Năng suất biểu diễn (performative productivity) đang gia tăng, với ngày càng nhiều nhân viên cố gắng tạo ấn tượng rằng họ đang làm việc chăm chỉ trong khi thực tế thì không. Trong bài viết này, một chuyên gia nghề nghiệp cảnh báo rằng “ngụy trang công việc” (task masking) có thể gây tác dụng ngược và chia sẻ giải pháp phù hợp nếu bạn đang cảm thấy áp lực trong công việc.
Chúng ta thường nghĩ rằng bận rộn tại nơi làm việc trông như thế nào: đó là đồng nghiệp đến sớm, về muộn, lịch trình dày đặc các cuộc họp quan trọng và lúc nào cũng cắm cúi vào máy tính, gõ bàn phím không ngừng. Nhưng nếu người đó thực ra không hề bận rộn? Nếu tất cả chỉ là một màn trình diễn để tạo cảm giác họ đang chìm trong những nhiệm vụ vô cùng quan trọng, trong khi thực tế họ chỉ đang chờ hết giờ làm?
Nếu điều này nghe có vẻ xa vời, tôi có thể khẳng định là không phải vậy. Theo một bài báo gần đây của Fortune, năng suất biểu diễn đang trở nên phổ biến hơn, đặc biệt là ở thế hệ Gen Z. Khi các công ty đặt nặng sự hiện diện tại nơi làm việc và yêu cầu nhân viên luôn thể hiện sự bận rộn, một số người đã sử dụng chiến thuật này để trông có vẻ bận rộn hơn thực tế. Hiện tượng này được gọi là task masking – một cách tạo ra ảo giác bận rộn mà không thực sự hiệu quả, chẳng hạn như gõ bàn phím thật to, giả vờ ghi chép trong cuộc họp hoặc liên tục kiểm tra email thay vì thực hiện công việc thực tế.
Điều này phản ánh thực trạng căng thẳng trong tư duy về công việc của chúng ta hiện nay. Một nghiên cứu đầu năm nay cho thấy chỉ 17% người lao động thực sự yêu thích công việc của họ. Trong khi đó, các công ty liên tục yêu cầu nhân viên trở lại văn phòng, tạo ra những phản ứng trái chiều về mô hình làm việc kết hợp (hybrid working). Điều này cũng dẫn đến các xu hướng tiêu cực khác, như career catfishing – khi nhân viên bất mãn thể hiện sự chán nản bằng cách giả vờ đam mê công việc.
Xem thêm:
“Career Catfishing” – Xu hướng đáng lo ngại đang gia tăng trong thế giới việc làm
Vì sao nhân viên “ngụy trang công việc”?
“Task masking thường xuất phát từ sự thiếu tự tin trong công việc, khi nhân viên cảm thấy áp lực phải liên tục chứng tỏ giá trị của mình, đặc biệt là trong môi trường có kỳ vọng cao hoặc tính cạnh tranh mạnh mẽ,” Ella Robertson McKay, Giám đốc điều hành của One Young World, chia sẻ. “Thông thường, đây là dấu hiệu cho thấy nhân viên không cảm thấy thoải mái khi thẳng thắn trao đổi về khối lượng công việc, ranh giới hoặc những mối lo ngại của họ. Thay vì có một cuộc thảo luận trực tiếp, họ chọn cách tỏ ra bận rộn – có thể vì lo lắng, theo thói quen hoặc do văn hóa công ty đề cao sự bận rộn hơn là hiệu quả thực sự.”
Đồng thời, nhiều người cũng xem đây là một phản ứng đối với tình trạng bị kiểm soát quá mức (micromanagement), vốn trở nên phổ biến trong đại dịch khi văn hóa làm việc thiên về “hiện diện” (presenteeism). Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy khoảng 60% nhân viên từng trải qua tình trạng bị kiểm soát quá mức, với nhiều người cho rằng điều này làm giảm tinh thần và năng suất làm việc.
Tác hại của “task masking”
Mặc dù task masking có thể khiến bạn cảm thấy dễ chịu trong ngắn hạn, nhưng McKay cảnh báo rằng nó mang lại nhiều hậu quả tiêu cực. “Về bản chất, đây là một hành vi bị động – mang tính đối kháng, thậm chí có thể gây căng thẳng trong mối quan hệ với đồng nghiệp và quản lý. Việc liên tục cố tỏ ra bận rộn có thể khiến bạn trông giống như một người đang tìm kiếm sự công nhận, thay vì một đồng đội thực sự. Và bạn không thể đánh lừa mọi người – họ có thể không nói ra, nhưng chắc chắn họ nhận thấy điều đó. Dù có vẻ là một chiến lược hay để vượt qua một ngày làm việc, về lâu dài, nó có thể ảnh hưởng đến danh tiếng nghề nghiệp, làm giảm lòng tin, cản trở sự phát triển sự nghiệp và hạn chế cơ hội trong tương lai.”
Xem thêm:
Làm gì thay vì “ngụy trang công việc”?
“Thay vì task masking, hãy dám đối diện với vấn đề thực sự,” McKay khuyên. “Nếu bạn đang có một ngày tồi tệ, hãy thành thật – ai cũng có những ngày như vậy và sự cởi mở sẽ tạo ra sự đồng cảm. Nếu bạn thực sự quá tải, hãy lên tiếng – các quản lý sẽ thích biết điều đó hơn là để bạn âm thầm vật lộn. Nếu không, hãy tự hỏi bản thân vấn đề thực sự là gì: có phải là do khối lượng công việc, vai trò hay một điều gì khác? Khi đã xác định được gốc rễ vấn đề, bạn có thể hành động – dù là thiết lập lại kỳ vọng với quản lý hay cân nhắc hướng đi tiếp theo trong sự nghiệp của mình.”
FOLLOW US