Story 5 không nói về đồ chơi, mà nói về nỗi sợ bị bỏ lại phía sau

Suốt gần 30 năm qua, có một quy luật bất biến trong vũ trụ Toy Story: Đồ chơi sinh ra để ở bên cạnh trẻ em. Từ Woody, Buzz Lightyear đến Jessie, mọi cuộc phiêu lưu của họ đều bắt đầu từ một nỗi sợ rất con người: nỗi sợ bị bỏ lại phía sau.

Woody từng lo lắng khi Buzz Lightyear xuất hiện trong phòng của Andy. Những món đồ chơi trong Toy Story 3 run rẩy khi nhận ra cậu bé năm nào đã trưởng thành. Toy Story 4 kể về số phận của những món đồ chơi bị thất lạc và đặt câu hỏi: liệu một món đồ chơi có thể tìm thấy ý nghĩa cuộc sống ngoài đứa trẻ từng sở hữu nó?

Khán giả từng nghĩ đó là cái kết hoàn hảo. Nhưng rồi Pixar quay trở lại. Bảy năm sau phần phim thứ tư, Toy Story 5 xuất hiện. Và lần này, kẻ thù của đồ chơi không phải một món đồ chơi mới. Cũng không phải sự trưởng thành. Mà là… màn hình.

Khi tuổi thơ chuyển từ phòng đồ chơi sang màn hình cảm ứng

Trong Toy Story 5, mối đe dọa mới mang tên Lily Pad – một thiết bị điện tử hình chú ếch với đầy đủ chức năng của thế hệ công nghệ hiện đại. Chơi game. Nhắn tin. Tìm kiếm thông tin. Kết nối bạn bè. Mọi thứ mà trẻ em ngày nay cần đều nằm gọn trong chiếc màn hình ấy. Đứa trẻ trong phim nhanh chóng bị Lily Pad cuốn hút.

Trong khi đó, Jessie – nữ cao bồi đã gắn bó với nhiều thế hệ trẻ em – không thể hiểu nổi điều gì đang xảy ra. Làm sao một thiết bị điện tử có thể mang lại hạnh phúc giống như những món đồ chơi? Nhưng thực tế lại không đơn giản như vậy.

Lily Pad không chỉ là công nghệ. Nó còn là nơi trẻ em kết bạn. Giao tiếp. Khám phá thế giới. Tương tự cách mạng xã hội và trò chơi trực tuyến đã trở thành một phần không thể tách rời trong tuổi thơ Gen Alpha.

Toy Story 5 mô tả hàng loạt đứa trẻ ngồi trong phòng riêng, mỗi đứa ôm một chiếc máy tính bảng như một khung cảnh hậu đại dịch quen thuộc đến đáng suy ngẫm. Bởi sự thật là: Ngày nay, trẻ em không còn chơi như trước nữa.

Toy Story 5 không nói về trẻ em. Nó nói về Pixar

Xem Toy Story 5, người ta khó tránh khỏi cảm giác bộ phim đang kể câu chuyện của chính Pixar. Năm 1995, Toy Story đầu tiên ra đời như một cuộc cách mạng. Đây là bộ phim hoạt hình dài hoàn toàn bằng CGI đầu tiên trong lịch sử điện ảnh. Woody khi ấy đại diện cho thế giới hoạt hình thủ công truyền thống. Buzz Lightyear là biểu tượng của công nghệ mới. Cuộc cạnh tranh giữa họ được nhiều nhà phê bình xem là ẩn dụ cho cuộc chuyển giao giữa hoạt hình vẽ tay và hoạt hình máy tính.

Pixar khi đó chính là Buzz Lightyear. Là tương lai. Là cuộc cách mạng. Nhưng gần ba thập kỷ sau, mọi thứ đã thay đổi. Giờ đây Pixar không còn là kẻ tiên phong trẻ tuổi nữa. Họ trở thành Woody. Trở thành món đồ chơi cũ đang lo lắng trước một thế hệ công nghệ mới. Video ngắn trên TikTok. Nội dung siêu cá nhân hóa. AI tạo hình ảnh. AI kể chuyện. Những thứ đang thay đổi cách trẻ em tiếp nhận giải trí mỗi ngày.

Nếu Buzz từng khiến Woody sợ hãi, thì hôm nay chính Pixar đang cảm thấy điều tương tự.

Cuộc khủng hoảng của trí tưởng tượng trong thời đại AI

Điều khiến Toy Story 5 trở nên thú vị không nằm ở cốt truyện. Mà ở tầng nghĩa sâu hơn. Đây có lẽ là lần đầu tiên Pixar công khai thừa nhận nỗi lo của chính mình. Rằng thế giới đã thay đổi nhanh hơn họ tưởng. Rằng những đứa trẻ từng lớn lên cùng Woody giờ đã trở thành phụ huynh. Và những đứa trẻ mới có thể dành nhiều thời gian với YouTube, Roblox hay AI hơn bất kỳ món đồ chơi vật lý nào.

Đó không còn là cuộc chiến giữa đồ chơi và công nghệ. Mà là cuộc chiến giữa hai cách tưởng tượng khác nhau. Một bên là tuổi thơ được xây dựng bằng những vật thể hữu hình. Một bên là tuổi thơ tồn tại trong không gian kỹ thuật số.

Pixar hiểu rằng họ không thể chiến thắng cuộc chiến ấy bằng cách phủ nhận công nghệ. Vì thế bộ phim cuối cùng chọn một giải pháp hòa giải quen thuộc: đồ chơi và thiết bị điện tử học cách cùng tồn tại. Một kết thúc hợp lý. Nhưng cũng là một kết thúc mang cảm giác nhượng bộ.

Liệu Toy Story còn có thể kể thêm câu chuyện nào nữa?

Nếu Toy Story 3 từng nói về sự trưởng thành. Toy Story 4 nói về việc tìm kiếm bản thân. Thì Toy Story 5 đang đặt ra câu hỏi lớn nhất từ trước đến nay: Điều gì xảy ra khi trẻ em không còn cần đồ chơi nữa?

Đó cũng là câu hỏi Pixar đang tự hỏi chính mình. Điều gì xảy ra khi trẻ em không còn xem phim hoạt hình như thế hệ trước? Khi AI có thể kể chuyện. Khi thuật toán hiểu sở thích của khán giả nhanh hơn bất kỳ biên kịch nào. Khi trí tưởng tượng ngày càng được tự động hóa.

Có lẽ vì thế mà Toy Story 5 giống một lời tự sự hơn là một cuộc phiêu lưu. Một lời thú nhận rằng Pixar cũng đang đối diện với nỗi sợ bị bỏ lại phía sau. Và giống như Woody từng học cách chấp nhận sự thay đổi, Pixar có lẽ cũng đang đứng trước lựa chọn tương tự.

Bởi điều đáng sợ nhất không phải là công nghệ mới xuất hiện. Mà là khi ta vẫn tiếp tục kể cùng một câu chuyện trong một thế giới đã hoàn toàn thay đổi. Nếu không, Woody sẽ không còn là món đồ chơi cũ kỹ. Và Pixar cũng không chỉ là một huyền thoại. Họ có thể trở thành một hóa thạch của thời đại trí tưởng tượng trước đây.