Vì sao giới trẻ Gen Z đang mê mẩn thêu thùa? Câu chuyện về Needlepoint – thú vui thủ công giúp chữa lành trong thời đại số

Trong một thế giới nơi mọi thứ đều diễn ra trên màn hình, từ công việc, giải trí đến các mối quan hệ xã hội, ngày càng nhiều người trẻ lại tìm về những thú vui chậm rãi, thủ công và giàu tính kết nối. Một trong số đó là needlepoint – nghệ thuật thêu tranh bằng chỉ màu đang tạo nên cơn sốt mới trong cộng đồng Gen Z tại Mỹ.

Từ những buổi tụ họp cuối tuần thay vì đi bar, đến các lớp học kín chỗ với mức phí hàng trăm đô, needlepoint không còn là sở thích gắn với hình ảnh “các bà ngoại” như trước. Với Gen Z, đây là cách để sống chậm, giảm thời gian lướt điện thoại và tìm lại cảm giác kết nối với chính mình.

Khi tối thứ Bảy không còn dành cho những cuộc vui ồn ào

Một sự kiện thêu tranh do Le Fil tổ chức.

Tại khu West Village nổi tiếng của New York, thay vì lựa chọn một bữa tối sang trọng hay vài ly cocktail cùng bạn bè, nhiều người trẻ lại tìm đến một địa điểm khá đặc biệt: cửa hàng thêu West Village Knit & Needle.

Tại đây, các buổi Stitch and Sip (vừa thêu vừa thưởng thức đồ uống) luôn đông kín người tham dự. Trong không gian ngập tràn tiếng trò chuyện, những cuộn chỉ đầy màu sắc dần biến các mẫu thiết kế như hộp trứng cá muối, chiếc nơ satin hay bánh cannoli thành những tác phẩm thủ công nhỏ xinh. Sau khi hoàn thành, chúng có thể trở thành móc khóa, đồ trang trí hay những chiếc gối mang dấu ấn cá nhân.

Điều đáng chú ý là phần lớn người tham gia đều ở độ tuổi 20.

Needlepoint: Liều thuốc giải cho sự mệt mỏi kỹ thuật số

Các tác phẩm thêu tay của Le Fil

Sự trở lại mạnh mẽ của needlepoint phản ánh một xu hướng lớn hơn đang diễn ra trong đời sống hiện đại: mong muốn thoát khỏi tình trạng quá tải công nghệ. Trong thời đại mà mọi thứ đều được số hóa, từ ghi chú, thư từ đến ảnh lưu niệm, nhiều người trẻ bắt đầu khao khát những trải nghiệm hữu hình hơn.

Alyssa Herzig, chủ cửa hàng Rita’s Needlepoint, cho rằng chính điều này đã khiến bộ môn thủ công hàng trăm năm tuổi trở nên hấp dẫn trở lại: “Chúng ta đang sống trong thời đại mọi thứ chỉ tồn tại trong khoảnh khắc. Không còn viết thư tay hay ghi chép trên giấy nữa. Needlepoint mang đến thứ gì đó thật sự tồn tại, có thể chạm vào và lưu giữ.”

Không giống những nội dung chỉ lướt qua vài giây trên TikTok, một tác phẩm needlepoint có thể mất từ vài ngày đến vài tháng để hoàn thành.

Chính sự chậm rãi ấy lại trở thành điều hấp dẫn.

Thêu thùa trở thành hình thức thiền định mới của Gen Z

Các tác phẩm thêu đang trong quá trình hoàn thiện của Lilly Donnelly.

Nhiều người mô tả needlepoint giống như một phiên bản trưởng thành của sách tô màu. Nhịp điệu lặp đi lặp lại của từng mũi kim giúp người thực hành tập trung vào hiện tại, giảm căng thẳng và làm dịu tâm trí.

Renée Klein, người đã gắn bó với bộ môn này hơn 50 năm, gọi đây là: “Một cuốn sách tô màu dành cho người lớn.” Trong khi đó, Alyssa Herzig ví quá trình thêu như hơi thở: “Mũi kim lên xuống giống như nhịp hít vào và thở ra. Bạn dần chậm lại và sống đúng với tốc độ tự nhiên của mình.”

Có lẽ không phải ngẫu nhiên khi needlepoint bùng nổ mạnh mẽ sau đại dịch Covid-19 – thời điểm mọi người bắt đầu tìm kiếm những hoạt động giúp cân bằng cảm xúc và giảm bớt cảm giác cô lập.

TikTok biến thú vui truyền thống thành hiện tượng mới

Tác phẩm thêu Taylor Swift

Nếu đại dịch là chất xúc tác, thì TikTok chính là bệ phóng đưa needlepoint đến với thế hệ trẻ. Theo Krista LeRay – nhà sáng lập thương hiệu Penny Linn Designs, mạng xã hội đã góp phần thay đổi hoàn toàn hình ảnh của bộ môn này. Nếu trước đây mọi người xem video “haul” mỹ phẩm Sephora, thì nay những clip khoe bộ sưu tập khung thêu, chỉ màu và thành phẩm needlepoint cũng thu hút hàng triệu lượt xem.

Các thiết kế hiện đại góp phần không nhỏ vào sức hút đó. Thay vì những họa tiết hoa lá cổ điển, giới trẻ ngày nay thêu:

• Lời bài hát của Taylor Swift
• Chai tequila
• Biểu tượng văn hóa đại chúng
• Các câu quote hài hước
• Họa tiết color-block tối giản

Needlepoint vì thế không còn là một hoạt động hoài cổ, mà trở thành cách thể hiện cá tính và gu thẩm mỹ.

Không chỉ là sở thích, đây còn là một cộng đồng

Một số mẫu thiết kế được trưng bày tại cửa hàng Penny Linn ở Rowayton, CT.

Một trong những lý do khiến needlepoint phát triển mạnh là khả năng tạo ra những kết nối thực sự giữa con người với nhau. Ngày càng nhiều lớp học, câu lạc bộ và các kỳ nghỉ cuối tuần dành riêng cho người yêu thích bộ môn này được tổ chức.

Krista LeRay cho rằng needlepoint đang trở thành một dạng “không gian thứ ba” (third place) – nơi mọi người có thể tìm thấy cảm giác thuộc về ngoài gia đình và công việc. Ashley Badin (26 tuổi) và Alexandra Bonvouloir (33 tuổi) thậm chí còn gặp nhau thông qua niềm đam mê thêu thùa, trước khi cùng sáng lập thương hiệu needlepoint mang tên Le Fil.

Theo họ, điểm đặc biệt của needlepoint là mọi người không cần phải đối diện trực tiếp hay liên tục duy trì cuộc trò chuyện. Chỉ cần cùng ngồi bên nhau, thêu những mũi kim nhỏ và chia sẻ khoảng thời gian yên bình.

Khi “sống chậm” trở thành một tuyên ngôn mới

Điều thú vị là dù cách nhau về địa lý và thế hệ, needlepoint ngày nay và tranh thêu chữ thập từng phổ biến tại Việt Nam lại xuất phát từ cùng một nhu cầu: tìm kiếm sự tập trung trong một thế giới ngày càng nhiều xao nhãng.

Nếu như trước đây người trẻ Việt xem việc thêu tranh như một cách rèn luyện sự kiên nhẫn và tạo ra món quà mang dấu ấn cá nhân, thì Gen Z hiện đại đang tìm đến needlepoint như một hình thức “digital detox” – tạm thời thoát khỏi điện thoại, thông báo và dòng chảy bất tận của mạng xã hội.

Trong thời đại AI có thể tạo ra hình ảnh chỉ trong vài giây, giá trị của những sản phẩm làm bằng tay dường như càng trở nên đặc biệt hơn. Bởi điều khiến một tác phẩm thủ công trở nên đáng quý không nằm ở sự hoàn hảo, mà ở thời gian, sự hiện diện và cảm xúc được gửi gắm trong từng đường kim mũi chỉ.

Có lẽ đó cũng là lý do sau nhiều năm vắng bóng, các thú vui thủ công như đan len, làm gốm, scrapbook hay thêu thùa đang quay trở lại. Không phải như một xu hướng hoài cổ, mà như một cách để con người tìm lại nhịp sống chậm hơn, sâu hơn và kết nối hơn với chính mình.

Sự trở lại của needlepoint không đơn thuần là một trào lưu thủ công. Đó là phản ứng tự nhiên của một thế hệ đang sống trong nhịp độ quá nhanh, quá nhiều thông tin và quá nhiều áp lực phải luôn hiện diện trực tuyến. Giữa vô số ứng dụng giúp tối ưu thời gian, Gen Z lại chọn dành hàng giờ cho một công việc gần như không thể tăng tốc.

Từng mũi chỉ, từng khoảng màu được lấp đầy không chỉ tạo nên một món đồ đẹp mắt, mà còn mang đến cảm giác thành tựu, tập trung và kết nối – những điều ngày càng trở nên xa xỉ trong thời đại số. Có lẽ vì thế mà needlepoint không đơn giản là một sở thích. Với nhiều người trẻ hôm nay, đó là một cách để tìm lại nhịp sống của chính mình.