Type to search

Điện ảnh Văn hóa

Trang phục định vị phụ nữ?

Chia sẻ

Working Girl (1988, đạo diễn Mike Nichols) là một trong những bộ phim về nữ quyền xuất sắc nhất mọi thời đại. Không chỉ là câu chuyện, diễn viên, mà trang phục được lựa chọn và thiết kế bởi Ann Roth đặc biệt sắc sảo khi thể hiện vị trí xã hội của nhân vật trong phim.

Working Girl ra đời năm 1988. Đó là năm Margaret Thatcher trở thành Thủ tướng có thời gian “ngồi ghế” lâu nhất thế kỷ. Đó là khi Canada bác bỏ đạo luật chống phá thai. Đó là lúc Joan Jett đứng đầu bảng xếp hạng âm nhạc danh giá. Tỷ lệ phụ nữ đi làm toàn thời gian tăng vọt lên 52%, các trường đại học ngày càng đông sinh viên nữ và khoảng cách tiền lương giữa hai giới tính đã thu hẹp đáng kể.

Nhân vật chính Tess McGill (Melanie Griffith) là một cô gái bình dân lớn lên và sinh sống ở Staten Island, làm thư ký ở Manhattan, New York. Tuy nhiên, Tess không có ý định mãi làm công việc trả lời điện thoại hay lấy giấy vệ sinh cho các tay môi giới tục tĩu. Cô đi học lớp ban đêm như bước khởi đầu cho hoài bão đó. Nàng mất việc, và có cơ hội cuối cùng ở Boston, một nơi toàn phụ nữ với sếp Katherine Parker (Sigourney Weaver).

Ann Roth đã quan sát rất kỹ trang phục của các thư ký thời đó. Tess đi dọc theo con sông Hudson đến Manhattan mỗi ngày, như nhiều người khác. Các thư ký trong phim được mô tả là những cô nàng trẻ trung đầy sức sống, nhưng ít người có tham vọng như Tess. Một số có gu ăn mặc khá… kỳ quặc (trong con mắt ngày nay), như áo khoác họa tiết da báo, quần tất sọc khối, áo khoác ngoài bằng da rộng thùng thình, đồ trang sức rẻ tiền và lớp trang điểm dày cộm.

Đó là lý do vì sao Katherine khuyên Tess nên bớt trang sức và cô ấy đã làm đúng như vậy. Tuy nhiên, Katherine cũng thường xuyên đeo vàng, chỉ là đắt tiền hơn. (Và Chanel, cảm hứng phong cách của Katherine, lại là người đã phát minh ra phụ kiện trang sức dắt lên trang phục vào những năm 1920.)

Tess (Melanie Griffith) với người bạn thân nhất Cyn (Joan Cusack). Họ ăn mặc như đặc trưng của “người ngoài cuộc” giới văn phòng: áo rộng đệm vai, tóc dài bới cao, trang điểm đậm, trang sức lòe loẹt.

Trang phục trong Working Girl xoay quanh một chủ đề chính: nữ quyền. Khi Tess quyết tâm thay đổi đời mình, cô đã đi từ tủ quần áo lộn xộn của quá khứ đến phong thái thanh lịch, giản đơn và lịch sự. Như chính câu nói của Coco Chanel, người đã giải phóng phụ nữ khỏi sự bó buộc truyền thống, “Ăn mặc đẹp làm người ta nhớ đến trang phục, ăn mặc lôi cuốn nhắc người ta nhớ đến người phụ nữ” mà sếp mới của Tess dẫn ra. Áo khoác độn vai tương phản với phần eo được chiết gọn là một xu hướng nổi bật của phụ nữ công sở thời bấy giờ, đi cùng chiếc váy quá đầu gối và áo sơ mi đơn giản, vậy là bạn đã trở thành một người phụ nữ đẳng cấp và thanh lịch (Còn với đàn ông những năm 1980, Armani đồng nghĩa với sang trọng).

Katherine (Sigourney Weaver) (phải) thanh lịch với mái tóc uốn nhẹ, vòng cổ ngọc trai, áo trắng, áo khoác xám.

Trang phục “nữ quyền” đúng chất nhất trong phim được tập trung vào Katherine. Do đó, Tess cố bắt chước Katherine và giữ phong cách đó cho công việc mới của mình trong phần cuối câu chuyện. Cô cố thể hiện mình qua quần áo, như kích cỡ miếng đệm vai. Thập niên 80 là chiến trường của những miếng đệm này. Tess cũng đi theo xu hướng đó khi tham dự cuộc hẹn gặp ở văn phòng với Jack Trainer (Harrison Ford), với trang phục chính xác như Katherine đã mặc trong cảnh hai người làm quen.

Trong cảnh đó, Tess và Katherine hoàn toàn đối lập. Tess trông như mớ giấy lộn với áo len đen cao cổ, áo khoác đen độn vai, váy màu xám, trang sức lấp lánh quá mức cần thiết. Thực sự thì trong cảnh này, Tess đã “kiềm chế” hơn so với cô những cảnh trước đó. Nhưng nó vẫn không đủ để khiến cô bớt thô kệch hơn khi đứng cùng một Katherine thanh lịch cùng áo khoác xám nhạt độn vai, váy quá đầu gối đi kèm áo trắng giản đơn cùng vòng cổ ngọc trai. Katherine ăn mặc không quá mạnh mẽ, nhưng lại toát ra vẻ chuyên nghiệp và đáng tin.

Trang phục công sở mà Ann Roth, cái nhìn chân thật sâu sắc với tầng lớp trung lưu, diện lên cho nhân vật vẫn còn phổ biến đến tận hôm nay. Về bản chất, chúng là sự phá cách từ các bộ trang phục của nam giới, bẻ bớt cách biệt giới tính bị phân biệt đối xử trong công việc, tôn vinh địa vị xứng đáng cho phụ nữ trong xã hội. Duy chỉ một điều không thay đổi: giày cao gót, như để khẳng định nữ tính và sức mạnh nữ quyền của mình trong môi trường hầu như chỉ toàn nam giới.

Mặc đụng hàng với cô dâu quả khó chấp nhận.

“Kế thừa” công việc của Katherine sau một tai nạn, Tess cố gắng theo đúng châm ngôn của Chanel: “Đơn giản là chìa khóa dẫn đến sự sang trọng.” Tuy nhiên, cô có cách hiểu riêng. Vì thế, ngoài những lúc bắt chước theo Katherine, như áo khoác không cổ độn vai, áo trắng, mái tóc cắt ngắn trong công việc, đôi khi cô lẫn lộn giữa các vị trí và bộ đồ tương xứng.

Mặc chiếc váy đen lấp lánh cùng áo khoác lông nâu sẫm đến một buổi tiệc uống với toàn dân công sở có vẻ hơi lạc lõng, bù lại, điều này lại thu hút sự chú ý của Trainer, bởi cô là “người phụ nữ đầu tiên ăn mặc như người phụ nữ, chứ không phải kiểu phụ nữ ăn mặc theo kiểu mà đàn ông sẽ mặc khi là phụ nữ”. Hay có những khoảnh khắc xấu hổ như mặc đồ toàn màu trắng đến dự tiệc cưới. Và phải đến cuối phim, Tess mới thực sự định hình phong cách cho mình: áo khoác Glencheck rộng màu xám. Trở nên thanh lịch thật chẳng dễ dàng gì.

Bước ngoặt lớn nhất xảy ra khi Katherine quay trở lại, một lần nữa, hai người lại đối lập hoàn toàn. Tess trong áo len màu xám và quần jeans bạc màu dường như bị lép vế với một Katherine đầy sức sống trong áo khoác đỏ. Katherine thích dùng màu này khi muốn tỏ ra thách thức.

Tuy nhiên, điều thú vị khi phim khởi đầu câu chuyện với chuyện ăn mặc thanh lịch thể hiện nữ quyền như thế nào thì đi đến phần kết, Tess lại vạch trần âm mưu gian dối dơ dáy khi mặc một bộ đồ tuềnh toàng. Rõ ràng, bất kể bạn mặc gì, công việc vẫn là công việc, năng lực và đạo đức mới là yếu tố then chốt nhất.

Ta có thể thấy rõ điều này hơn trong những năm gần đây, từ giới công nghệ, thậm chí cả chính trị gia. Mark Zuckerberg, Steve Jobs ăn mặc vô cùng giản đơn dù họ nằm trong số những người giàu có và quyền lực của thế giới, cựu tổng thống Mỹ Obama gần như chỉ có một kiểu mặc và hai tông màu tối (bên cạnh áo trắng) khi xuất hiện trước công chúng.

Cuối cùng, phim Mỹ luôn kết thúc có hậu cho những con người vươn lên và đấu tranh, chứ không phải ngồi khóc chờ Thần/Tiên (hay ở Việt Nam là Bụt) xuất hiện cứu vớt. Vì thế, Tess, trong chiếc áo khoác xám rộng thùng thình, đã có được công việc như cô hằng mong muốn. Nhưng chi phí của điều đó là gì?

Working Girl trở thành kinh điển về nữ quyền, bởi họ không cần sự thừa nhận của cánh mày râu, mà cần chính mình nỗ lực và được dìu dắt bởi một người thầy tương xứng, cũng không cần phải giẫm lên người khác và nói dối mới đạt được thành công. Tuy nhiên, nhìn chung, điều đó vẫn còn là điều kỳ diệu, ít nhất thì khi đó nó vẫn khó khăn hơn là kiếm một người đàn ông giàu có “đỡ đầu” cho mình.

Liệu Tess đã thực sự đạt được ước mơ đó chưa, hay chỉ là cái đích phù phiếm nhằm đổi đời cô khỏi các bộ đồ tuềnh toàng? Có lẽ hình ảnh cô bị “đóng hộp” hoàn toàn trong khung cửa sổ kín mít của văn phòng ở cảnh cuối cùng đã nói lên tất cả.

Pocket
Tags: