Năm 2016 đã định hình văn hóa đại chúng như thế nào?

“2026 is the new 2016” (2026 là năm 2016 mới) – bạn cũng đang nghĩ vậy chứ? Khi những hồi ức bão hòa màu filter bất ngờ quay trở lại trên mạng xã hội, người thấy vui, kẻ lại ngượng ngùng. Xu hướng hoài niệm này không hề vô thưởng vô phạt: nó đặt một lớp kính lọc lên quá khứ, khiến ta vừa nhớ nhung vừa phải dừng lại để nhìn cho rõ. Mười năm đã trôi qua. Điều gì của 2016 còn ở lại – dù tốt đẹp hay gây tranh cãi?

1. Stranger Things và khoảnh khắc Netflix trở thành “cỗ máy bom tấn”

Mùa hè 2016, Stranger Things ra mắt và lập tức biến Netflix thành tâm điểm văn hóa đại chúng. Do anh em nhà Duffer sáng tạo, series giả tưởng này liên tục phá kỷ lục người xem qua từng mùa, được giới phê bình ca ngợi từ kịch bản, dàn nhân vật đến diễn xuất. Đó cũng là bệ phóng cho nhiều gương mặt trẻ, trong đó có Millie Bobby Brown – cô bé nhanh chóng bước lên các talk show lớn và chạm ngõ danh tiếng.

2. Beyoncé khuấy động Super Bowl

Dù Coldplay là headliner của halftime show Super Bowl 2016, đêm diễn ấy thuộc về Beyoncé. Xuất hiện bên cạnh Mark Ronson và Bruno Mars, cô bất ngờ “đánh úp” khán giả với phiên bản rút gọn của Formation – ca khúc vừa được phát hành trước đó một ngày. Ngay trên sân khấu, Beyoncé công bố The Formation World Tour, khởi động một năm rực lửa.

3. Rihanna, Ariana Grande… khi pop ở đỉnh cao

Lemonade của Beyoncé bùng nổ: 653.000 bản bán ra chỉ trong một tuần và sau này đứng đầu danh sách album hay nhất thế kỷ 21 của Rolling Stone. Rihanna cũng không kém cạnh với Anti – album thứ tám mở màn bằng Work (song ca Drake), giữ vị trí số 1 Billboard Hot 100 suốt 9 tuần. Ariana Grande ra mắt Dangerous Woman, còn Lady Gaga chuyển mình mềm mại hơn với Joanne và bản hit Million Reasons.

4. Moonlight, La La Land và mùa phim để đời

2016 là năm điện ảnh nở rộ: The Handmaiden (Park Chan-wook), Juste la fin du monde (Xavier Dolan), Manchester by the Sea (Kenneth Lonergan)… Và rồi Moonlight cùng La La Land trở thành cặp đôi biểu tượng, khắc sâu dấu ấn tại Oscar lần thứ 89 với khoảnh khắc trao nhầm giải “Best Picture” đi vào lịch sử.

5. “Cuộc nội chiến” Taylor Swift – Kanye West – Kim Kardashian

Tháng 2/2016, Kanye West tung Famous với ca từ gây tranh cãi nhắm vào Taylor Swift. Kanye khẳng định Taylor đã biết trước, Taylor phủ nhận công khai tại Grammy. Kim Kardashian tiếp lửa khi tuyên bố có bản ghi âm chứng minh điều ngược lại. Truyền thông bùng nổ, giới sao chia phe: Selena Gomez đứng về phía Taylor, Katy Perry ủng hộ nhà Kardashian–West.

6. Harry Potter “trở lại”

2016 làm nức lòng fan phù thủy: vở kịch Harry Potter and the Cursed Child công diễn tại London và được xuất bản như phần thứ tám của saga; Fantastic Beasts mở rộng vũ trụ phép thuật với Eddie Redmayne, Katherine Waterston, Colin Farrell, Gemma Chan, Zoë Kravitz.

7. Leonardo DiCaprio và tượng vàng đầu tiên

Sau hàng loạt vai diễn để đời và 5 lần đề cử, Leonardo DiCaprio cuối cùng cũng giành Oscar Nam chính cho The Revenant. Khoảnh khắc ấy khép lại một “lời hứa” kéo dài suốt nhiều năm của Hollywood.

8. Fleabag – khi Phoebe Waller-Bridge chạm vào cảm xúc

Nếu có điều gì khiến ta ước “2026 lăm năm 2016 mới”, thì đó là Fleabag. Chuyển thể từ độc diễn sân khấu, series lên sóng hè 2016 (BBC Three, sau đó là Prime Video) với tiếng cười sắc sảo, nữ quyền, và nỗi mong manh rất người. Phoebe Waller-Bridge tỏa sáng, điêu luyện giữa hài và bi kịch.

9. Selena Gomez và cú viral Coca-Cola

Năm 2016, Selena Gomez là người được theo dõi nhiều nhất trên Instagram. Một bức ảnh tưởng như đời thường – thực chất là quảng cáo Coca-Cola – đã trở thành bài đăng được yêu thích nhất mạng xã hội lúc bấy giờ, chứng minh sức mạnh của “ảnh sao” thời kỳ đầu.

 

Xem bài viết này trên Instagram

 

Bài viết do Selena Gomez (@selenagomez) chia sẻ

10. Instagram ra mắt Stories

Tháng 8/2016, Instagram giới thiệu Stories – video 24 giờ nối tiếp nhau; tháng 11 là Boomerang. Nền tảng chính thức đối đầu Snapchat, trước khi TikTok xuất hiện ngày 30/9/2016 và viết tiếp chương mới cho văn hóa số.

Việt Nam: Khi văn hóa đại chúng bước ra khỏi vùng an toàn

Năm 2016 đánh dấu một làn sóng tự ý thức mới của showbiz và đời sống sáng tạo Việt Nam. Âm nhạc indie bắt đầu được gọi tên nhiều hơn, không còn nằm trong “vùng ngách” dành riêng cho giới underground. Những cái tên như Ngọt, Da LAB, Vũ., Tiên Tiên dần xuất hiện trên các bảng xếp hạng, mang theo tinh thần rất khác: đời thường, thành thật và gần gũi với thế hệ trẻ thành thị.

Trong điện ảnh, “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” (ra mắt cuối 2015 nhưng tạo dư âm mạnh mẽ trong 2016) tiếp tục mở đường cho dòng phim Việt chú trọng cảm xúc, ký ức và bản sắc. 2016 cũng là năm phim Việt bắt đầu nghiêm túc nói về khán giả trẻ, với những thử nghiệm đa dạng hơn về đề tài và ngôn ngữ kể chuyện.

Trên mạng xã hội, Facebook gần như trở thành “không gian công cộng” của người Việt, nơi mọi xu hướng – từ giải trí, thời trang, đến quan điểm sống – được lan truyền với tốc độ chưa từng có. 2016 là giai đoạn người Việt bắt đầu sống song song giữa đời thực và đời số, đặt nền móng cho cách chúng ta tiêu thụ văn hóa ngày nay.

Châu Á: Khi làn sóng văn hóa bản địa vươn ra thế giới

Ở Hàn Quốc, 2016 là năm K-pop bước vào giai đoạn toàn cầu hóa mạnh mẽ. BTS phát hành Wings – album không chỉ thành công về mặt thương mại mà còn được đánh giá cao nhờ chiều sâu nội dung, mở đầu cho việc K-pop được nhìn nhận như một hiện tượng văn hóa nghiêm túc, chứ không chỉ là sản phẩm giải trí.

Điện ảnh Hàn Quốc tiếp tục khẳng định vị thế với Train to Busan, bộ phim zombie mang hơi thở châu Á, kết hợp giải trí đại chúng với những ẩn dụ xã hội sắc sảo – và trở thành hiện tượng toàn cầu.

Tại Nhật Bản, Your Name (Kimi no Na wa) của Makoto Shinkai ra mắt năm 2016 đã vượt khỏi ranh giới anime, trở thành một biểu tượng cảm xúc của cả thế hệ trẻ châu Á, với câu chuyện về định mệnh, ký ức và sự lạc mất trong nhịp sống hiện đại.

Ở Trung Quốc, các nền tảng streaming nội địa bùng nổ, tạo ra một hệ sinh thái giải trí riêng biệt – nơi phim truyền hình, show thực tế và KOLs có sức ảnh hưởng không kém gì các ngôi sao Hollywood.

Mười năm nhìn lại, 2016 không chỉ là một mốc thời gian. Đó là nơi pop culture học cách lan truyền, nơi nền tảng số định hình thói quen thưởng thức, và nơi những biểu tượng ra đời để đến hôm nay, ta vẫn muốn nhắc lại – với một chút hoài niệm, một chút tỉnh táo, và rất nhiều câu chuyện đáng nhớ.