Đầy bụng dù không tăng cân? Có thể bạn nên chú ý đến cortisol

Khi lượng hormone căng thẳng cortisol tăng cao, nó có thể tác động không nhỏ đến hệ vi sinh đường ruột và quá trình tiêu hóa. Hãy cùng lắng nghe các chuyên gia lý giải về mối liên hệ này.

Cortisol cao và chứng đầy bụng: Liệu có thực sự liên kết?

Đã từng có thời điểm, cái tên chính thức của hormone căng thẳng – cortisol – còn khá xa lạ với phần lớn mọi người. Giờ đây, việc tìm cách hạ thấp nồng độ cortisol đã trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu. Điều đó cũng dễ hiểu.

Giữa nhịp sống hối hả không có lấy một khoảng dừng, hệ thần kinh luôn ở trong trạng thái phòng thủ như thể đang bị sư tử rượt đuổi giữa chốn rừng sâu, cùng hiện thực xem căng thẳng là một phần của cuộc sống hằng ngày. Theo một báo cáo gần đây từ Tập đoàn AXA, tỷ lệ người tự nhận có vấn đề về sức khỏe tinh thần chỉ tính riêng tại Tây Ban Nha đã tăng từ 26% lên 33% trong vòng 3 năm. Trong một môi trường như thế, việc từ “cortisol” trở nên quen thuộc là điều hiển nhiên.

Trong suốt thời gian qua, chúng ta đã bàn luận rất nhiều về tác động của cortisol đối với cơ thể. Tuy nhiên, mối liên hệ giữa loại hormone này với chứng chướng bụng hay cảm giác cơ thể nặng nề lại ít nhận được sự chú ý hơn.

Dĩ nhiên, chúng ta không cần phải quá bận tâm chỉ vì hiện tượng phình bụng bề ngoài. Đôi khi, những th ay đổi có thể nhìn thấy bằng mắt thường lại dễ khiến ta bận lòng hơn cả những vấn đề cốt lõi. Dù vậy, những biến đổi này có thể là tín hiệu từ cơ thể nhắc nhở rằng: “Đã đến lúc cần sống chậm lại rồi.”

Hiện tượng bụng ngày càng phình to và đầy chướng có thể chịu ảnh hưởng từ nồng độ cortisol cao cùng tình trạng căng thẳng kéo dài. Mặc dù các loại thực phẩm hay thói quen sinh hoạt giúp xoa dịu tình trạng này rất quan trọng, nhưng điều cần thiết hơn cả lại xuất phát từ những yếu tố cơ bản đến bất ngờ: đó chính là nghỉ ngơi đúng cách.

Thói quen giúp cơ thể nhẹ nhõm bắt đầu từ nút “dừng”

Irene Vilches – chuyên gia về liệu pháp bạch huyết thủ công, sức khỏe phụ nữ đồng thời là nhà sáng lập liệu pháp “Revulife” chia sẻ: “Cảm giác cơ thể trở nên nhẹ nhõm hơn đôi khi bắt đầu từ việc biết tạm dừng đúng lúc.” Cô nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kết nối giữa cơ thể và trạng thái an bienestar (khỏe mạnh toàn diện). Revulife cũng xuất phát từ cách tiếp cận này, khi kết hợp các kỹ thuật thủ công hỗ trợ tuần hoàn bạch huyết và các động tác tôn dáng cùng khoảng thời gian thư giãn sâu để mang lại sự thoải mái, nhẹ nhàng.

Trong những giai đoạn căng thẳng đỉnh điểm, dù bạn vẫn ăn uống như bình thường, trạng thái tiêu hóa vẫn có thể thay đổi do những biến đổi đi kèm trong thói quen sinh hoạt. “Khi phải đối mặt với căng thẳng trong thời gian dài, cơ thể sẽ phản ứng theo nhiều cách khác nhau. Bạn có thể không ngủ ngon giấc, cơ thể tích tụ căng thẳng, và quá trình tiêu hóa cũng trở nên chậm chạp, kém thoải mái hơn. Do đó, khi tâm trí trở lại trạng thái bình yên, chúng ta thường cảm thấy bụng bớt chướng hơn. Tuy nhiên, không thể quy chụp mọi nguyên nhân đều do cortisol, và cảm giác bụng phình to cũng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tình trạng viêm. Đó có thể chỉ là chứng chướng bụng thông thường hoặc hệ quả của việc ứ đọng dịch cơ thể.”

Nguyên nhân gây chướng bụng không chỉ có mỗi cortisol

Vilches nhấn mạnh rằng mặc dù thời điểm bụng đầy chướng và phình to thường trùng lặp với giai đoạn căng thẳng cao độ, nhưng không thể lập tức kết luận đó là do nồng độ cortisol tăng cao.

“Ruột và não bộ liên tục phát tín hiệu qua lại cho nhau. Khi chịu nhiều áp lực, quá trình tiêu hóa có thể thay đổi, khiến những cảm giác khó chịu như đầy hơi trở nên rõ rệt hơn bình thường. Chu kỳ kinh nguyệt, tình trạng táo bón hay chế độ ăn uống cũng có thể tác động đến vấn đề này. Khi tôi dùng cụm từ ‘cơ thể đang lên tiếng’, ý tôi là bạn nên lắng nghe những thay đổi bên trong, chứ không phải xem nhẹ hiện tượng chướng bụng như một chẩn đoán bệnh lý.”

Marta Masi, dược sĩ chuyên về lĩnh vực mãn kinh, cũng nhấn mạnh rằng không nên đổ mọi nguyên nhân gây chướng bụng lên đầu cortisol. “Bụng cũng chịu ảnh hưởng từ não bộ. Nếu căng thẳng kéo dài, phản ứng căng thẳng của cơ thể có sự tham gia của cortisol sẽ tác động đến nhu động ruột và cảm giác trong quá trình tiêu hóa. Sự thật là căng thẳng có thể ảnh hưởng đến chứng chướng bụng, nhưng nguyên nhân thì vô cùng đa dạng. Do đó, việc tìm hiểu kỹ lưỡng nguyên nhân ở từng cá nhân và tìm ra giải pháp phù hợp là vô cùng quan trọng.”

Cuối cùng, chướng bụng có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố chứ không chỉ riêng căng thẳng. Dù vậy, chúng ta cần ghi nhận rằng trong một số trường hợp, căng thẳng có liên quan mật thiết đến việc không chỉ làm gián đoạn quá trình tiêu hóa mà còn ảnh hưởng đến sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột. Và khi bạn tạm dừng lại, thả lỏng để hệ thần kinh lấy lại sự cân bằng, quá trình tiêu hóa cũng sẽ diễn ra suôn sẻ hơn.

Cơ thể luôn căng thẳng cũng ảnh hưởng đến tiêu hóa

Klau Gago, chuyên gia dinh dưỡng chánh niệm chia sẻ rằng qua quá trình tư vấn, cô nhận thấy rất nhiều phụ nữ đang phải sống chung với tình trạng căng thẳng mãn tính. Trạng thái căng thẳng kéo dài quá lâu khiến cơ thể lúc nào cũng đặt trong tình trạng cảnh giác, đến mức họ vô tình xem đó là một điều hiển nhiên.

“Nhiều người trong số họ thoạt nhìn có lối sống rất lành mạnh: ăn uống khoa học, tập thể dục và biết chăm sóc bản thân. Thế nhưng họ vẫn liên tục mệt mỏi, bụng chướng, da nhạy cảm, đau đầu hoặc khó chìm vào giấc ngủ. Đó là hệ quả của việc duy trì nhịp sống đòi hỏi quá nhiều từ bản thân trong suốt thời gian dài.”

Trạng thái căng thẳng liên tục cùng nồng độ cortisol cao này biểu hiện qua nhiều tín hiệu khác nhau, và chúng ta rất dễ xem mỗi biểu hiện ấy là một vấn đề độc lập. Đó cũng là lý do vì sao Gago nhấn mạnh rằng sức khỏe không chỉ đơn thuần xoay quanh câu chuyện “chúng ta ăn gì”, mà cần phải quan tâm đồng thời đến cả thể chất lẫn tinh thần. Cô đúc kết sự thay đổi góc nhìn cần thiết ấy như sau: “Vấn đề thực ra không nằm ở thức ăn, mà nằm ở trong tâm trí chúng ta.”

Thói quen khởi đầu đơn giản nhất

Vậy chúng ta nên bắt đầu từ đâu để kiểm soát căng thẳng? Không có một bí pháp kỳ diệu nào cả. Mọi thứ vẫn quy về ba yếu tố quen thuộc: ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng và tập thể dục đều đặn. Tuy nhiên, nếu phải chọn ra đúng một điều để bắt đầu ngay lập tức, Irene Vilches khuyên bạn nên đi bộ.

“Tôi khuyên bạn nên đi bộ mỗi ngày, và nếu công việc buộc phải ngồi lâu một chỗ, hãy thường xuyên đứng dậy vận động. Mỗi bước chân bước đi sẽ giúp cơ bắp ở chân hỗ trợ đẩy máu trở về tim, đồng thời kích thích lưu thông hệ bạch huyết. Đây là một chuyển động đơn giản mà bạn có thể lồng ghép tự nhiên vào nhịp sống hằng ngày mà không cần phải tốn thời gian tìm đến các liệu pháp ‘chăm sóc’ phức tạp nào.”

Thực tế là chúng ta rất khó để xóa sổ hoàn toàn căng thẳng khỏi cuộc sống. Thế nhưng, việc không phớt lờ những tín hiệu cơ thể gửi gắm, chăm chỉ bước đi, nghỉ ngơi, và đôi khi là chẳng làm gì cả ngoài việc tạm dừng lại lại là những điều vô cùng dễ thực hiện. Đôi khi, điểm khởi đầu để giúp cơ thể trở nên nhẹ nhõm hơn lại nằm chính ở những khoảnh khắc giản dị ấy.