Fashion Story: Khi thời trang trở thành ngôn ngữ của điện ảnh

Từ vẻ hào nhoáng của kỷ nguyên phim câm cho đến những bộ suit siêu anh hùng, trang phục trên màn ảnh rộng đôi khi còn có sức nặng không kém chính câu chuyện được kể.

Năm 1975, khi huyền thoại thiết kế phục trang Edith Head chia sẻ với Women’s Wear Daily về ảnh hưởng bền bỉ của thời trang trong điện ảnh, bà nhấn mạnh vai trò sống còn của phục trang trong nghệ thuật kể chuyện. Khi ấy, Head gần như đã chứng kiến mọi điều trong ngành – ngoại trừ, như bà hóm hỉnh nói, “một nam diễn viên khỏa thân hoàn toàn”. “Chúng tôi – những nhà thiết kế phục trang thường chỉ phản chiếu lại bầu không khí và tâm trạng của thế giới quanh mình.”

Mỗi mùa giải thưởng trôi qua lại một lần nữa khơi dậy những cuộc đối thoại xoay quanh phép màu của điện ảnh và thời trang và năm nay cũng không ngoại lệ. Thật khó để phủ nhận sức mạnh của mối quan hệ cộng hưởng này, cũng như ảnh hưởng văn hóa sâu rộng mà thời trang tạo ra cả trên màn ảnh lẫn ngoài đời thực. Hãy cùng nhìn lại những khoảnh khắc tiêu biểu cho mối gắn kết bền bỉ ấy.

Thập niên 1920–1930: Khi điện ảnh dạy công chúng cách ăn mặc

Anna May Wong trên phim trường “Daughter Of The Dragon”, năm 1931. Nhà thiết kế trang phục Travis Banton. Wong là người tiên phong trong việc thể hiện hình ảnh người Mỹ gốc Á trên màn ảnh.

Từ giữa những năm 1920, trong một cuộc phỏng vấn, nhà thiết kế phục trang Clare West từng kể lại yêu cầu đầy kịch tính của đạo diễn Cecil B. DeMille cho bộ phim hài – chính kịch Why Change Your Wife: “Hãy làm cho tôi một chiếc váy… khiến đàn ông muốn vuốt ve người phụ nữ mặc nó trong khoảnh khắc này, và muốn giết cô ấy ở khoảnh khắc tiếp theo!”

West đã đáp lại bằng một chiếc váy ngủ lụa đen táo bạo do Gloria Swanson mặc được xem là một trong những “chiếc váy trả thù” sớm nhất của lịch sử thời trang.

Nữ diễn viên Mae West trong chiếc váy do Edith Head thiết kế trong phim “She Done Him Wrong”, năm 1933.

Việc đi xem phim nhanh chóng trở thành một nghi thức văn hóa, kéo theo sự lan tỏa chóng mặt của các xu hướng ăn mặc. Những nhà thiết kế như René Hubert và Howard Greer đã tạo nên tủ đồ cho các minh tinh Clara Bow, Josephine Baker, Pola Negri hay Louise Brooks. Kiểu tóc bob huyền thoại và trang phục do Jean Patou thiết kế cho Brooks trong Pandora’s Box đã trở thành biểu tượng của phong cách thập niên 1920, đưa cô lên hàng biểu tượng thời trang của thời đại.

Cũng không thể không nhắc đến những sáng tạo mang tính cách mạng của Adrian trong The Wizard of Oz, hay các thiết kế lộng lẫy của Travis Banton dành cho Marlene Dietrich, Joan Crawford và Claudette Colbert. Năm 1927, bộ trang phục mang hơi hướng tương lai trong kiệt tác khoa học viễn tưởng Metropolis đã mở rộng ngôn ngữ thị giác của điện ảnh và truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nhà thiết kế, tiêu biểu là Thierry Mugler, người tái hiện hình tượng Robot trong BST Thu 1995. Năm 2024, Zendaya đã tri ân Mugler khi diện thiết kế này trong tour quảng bá Dune: Part Two.

Thập niên 1940–1950: Kỷ nguyên vàng của Hollywood và sự ra đời của phong cách minh tinh

Paul Henreid và Ingrid Bergman trên phim trường “Casablanca” năm 1942. Bergman mặc bộ vest do nhà thiết kế trang phục Orry-Kelly thiết kế.

Thời kỳ Hoàng kim của Hollywood đã đưa phong cách minh tinh trở thành một sức mạnh văn hóa thực sự. Edith Head – nhà thiết kế phục trang được vinh danh nhiều nhất lịch sử điện ảnh trở thành cái tên quen thuộc với công chúng. Bà góp phần định hình hình ảnh của Mae West, Dorothy Lamour, Ginger Rogers, và tạo nên những khoảnh khắc bất tử: từ cổ thuyền thanh lịch của Audrey Hepburn trong Sabrina, đến vẻ tinh tế của Grace Kelly trong To Catch a Thief. Về sau, bà tiếp tục xây dựng hình tượng nam tính kinh điển cho Robert Redford và Paul Newman.

Grace Kelly trên phim trường “High Society”, năm 1956. Nhà thiết kế trang phục Helen Rose.

Bên cạnh đó là Orry-Kelly, người nâng tầm vẻ quyến rũ của Marilyn Monroe và mang đến phong cách vượt thời gian cho Casablanca với Ingrid Bergman và Humphrey Bogart. Helen Rose cũng để lại dấu ấn cả trên và ngoài màn ảnh – từ váy cưới của Grace Kelly đến trang phục của Elizabeth Taylor trong Cat on a Hot Tin Roof.

Thời kỳ này cũng chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong thời trang nam. Marlon Brando, James Dean và Steve McQueen biến những món đồ cơ bản như áo thun, jeans, quần kaki hay bomber jacket thành biểu tượng phong cách bất tử và tinh thần ấy vẫn được tái hiện trên sàn diễn, gần đây nhất là show Sacai Xuân 2025.

Thập niên 1960–1970: Thời trang như một tuyên ngôn cá nhân

“Breakfast At Tiffany’s”, Audrey Hepburn, trong chiếc váy của Givenchy, năm 1961. Nhà thiết kế trang phục: Edith Head.

Nửa sau thế kỷ 20 phản ánh sự đa dạng văn hóa và xã hội ngày càng rõ nét, với thời trang điện ảnh dẫn đầu cho tinh thần tự do biểu đạt. Các bộ phim như Cabaret, Mahogany, Annie Hall hay Barbarella – nơi thời trang và câu chuyện phản chiếu trọn vẹn sự phức tạp của thời đại.

Audrey Hepburn tiếp tục khẳng định vị thế biểu tượng với Breakfast at Tiffany’s. Chiếc váy đen huyền thoại do Hubert de Givenchy thiết kế, dưới sự giám sát của Edith Head, trở thành minh chứng hoàn hảo cho mối quan hệ cộng sinh giữa haute couture và điện ảnh.

Chân dung Marisa Berenson trên phim trường bộ phim “Cabaret” năm 1972. Các phụ kiện cho bộ phim được thiết kế bởi Adolfo và ông John Classics.

Những bộ phim như Taxi Driver, Rosemary’s Baby, Saturday Night Fever hay The Great Gatsby (với trang phục do Ralph Lauren thực hiện cho Robert Redford) tiếp tục đặt ra những chuẩn mực mới. Trong khi đó, thiết kế của Anthea Sylbert cho Chinatown (1974) ghi dấu những khoảnh khắc mang tính định hình của lịch sử điện ảnh.

Thập niên 1980–1990: Khi thời trang phản chiếu xã hội

“Marie Antoinette,” 2006 và “Clueless,” 1995.

Thế hệ Gen X chứng kiến thời trang trên phim phản ánh trực tiếp bối cảnh kinh tế – chính trị. Từ những bộ suit mafia chỉn chu trong phim của Scorsese đến các câu chuyện tuổi trẻ nổi loạn trong Risky Business, Heathers, Clueless. Grunge, hip-hop và punk bước ra từ đường phố, mang theo vẻ đẹp cá nhân và tính ứng dụng – jeans rộng, áo crop top, sơ mi flannel tạo nên một bức tranh đa thanh của thời đại.

Song song đó, dòng phim cổ trang tôn vinh vẻ đẹp cổ điển trong Interview With the Vampire, A Room With a View hay Dangerous Liaisons (1988), mở đường cho Marie Antoinette của Sofia Coppola (2006), nơi một nhân vật lịch sử được tái sinh thành biểu tượng pop culture hiện đại.

Từ những năm 2000 đến nay: Khi thời trang và điện ảnh song hành trong chiến lược văn hóa

Keira Knightley trên phim trường “Atonement”, năm 2007. Nhà thiết kế trang phục: Jacqueline Durran.

Các diễn viên trong phim “Sex And The City: The Movie” gồm Mario Cantone, Sarah Jessica Parker, Willie Garson, năm 2008. Thiết kế trang phục do Patricia Field thực hiện. Váy cưới của Parker là của Vivienne Westwood.

Thẩm mỹ Y2K đánh dấu sự trở lại của các ảnh hưởng điện ảnh – thời trang trong quá khứ. The Royal Tenenbaums của Wes Anderson sử dụng trang phục như một công cụ kể chuyện: từ chiếc áo khoác lông của Gwyneth Paltrow đến bộ tracksuit Adidas của Ben Stiller – tất cả đều có chủ đích. Tom Ford cũng mang tinh thần tối giản sang trọng vào A Single Man, phản ánh cảm thức thẩm mỹ đầu thập niên 2000. Ngày nay, điện ảnh gắn chặt với thời trang hơn bao giờ hết. Các chiến dịch xoay quanh phim Barbie, Wicked hay Marty Supreme lan truyền mạnh mẽ từ nhiều tháng trước khi ra rạp, trực tiếp ảnh hưởng đến xu hướng thời trang và sàn diễn.

Margot Robbie trong vai Barbie trong bộ phim “Barbie” năm 2023. Nhà thiết kế trang phục: Jacqueline Durran.

Nhìn lại các thập kỷ, có thể thấy rõ: mối liên kết giữa đạo diễn, diễn viên và nhà thiết kế phục trang đã tạo nên một sợi dây không thể tách rời giữa thời trang và điện ảnh. Sau cùng, ngay cả Superman cũng đã nhiều lần bước lên sàn runway – như một lời khẳng định rằng, thời trang luôn là một phần của câu chuyện điện ảnh vĩ đại.