Tôi đã không biết cách nghỉ ngơi – cho đến khi cơ thể hoàn toàn sụp đổ

Tôi từng nghĩ nghỉ ngơi chỉ là nằm dài trên sofa, lướt điện thoại hay ngủ bù vài tiếng sau những ngày làm việc kiệt sức. Cho đến khi cơ thể buộc tôi phải dừng lại bằng một cú sụp đổ thực sự. Khi đó, tôi mới hiểu: nghỉ ngơi không phải là sự nuông chiều, mà là một kỹ năng sinh tồn trong thế giới tôn thờ bận rộn – và đôi khi, cái giá phải trả cho việc phớt lờ nó chính là sức khỏe của chính mình.

“Trời ơi, mệt quá.”

Tôi nói câu đó với người bạn đồng hành trong một hộp đêm ở West Hollywood, tay vẫn cầm ly tequila lemonade. Giữa đám đông đang nhảy múa, mồ hôi đã thấm ướt khắp người, cô vẫn cố phớt lờ những tín hiệu cảnh báo của cơ thể và tiếp tục cuộc vui. Nhưng ngay khoảnh khắc ấy, tôi chợt nhận ra có điều gì đó lệch nhịp. Đã 12 ngày kể từ chuyến công tác nước ngoài, vậy mà tình trạng jet lag vẫn không hề thuyên giảm, sự mệt mỏi cũng chưa từng rời đi.

Khi trở lại Hà Nội, mọi thứ càng tệ hơn. Những công việc thường ngày bỗng trở nên quá sức, xoang đau nhức, mỗi đêm tôi tỉnh giấc nhiều lần trong mồ hôi lạnh. Các triệu chứng giống cúm kéo dài suốt nhiều tuần liền.

Đến tuần thứ năm, cơ thể hoàn toàn cạn kiệt. Đau nhức cơ bắp, rát cổ họng, cảm giác mệt mỏi tích tụ như thể tôi vừa trải qua những buổi tập cường độ cao không ngừng nghỉ. Lúc này, mọi thứ trở nên rõ ràng: tôi không thể tiếp tục gồng mình thêm nữa. Chẩn đoán từ bác sĩ là hội chứng hậu virus.

“Điều cô cần lúc này là nghỉ ngơi. Rất nhiều,” bác sĩ nói dứt khoát.

Sau một thời gian dài phớt lờ mọi tín hiệu của cơ thể, giờ đây chính cơ thể đã tự nhấn nút dừng lại. Khi tôi hỏi sẽ mất bao lâu để hồi phục, bác sĩ ngẫm nghĩ rồi đáp: “Có thể là vài tuần, cũng có thể là vài tháng. Tùy vào việc cô nghỉ ngơi tốt đến đâu.”

@margauxbtn

Vì sao nghỉ ngơi rồi mà vẫn không khá hơn?

Sau khi rời bệnh viện, tôi gần như nằm trên giường suốt hai tuần. Cơ thể đau nhức khiến tôi trở mình liên tục, sự buồn chán khiến tôi cầm điện thoại lên rồi lại phải chịu thêm đau đầu và khô mắt. Thậm chí, tiếng tivi tư phòng khác cũng vang lên quá lớn, như thể mọi giác quan đều trở nên quá nhạy cảm.

Tôi tin rằng mình đang nghỉ ngơi. Nhưng thực ra, không hẳn vậy. Chúng ta thường gọi việc ngồi xem Netflix trên sofa, hay nằm lướt điện thoại trên giường là “nghỉ”. Nhưng nghỉ ngơi thật sự chậm hơn thế, và tĩnh lặng hơn thế rất nhiều. Không làm gì không chỉ là trạng thái trống rỗng – đó là lúc ta gỡ bỏ mọi đòi hỏi đang dồn lên bộ não. Và trớ trêu thay, càng sống trong guồng quay bận rộn, ta càng khó chạm đến trạng thái đó.

Khoảnh khắc hiếm hoi tôi cảm thấy mình thực sự nghỉ ngơi là khi đeo mặt nạ ngủ, nằm trong căn phòng tối hoàn toàn, để giọng hướng dẫn thiền vang lên từ chiếc loa nhỏ. Khi ấy, nhịp thở chậm lại, những cơ bắp căng cứng vì lo âu mới bắt đầu mềm ra.

@blueeeemint

Nghỉ ngơi không phải cảm giác – đó là một kỹ năng

Tôi dần nhận ra: nghỉ ngơi không phải là bản năng, mà là một kỹ năng cần được học. Quá trình hồi phục diễn ra chậm đến ngạc nhiên. Tôi ngừng việc đánh giá cơ thể theo từng ngày, thay vào đó nhìn sự thay đổi theo từng tuần. Khái niệm trung tâm của hành trình này là pacing – điều tiết năng lượng.

Pacing nghĩa là sau mỗi hoạt động, dù nhỏ, cũng phải có một khoảng nghỉ để không vượt quá giới hạn năng lượng của bản thân. Theo thời gian, tổng năng lượng có tăng lên, nhưng mỗi khi cảm thấy chạm ngưỡng, việc cần làm vẫn là dừng lại và nghỉ ngơi đầy đủ.

Lặp lại điều này, những thay đổi nhỏ bắt đầu xuất hiện. Cảm giác mệt mỏi kéo dài cả ngày dần lùi về cuối buổi chiều. Nghỉ ngơi đúng cách cuối cùng cũng phát huy tác dụng – chỉ là để hiểu được cách nghỉ ấy, tôi đã mất rất nhiều thời gian.

@maralafontan

Lựa chọn “không làm gì cả”

Xã hội hiện đại hiếm khi cho phép chúng ta nghỉ ngơi một cách đường hoàng. Sự bận rộn được xem là thước đo của chăm chỉ, thành công được định nghĩa bằng số việc hoàn thành. Nhưng càng duy trì nhịp sống ấy lâu, cơ thể càng đòi hỏi một cái giá lớn hơn.

Điều quan trọng là phải hiểu rằng “không làm gì” không hề là khoảng trống. Trong cuốn How To Do Nothing, Jenny Odell viết rằng sự cô độc, quan sát và những kết nối giản dị cần được tôn trọng như một giá trị tự thân – đó là quyền lợi của con người chỉ vì ta đang sống. Còn Tricia Hersey, tác giả Rest Is Resistance, khẳng định: nghỉ ngơi không phải là yếu đuối cá nhân, mà có thể là một hình thức phản kháng lặng lẽ trước xã hội ám ảnh bởi năng suất.

Khi bắt đầu nghỉ ngơi đủ đầy, bạn sẽ cảm nhận rõ ánh nhìn hoài nghi từ xung quanh. Bị cho là lười biếng, thiếu cố gắng. Nhưng đó là bởi nhiều người chưa hiểu rằng hồi phục không đi theo đường thẳng – nó lên xuống như bậc thang. Và việc chọn không tuyệt vọng trước những bước lùi ấy cũng là một dạng nghỉ ngơi.

Tôi quyết định không để những câu hỏi “quan tâm quá mức” kéo mình quay lại trạng thái căng thẳng như trước.

@hannaschonberg

Ý nghĩa của việc hít thở chậm lại

Việc có hồi phục hoàn toàn hay không không còn là điều quan trọng nhất. Quan trọng hơn là chúng ta cần hiểu lại khái niệm nghỉ ngơi – không chỉ như vấn đề cá nhân, mà là điều kiện sống mà tất cả chúng ta đều cần xem xét lại.

Trong cuốn Poor Little Sick Girls, Ione Gamble viết: “Sự gấp gáp mà xã hội hiện đại áp đặt phần lớn là hư cấu. Nó khiến chúng ta bận rộn và tin rằng mình đang sống có giá trị, nhưng đồng thời tước đi của nhiều người cả quyền được thở.”

Hít thở chậm lại không phải là xa xỉ. Đó là quyền cơ bản mà những người đang sống trong hiện tại cần giành lại. Nếu lúc này bạn đang thấy kiệt sức, hãy thử đặt tất cả thiết bị số xuống – và cho phép mình nghỉ ngơi.