Tập luyện có làm giảm hiệu quả botox?

Tập thể dục sau khi tiêm botox sẽ khiến tác dụng “bay màu”? Gần đây, mối quan hệ giữa vận động và botox liên tục được đem ra bàn luận. Nhưng liệu điều đó có thực sự đúng? Chúng tôi đã lắng nghe lời giải thích từ các chuyên gia.

“Có cảm giác botox của mình không còn tác dụng nữa.” Một người bạn của tôi vừa nói vừa nhíu mày, cau trán để minh họa. Tôi lập tức phản đối – vì cô ấy mới tiêm botox chỉ vài tuần trước đó. “Chắc do mấy buổi bootcamp cường độ cao thôi. Dạo này mình tập nặng hơn bình thường.” Nhưng nếu so với thời gian tác dụng vốn kéo dài của botox, thì vài tuần quả là quá ngắn để hiệu quả biến mất. Vậy có thật là do tập luyện không?

Botox (botulinum toxin) là một chất điều hòa thần kinh, hoạt động bằng cách tạm thời ngăn chặn sự giải phóng acetylcholine – chất dẫn truyền thần kinh khiến cơ co lại. Đó cũng là lý do vì sao những người tiêm botox định kỳ sẽ không thể nhíu mày hay cười quá rộng trong suốt thời gian thuốc còn tác dụng. “Khi hoạt động của cơ được giảm bớt, các nếp nhăn trên da cũng hình thành ít hơn và trông mềm mại hơn,” bác sĩ thẩm mỹ David Jack – người sáng lập phòng khám mang tên mình giải thích. “Hiệu quả thường kéo dài khoảng 3–4 tháng, tùy vào liều lượng, độ khỏe của cơ và tốc độ trao đổi chất của từng người.” Vậy với cơ chế này, liệu việc tập luyện nhiều hay ít có thực sự làm giảm hiệu quả botox? Theo bác sĩ Jack, nếu tuân thủ đúng những lưu ý ngay sau tiêm, câu trả lời là không.

@sannevloet

Mối liên hệ giữa tập luyện và botox: đâu là hiểu lầm, đâu là sự thật?

“Quan niệm cho rằng có thể ‘đốt cháy’ botox bằng cách tập thể dục là một niềm tin dai dẳng nhưng thiếu cơ sở khoa học,” bác sĩ Jack nói. “Dĩ nhiên, tập luyện cường độ cao ngay sau khi tiêm không phải là lựa chọn lý tưởng. Về mặt lý thuyết, trong vài giờ đầu, việc tăng lưu lượng máu và thân nhiệt có thể ảnh hưởng đến sự ‘lan tỏa’ của thuốc.”

Sự “lan tỏa” ở đây được hiểu là hiện tượng botulinum toxin thụ động di chuyển khỏi vị trí tiêm sang các mô xung quanh – điều cần tuyệt đối tránh. Đó cũng là lý do các bác sĩ thường khuyên bệnh nhân không nên tập các tư thế đảo ngược, yoga cường độ cao, xông hơi hay vào phòng sauna trong ngày tiêm. “Tuy không thể khẳng định tuyệt đối, nhưng sau khoảng thời gian ngắn đó, không có bằng chứng cho thấy việc tập luyện làm rút ngắn đáng kể thời gian tác dụng của botox,” ông nhấn mạnh.

Nghiên cứu khoa học và những giới hạn

Cụm từ “không thể khẳng định” có lẽ xuất phát từ một thử nghiệm lâm sàng năm 2023, trong đó cho thấy những người tập luyện cường độ cao có xu hướng phục hồi hoạt động cơ và chuyển động nếp nhăn nhanh hơn so với nhóm tập nhẹ hoặc trung bình. Tuy nhiên, bác sĩ da liễu Derrick Phillips chỉ ra nhiều hạn chế của nghiên cứu này: “Đối tượng nghiên cứu chỉ gồm phụ nữ, dữ liệu dựa trên mức độ tập luyện do người tham gia tự báo cáo, và liều botox được sử dụng là liều tiêu chuẩn chứ không cá nhân hóa. Điều này chưa phản ánh đầy đủ thực tế lâm sàng.” Nói cách khác, kết quả chỉ mang tính tham khảo.

@sannevloet

Những yếu tố thực sự ảnh hưởng đến hiệu quả botox

Trên thực tế, hiệu quả của botox chịu tác động bởi nhiều yếu tố cá nhân hơn là chuyện bạn có tập thể dục hay không, bao gồm:

• Đặc điểm sinh lý của mỗi người
• Tay nghề và kỹ thuật của bác sĩ
• Loại sản phẩm botox được sử dụng
• Chăm sóc sau điều trị

Một yếu tố thú vị khác là tốc độ trao đổi chất. Bác sĩ Mo Akhavani, đồng sáng lập The Plastic Surgery Group, cho biết những người có chuyển hóa nhanh có thể phân hủy botulinum toxin sớm hơn, do các kết nối thần kinh – cơ phục hồi nhanh hơn. Điều này thường gặp ở những người có mức trao đổi chất cao, chẳng hạn như vận động viên. Tuy nhiên, bác sĩ Jack lưu ý rằng đây là vấn đề thuộc về sinh lý cá nhân, chứ không đơn thuần là do hành vi tập luyện.

Bác sĩ Dan Marsh cũng bổ sung: “Những người có cơ khỏe hoặc lớn (thường là nam giới), hoặc người lớn tuổi với nếp nhăn sâu và cố định, thường cần liều cao hơn.” Tương tự, những người có chuyển hóa nhanh cũng có thể cần điều chỉnh liều hoặc tiêm với tần suất dày hơn.

Tóm lại, bản thân việc tập thể dục không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến botox mất tác dụng. Tập luyện ngay sau khi tiêm là điều nên tránh, nhưng về lâu dài, vận động không “xóa sổ” botox. Điều đáng lưu tâm hơn là cơ địa và lối sống tổng thể. Nếu bạn tập luyện đều đặn và có tốc độ trao đổi chất cao, hãy trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh loại botox, liều lượng và lịch tiêm sao cho phù hợp để hiệu quả thẩm mỹ luôn ở trạng thái tối ưu