AI có thể góp mặt tại Oscar?

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng hiện diện rõ nét trong các lĩnh vực sáng tạo như thời trang, âm nhạc, điện ảnh và mỹ thuật, một câu hỏi thường trực được đặt ra: Liệu những tác phẩm được tạo ra nhờ AI có thể được công nhận như một tác phẩm nghệ thuật thực thụ?

Mới đây, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) – đơn vị tổ chức lễ trao giải Oscar danh giá – đã đưa ra quan điểm chính thức. Theo thông báo phát đi vào ngày 21/4 (giờ địa phương), AMPAS khẳng định: “Tác phẩm có sử dụng AI vẫn đủ điều kiện để được xét chọn vào danh sách đề cử.”

Quy định mới nêu rõ rằng việc một bộ phim có sử dụng AI tạo sinh hay các công cụ kỹ thuật số khác “sẽ không bị coi là yếu tố hỗ trợ hay cản trở cơ hội được đề cử.” Điều này đồng nghĩa, tại lễ trao giải Oscar năm 2026, hoàn toàn có thể có những bộ phim ứng dụng AI góp mặt trong danh sách đề cử chính thức.

Tuy nhiên, vẫn có một điều kiện quan trọng đi kèm: Viện Hàn lâm và các tiểu ban chuyên môn sẽ “xem xét mức độ sáng tạo do con người đảm nhiệm khi đánh giá thành tựu của một tác phẩm.” Quy định này được xem là bước đi phù hợp với xu thế, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên những tranh luận về tính minh bạch và cụ thể trong tiêu chí đánh giá. The New York Times nhận định: “Chỉ riêng việc AMPAS thừa nhận tác động của AI đến quá trình sản xuất phim đã là một thay đổi lớn.”

Thực tế, ứng dụng AI trong ngành điện ảnh Hollywood đang ngày một phổ biến. Chẳng hạn, bộ phim Brutalist – từng được đề cử ở 10 hạng mục tại Oscar vừa qua – đã sử dụng AI để nhấn mạnh chất giọng nước ngoài của diễn viên chính. Dù gây tranh cãi, nam diễn viên Adrien Brody vẫn giành được giải Nam chính xuất sắc nhất. Tương tự, Emilia Perez và Dune: Part Two cũng được cho là có sử dụng AI trong một số công đoạn, song điều này không ảnh hưởng đến kết quả trao giải.

Trước làn sóng công nghệ này, các nghiệp đoàn biên kịch và diễn viên Hollywood vẫn giữ lập trường phản đối. Cuộc đình công quy mô lớn vào năm 2023 chính là minh chứng rõ ràng nhất, và đến nay, tranh luận vẫn chưa đi đến hồi kết. Có thể nói, ở bất kỳ lĩnh vực nào đòi hỏi sự sáng tạo của con người, những tranh cãi liên quan đến AI sẽ còn tiếp diễn.

Quy định mới từ AMPAS là một động thái đáng chú ý, cho thấy ngành điện ảnh đang từng bước thích nghi – hay thậm chí là “chung sống” – với AI. Nhưng liệu sự thay đổi này sẽ mở ra một kỷ nguyên sáng tạo mới, hay là khởi đầu cho những thách thức chưa từng có? Câu trả lời có lẽ vẫn còn nằm ở phía trước.