Vô tình trở thành “nhân vật quan trọng” ở nơi làm việc – Giờ phải làm gì?

Chắc hẳn bạn từng bắt gặp những câu than thở kiểu: “Vô tình trở thành quan trọng ở công ty nên giờ phải đứng họp trước 200 người”, hoặc “Cứ tưởng giúp một lần cho vui, giờ ai cũng quay sang hỏi mình mọi thứ”, hay “Vô tình trở thành quan trọng và điều đó đang phá hỏng cuộc sống của tôi”.

Xu hướng “accidentally important” (vô tình trở nên quan trọng) đang lan truyền mạnh trên mạng xã hội – nơi người đi làm chia sẻ về việc mình đột nhiên bị đẩy vào vị trí có trách nhiệm mà chẳng được chuẩn bị trước, cũng chẳng được công nhận đúng mức. Bạn có thể từng giúp đồng nghiệp hoàn thành công việc vào phút chót, hay từng vài lần nán lại muộn để dọn dẹp “tàn cuộc”. Nhưng rồi, điều từng là ngoại lệ dần trở thành thói quen mà người khác kỳ vọng ở bạn. Không chỉ mất thời gian và năng lượng, bạn còn không nhận được gì tương xứng – và bắt đầu cảm thấy bối rối, thậm chí… mắc kẹt.

Vấn đề không chỉ là một trào lưu

Theo chuyên gia phát triển lãnh đạo Emily Button-Lynham – người sáng lập EBC, điều này không mới trong môi trường công sở. Nhưng hiện nay, nhờ có sự thay đổi trong tư duy thế hệ, người lao động bắt đầu dám nói “không” và cởi mở hơn khi chia sẻ giới hạn của mình. Button-Lynham cho rằng xu hướng này phản ánh một thực trạng sâu xa: sự thiếu an toàn tâm lý trong môi trường làm việc do thiếu tin tưởng, quá đề cao “sự hiện diện” thay vì đánh giá hiệu quả, và không có lộ trình nghề nghiệp rõ ràng – đặc biệt trong bối cảnh kinh tế, chính trị nhiều biến động.

Chính vì thế, ngày càng nhiều người nhận ra: công việc không phải là tất cả. Thay vì cắm đầu chạy theo kỳ vọng từ người khác, họ muốn tự định nghĩa thành công theo cách phù hợp với chính mình.

Bạn càng cầu tiến, càng dễ “sập bẫy”

Theo Button-Lynham, những người dễ rơi vào tình huống “vô tình quan trọng” thường là những cá nhân tham vọng, chăm chỉ và luôn cố gắng nắm bắt mọi cơ hội để phát triển sự nghiệp. Nhưng thực tế phũ phàng là: không phải lúc nào thêm việc cũng đồng nghĩa với tăng lương hay thăng chức.

Tại các ngành có môi trường nam giới chiếm ưu thế – như tài chính – phụ nữ còn dễ cảm thấy mình phải “gồng lên” nhiều hơn để chứng minh năng lực và xứng đáng với sự công nhận, đặc biệt là về đãi ngộ. Dù vậy, Button-Lynham cũng nhấn mạnh rằng việc được xem trọng tại nơi làm việc không hẳn là điều tiêu cực – miễn là bạn biết đặt câu hỏi: “Liệu thời gian và nỗ lực mình bỏ ra có xứng đáng hay không?”

Làm gì khi bạn “lỡ” trở thành quan trọng?

Button-Lynham khuyên bạn nên giao tiếp rõ ràng và chủ động trao đổi về các cơ hội mới, đặc biệt nếu đang cân nhắc chúng có thể dẫn đến thăng tiến hay không. Hãy xác định xem ưu tiên hiện tại của bạn là gì, tác động của công việc mới này ra sao về ngắn hạn và dài hạn, và liệu bạn có đủ thời gian để đảm nhận không.

Cô gợi ý một số cách trả lời lịch sự nhưng dứt khoát, chẳng hạn: “Tôi có thể đảm nhận việc X, nhưng hiện đang ưu tiên Y và Z. Chúng ta có thể sắp xếp lại khối lượng công việc như thế nào để đảm bảo tiến độ?”

Ngoài ra, bạn cũng cần làm rõ yêu cầu đó có nằm trong phạm vi công việc chính của mình không – vì từ chối những nhiệm vụ sếp giao trong vai trò chính thức có thể khiến bạn mất điểm.

Và nếu bạn thấy cơ hội đó thực sự phù hợp, đừng ngần ngại tận dụng nó để thể hiện năng lực và mở rộng kết nối nội bộ: chủ động gặp gỡ các lãnh đạo, chia sẻ mong muốn phát triển nghề nghiệp và thẳng thắn về định hướng tương lai của bạn – cũng như đề nghị sự hỗ trợ thiết thực từ họ.

Tóm lại là: Việc “vô tình trở thành quan trọng” không xấu, nhưng đừng để nó biến bạn thành người gồng gánh cả team mà chẳng ai hay biết. Tự bảo vệ ranh giới của mình không phải là ích kỷ – đó là cách bạn duy trì sự bền bỉ, tỉnh táo và vững vàng trong hành trình phát triển lâu dài.

Ảnh: I.H.F