Listening Age của Spotify: Khi “độ tuổi âm nhạc” phơi bày phiên bản thật của bạn trong năm 2025

Không ai hiểu chúng ta rõ bằng thuật toán của Spotify – kẻ nhìn thấu bản thể chúng ta trong những khoảnh khắc không phô diễn điều gì, chẳng cần chứng minh với ai. Và cái “tuổi cảm xúc” mà Spotify gắn cho tôi chính là bằng chứng sống động.

Spotify Wrapped 2025 mang đến một tính năng mới: Listening Age – độ tuổi cảm xúc âm nhạc của bạn. Có lẽ chưa bao giờ tôi thấy một thuật toán chạm gần đến phiên bản thật nhất của mình như vậy.

Theo Spotify Wrapped, tôi… 74 tuổi. Tôi bật cười – họ gọi tôi là “linh hồn già” vì quá mê nhạc thập niên 60. Nhưng nhìn vào Top 5 nghệ sĩ hàng đầu của tôi – toàn những cái tên trẻ trung, tlinh, Wren Evans, MONO, rồi cả NewJeans… hay Charli XCX. Không ai trong số đó gợi lên hình ảnh một tâm hồn vintage. Điều thú vị là, vào những ngày tâm trạng xuống đáy (và năm nay điều đó xảy ra nhiều hơn tôi muốn thừa nhận), tôi thường cắm tai nghe và bật bất kỳ thứ nhạc xưa nào. Nếu phải chọn một thập niên để mô tả bản thân, đúng là tôi thuộc về sự hỗn loạn đẹp đẽ của những năm 60 hơn là sự vô tư ở tuổi đôi mươi. Nhưng Spotify hiểu chuyện đó bằng cách nào – khi playlist “an ủi tâm hồn” của tôi chẳng hề xuất hiện ở đâu?

Listening Age được xây dựng dựa trên khái niệm “reminiscence bump” – hiệu ứng khoa học cho rằng bộ não lưu giữ mạnh mẽ nhất những ký ức từ tuổi 15–20: thời điểm của những “lần đầu tiên”. Nụ hôn đầu. Buổi concert đầu. Chuyến đi đầu tiên không có bố mẹ. Nhìn lại, có thể tất cả đều nhỏ bé – đạp xe đi quanh thành phố chứ không phải hành trình xuyên lục địa. Nhưng những trải nghiệm đó được phủ lên lớp ánh sáng kỳ ảo của tuổi trẻ. Cả gu âm nhạc của ta cũng mang dấu ấn ấy: Spotify cho rằng, khi bạn liên tục nghe những ca khúc phát hành vào một giai đoạn nhất định, nghĩa là trái tim bạn thuộc về thời điểm đó.

Tôi có một giả thuyết: Phiên bản chân thực nhất của bản thân nằm ở tuổi 17. Sau đó, ta đánh mất mình một chút – và phải đợi đến gần 30 để quay về đúng quỹ đạo, thời điểm “sao Thổ quay lại vị trí” (Saturn Return) – được cho là thời khắc cá tính và thẩm mỹ trở nên rõ ràng nhất. 17 tuổi cũng là khi tôi phát hiện niềm hạnh phúc kỳ lạ trong việc chìm đắm vào Lana Del Rey – và năm nào cô ấy cũng xuất hiện trong bảng tổng kết Spotify của tôi, dù ở vị trí khác nhau.

Có những người sống hoàn toàn trong thời đại của họ. Như đồng nghiệp của tôi, Vy – 29 tuổi, nhưng Spotify nói cô ấy… 24. “Ban đầu mình sốc thật, nhưng xem Top 5 thì thấy hợp lý – mình dùng Spotify theo kiểu khám phá, nghe một bài hot rồi lần theo radio của nghệ sĩ để tìm cái mới,” cô ấy kể trong group công ty. Vy còn chia sẻ rằng vị trí số 1 năm nay không phải Mỹ Tâm hay Hà Anh Tuấn mà là Amee – vì cô từng mơ được học trọn vũ đạo trong một MV của Amee thời còn tham gia lớp nhảy buổi tối. Nghĩa là, thứ âm nhạc ta chọn phản ánh cả những giấc mơ riêng tư.

Một người quen khác – khoảng 50 tuổi – lại được Spotify “tặng” 18. “Bạn nghe toàn nhạc mới. Gu của bạn không bao giờ lỗi thời,” ứng dụng hiện lên cùng hình ảnh loạt rapper Gen Z mà tôi chưa phân biệt nổi ai là ai, từ Low G đến tlinh, Obito, MONO, Double2T. Story tiếp theo là ảnh chụp màn hình cuộc trò chuyện với con trai – đúng 18 tuổi. Vì xưa nay, truyền thống vẫn là ngược lại: bố mẹ ép ta nghe Trịnh Công Sơn, Bảo Yến, hay những playlist “tình ca trước 1975” trong mọi chuyến đi xa, đến mức… nghe riết rồi… yêu lúc nào không hay. Có lẽ bây giờ thời thế đã đổi: thay vì “cha mẹ truyền nhạc cho con”, con dạy cha mẹ mở đúng beat, nhắc: “mẹ phải nghe bản live này mới đúng chất”, hay “ba thử thêm playlist này xem, vibe trend năm nay á”. Một vòng tròn thú vị của âm nhạc: người trẻ trưởng thành bằng ký ức âm nhạc của cha mẹ – rồi đến lúc, cha mẹ trẻ lại bằng âm nhạc của con.

Vi Anh – 26 tuổi, nhưng Spotify cho cô ấy 67. “Spotify bảo mình vintage – mình thích vậy. “Spotify bảo mình vintage và mình thích điều đó. Cả năm nay mình nghe radio Trịnh Công Sơn, Khánh Ly và playlist nhạc Việt thập niên 70 – làm nền cho đọc sách, tiệc tối với bạn, hay mấy buổi ngâm bồn nước nóng. Sao lại phản đối được?” – cô ấy nhắn cho tôi khi tôi đùa: chúng tôi chắc đến lúc… đặt lịch vào viện dưỡng lão mất rồi. Điều thú vị là: đứng đầu bảng xếp hạng của Vi Anh không phải một danh ca xưa, mà lại là Taylor Swift – môt nghệ sĩ thuộc đúng thế hệ của cô, người viết nhạc về yêu đương tuổi đôi mươi, dịu dàng, pop và đầy tính “tự sự thành phố”. Một nghịch lý đẹp: nghe nhạc xưa để tìm sự yên bình của một tâm hồn già dặn, nhưng lại yêu cuồng nhiệt âm nhạc của người trẻ như chính tuổi mình. Vậy Spotify nói “tuổi âm nhạc” của cô là 67 – có lẽ chỉ vì những buổi tối Vi Anh để “Một cõi đi về” chạy lặp vô hạn trong căn phòng nhỏ, để tự chữa lành sau một ngày dài. Nhưng những gì người khác nhìn thấy lại là playlist top 1, đầy hơi thở tuổi 26.

Tôi bắt đầu nghĩ: không ai thực sự hiểu chúng ta bằng chính thuật toán của Spotify. Không phải phiên bản ta trình diễn trên mạng xã hội, không phải playlist “curated” cho hợp gu thẩm mỹ, mà là những lựa chọn nhỏ bé lúc không ai nhìn – khi ta để âm nhạc xoa dịu mình mà chẳng cần cố gắng.

Spotify dựng nên một “chân dung” của chúng ta từ những khoảng trống trong ngày: trong khoảnh khắc kéo lê người rời nhà lúc 7 giờ sáng đến văn phòng; giữa chiều chủ nhật dọn dẹp sau một buổi tiệc huy hoàng; lúc đèn tắt và ta đối diện chính mình. Những lúc ta không cố “trở thành ai đó”, chỉ đơn giản chọn một bài hát quen thuộc vì biết nó sẽ an ủi mình.

Chân dung đó không dựa trên điều ta tuyên bố yêu thích, mà dựa trên điều ta chọn khi không muốn chọn gì cả. Năm 2025 của tôi gói gọn trong một con số: tôi là một “tâm hồn 72 tuổi” sống giữa thành phố nhiều ánh đèn và tôi yêu điều đó.

Ảnh: @beccca