Bạn quan tâm đến sức khỏe đôi mắt đến mức nào?

Bạn thường quan tâm đến tình trạng đôi mắt của mình đến đâu? Những dấu hiệu như khô rát, đỏ mắt hay ngứa ngáy nếu bị bỏ qua có thể tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng. Vậy đâu là cách để giữ cho đôi mắt luôn khỏe mạnh? 

“Sức khỏe đôi mắt” – yếu tố dễ bị lãng quên

Từ sau đại dịch, ý thức chăm sóc sức khỏe của chúng ta đã được nâng cao đáng kể. Nhiều người chú trọng cân bằng hệ vi sinh đường ruột, giữ tinh thần thoải mái, quan tâm đến sức khỏe răng miệng… Tuy nhiên, một bộ phận quan trọng lại thường bị bỏ quên: đôi mắt. Trên thực tế, mắt không chỉ là công cụ thị giác mà còn là “cửa sổ” phản ánh tình trạng sức khỏe tổng thể. Một số nghiên cứu cho thấy hệ vi sinh đường ruột có mối liên hệ nhất định với sức khỏe mắt – cho thấy tầm quan trọng của việc chăm sóc toàn diện.

Bác sĩ nhãn khoa Alex Day chia sẻ: “Đôi mắt là chiếc gương phản chiếu sức khỏe tổng thể. Nhiều bệnh lý như tiểu đường, cao huyết áp có thể biểu hiện đầu tiên qua đôi mắt. Vì vậy, mắt không chỉ là bộ phận cần bảo vệ mà còn là chỉ báo sức khỏe quan trọng.”

Nhiều người có thói quen đổ lỗi cho sự mệt mỏi khi mắt mờ, đau nhức hay khô rát. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng này xuất hiện kéo dài hoặc cùng lúc, đó có thể là tín hiệu cảnh báo về một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Một số dấu hiệu nên lưu ý bao gồm: nhìn mờ, nhìn đôi, đau đầu thường xuyên, nhức mắt, khô rát, nhạy cảm với ánh sáng, thị lực giảm đột ngột, bóng đen di chuyển trong tầm nhìn, v.v.

Tương tự như làn da, mắt cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường như nhiệt độ, cồn, và có thể mắc bệnh viêm dạng đỏ (rosacea). Những ai thường xuyên làm việc với màn hình hay đang trong giai đoạn mãn kinh dễ gặp phải hội chứng khô mắt – với cảm giác châm chích, cộm rát. Nếu không điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến tổn thương giác mạc hoặc ảnh hưởng đến thị lực.

@annawinck

Mắt và não – mối liên hệ không thể tách rời

Ít ai biết rằng đôi mắt chính là phần duy nhất của não có thể nhìn thấy được trực tiếp. Bác sĩ Day cho biết: “Võng mạc được cấu thành từ mô thần kinh, vì thế mắt là phần mở rộng của não bộ. Khi kiểm tra mắt, bác sĩ có thể nhìn thấy rõ dây thần kinh thị giác – bộ phận truyền tín hiệu từ mắt lên não.”

Các nghiên cứu gần đây cho thấy sự suy giảm chức năng thị giác có thể là một trong những chỉ báo sớm của chứng suy giảm nhận thức. Theo nghiên cứu của Đại học Loughborough, việc kiểm tra mắt định kỳ thậm chí có thể dự đoán nguy cơ mắc bệnh mất trí nhớ đến 12 năm trước khi được chẩn đoán chính thức.

Ngoài ra, thay đổi ở mắt còn có thể phản ánh các bệnh lý thần kinh (như đột quỵ, u não), hoặc các bệnh mạn tính như tiểu đường, cao huyết áp. Ví dụ, nếu áp lực trong não tăng (do u não), dây thần kinh thị giác có thể bị sưng – giúp chẩn đoán sớm tình trạng nguy hiểm này.

Mắt cũng “nói” về tim mạch

Mắt không chỉ kết nối với não bộ mà còn là “manh mối” cho thấy sức khỏe tim mạch. “Võng mạc chứa hệ thống mao mạch nhỏ tương tự như ở tim và não” – bác sĩ Day giải thích. Nếu phát hiện mảng bám mỡ trong động mạch võng mạc, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ. Tắc nghẽn tĩnh mạch võng mạc cũng có thể liên quan đến cholesterol cao hoặc huyết áp tăng. Đừng quên kiểm tra các chỉ báo như mỡ tích tụ ở mí mắt hay rò rỉ mạch máu võng mạc trong các buổi khám mắt định kỳ.

Biết rõ tiền sử bệnh của gia đình

Suy giảm thị lực theo tuổi là điều tự nhiên – hầu hết chúng ta đều trải qua hiện tượng lão thị (viễn thị tuổi già). Tuy nhiên, việc chủ động phòng tránh những tổn hại không cần thiết là điều nên làm. Tìm hiểu về tiền sử bệnh lý mắt trong gia đình như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc kiểm tra và giữ gìn sức khỏe toàn diện.

4 thói quen giúp bảo vệ mắt mỗi ngày

1. Khám mắt định kỳ

Dù không có dấu hiệu bất thường, bạn vẫn nên khám mắt thường xuyên như cách chăm sóc răng miệng. Hiệp hội Khúc xạ Anh khuyến nghị: người trưởng thành nên khám mắt 2 năm/lần, trẻ em dưới 16 tuổi nên khám mỗi năm. Nếu trong gia đình có tiền sử bệnh lý mắt, người từ 60 tuổi trở lên nên kiểm tra mỗi năm một lần.

2. Bảo vệ mắt bằng kính râm và chế độ ăn uống

Khi ra nắng, đừng quên kính râm có khả năng chống tia UV cao. Bên cạnh đó, một chế độ ăn nhiều rau xanh đậm (như cải bó xôi, cải xoăn), thực phẩm giàu omega-3 cùng việc uống đủ nước và ngủ đủ giấc sẽ giúp mắt khỏe mạnh. Hãy luôn tẩy trang kỹ vào cuối ngày để tránh kích ứng mắt. Bạn cũng có thể cân nhắc bổ sung các dưỡng chất hỗ trợ thị lực như vitamin A, E, omega-3 hoặc lutein.

3. Giới hạn thời gian dùng thiết bị số

Không chỉ trẻ nhỏ, người lớn cũng cần “giới hạn màn hình”. Bác sĩ Day khuyên áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ sau 20 phút sử dụng thiết bị số, hãy nhìn xa 6 mét trong 20 giây. Nếu có thể, hãy tranh thủ đi dạo ngoài trời trong giờ nghỉ để giúp mắt “giãn” khỏi chế độ tập trung cao độ. Nếu không tiện ra ngoài, chỉ cần đứng cạnh cửa sổ và ngắm nhìn xa cũng đủ giúp não bộ và đôi mắt được “làm mới”.

4. Sử dụng kính áp tròng đúng cách

Không cần phải nói, việc giữ vệ sinh kính áp tròng là điều kiện bắt buộc để duy trì sức khỏe đôi mắt. Để tránh các bệnh nhiễm trùng, hãy rửa và khử trùng kính cẩn thận bằng tay sạch, đồng thời thay kính theo tần suất khuyến nghị. Việc đeo kính áp tròng khi bơi hoặc tắm vòi sen cũng không được khuyến khích, vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và viêm. Tuyệt đối đừng quên tháo kính trước khi đi ngủ. Điều này không chỉ giúp tăng cảm giác dễ chịu khi đeo, mà còn giảm thiểu tối đa các tổn thương tiềm ẩn. “Viêm giác mạc có thể xảy ra do vi khuẩn, virus, nấm, chấn thương ở giác mạc hoặc do sử dụng kính áp tròng quá mức,” bác sĩ cho biết.