Retinol nồng độ cao sắp bị hạn chế, chuyển sang retinal có an toàn hơn?

Tuy quy định siết chặt 0,3% Retinol đã chính thức kích hoạt tại thị trường Châu Âu (EU), nhưng tại Việt Nam và các nước ASEAN, sản phẩm Retinol nồng độ cao (0,5% – 1%) vẫn lưu hành hợp pháp theo chuẩn quản lý hiện hành. Dù vậy, làn sóng siết chặt nồng độ toàn cầu chính là lời nhắc nhở phái đẹp nên thận trọng, lắng nghe làn da thay vì chạy đua theo những con số % quá đà.

Trong những năm gần đây, retinol trở thành một trong những thành phần được yêu thích nhất trong ngành chăm sóc da nhờ những lợi ích nổi bật. Từ các dòng mỹ phẩm phổ thông đến sản phẩm cao cấp, retinol thường được lựa chọn làm thành phần chủ đạo. Thậm chí, thị trường còn xuất hiện những hoạt chất lấy cảm hứng từ retinol có nguồn gốc thực vật hoặc được phát triển theo hướng mô phỏng cơ chế sinh học, nhằm tận dụng sức hút của thành phần này.

Tuy nhiên, cảm giác kích ứng có thể xuất hiện khi sử dụng retinol cũng khiến không ít người e ngại, đặc biệt là những người có làn da nhạy cảm.

Vitamin A liều cao có thể gây hại cho cơ thể

Việc hấp thụ quá nhiều vitamin A từ nhiều nguồn khác nhau trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ loãng xương, rụng tóc, khô mắt hoặc tổn thương gan. Mặc dù lượng vitamin A trong mỹ phẩm, nếu xét riêng lẻ, có thể không vượt ngưỡng đáng lo ngại, cơ quan quản lý vẫn cần tính đến tổng lượng vitamin A mà cơ thể tiếp nhận từ cả sản phẩm chăm sóc da lẫn thực phẩm. Vì vậy, việc giới hạn nồng độ trong mỹ phẩm được xem là biện pháp phòng ngừa rủi ro từ tình trạng phơi nhiễm tích lũy vitamin A qua nhiều nguồn trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, liệu retinol có nồng độ trên 0,3% đã thực sự được xem là nồng độ cao?

Phần lớn sản phẩm retinol hiện nay có nồng độ khoảng 0,3%. Các sản phẩm chứa từ 0,5–1% trở lên thường được xem là retinol nồng độ cao. Tuy nhiên, chỉ nhìn vào tỷ lệ phần trăm chưa đủ để đánh giá mức độ kích ứng. Một số sản phẩm có nồng độ retinol trên 1% vẫn có thể tương đối dịu nhẹ nhờ sử dụng công thức kết hợp nhiều dẫn xuất vitamin A, chẳng hạn retinol, retinal và retinyl ester.

Một sản phẩm được quảng cáo chứa retinol nồng độ cao chưa chắc mang lại hiệu quả tương xứng. Nếu công thức thiếu ổn định hoặc khả năng đưa hoạt chất thẩm thấu vào da kém, lượng retinol thực sự được da hấp thụ có thể rất thấp. Ngược lại, sản phẩm có nồng độ thấp hơn nhưng sở hữu hệ dẫn truyền hiệu quả lại có thể giúp hoạt chất thẩm thấu tốt và phát huy công dụng chăm sóc da tối ưu hơn. Vì vậy, người dùng không nên quá tập trung vào con số phần trăm khi lựa chọn retinol.

Chuyển sang retinal có đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối?

Retinal – một dẫn xuất khác thuộc nhóm retinoid – thị trường có thể chứng kiến sự xuất hiện ngày càng nhiều của các sản phẩm chứa hoạt chất này. Hiện chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng khẳng định retinal chắc chắn mạnh hơn hoặc hiệu quả hơn retinol. Tuy nhiên, xét theo con đường chuyển hóa trong da, retinal chỉ cần trải qua một lần chuyển đổi để tạo thành retinoic acid – dạng có hoạt tính sinh học. Con đường chuyển hóa ngắn hơn đồng nghĩa với hiệu suất chuyển đổi cao hơn.

Về lý thuyết, retinal có thể phát huy tác dụng ở nồng độ thấp hơn retinol. Các sản phẩm retinal trên thị trường thường có nồng độ khoảng 0,01–0,1%. Tuy nhiên, hiệu quả của retinal không chỉ phụ thuộc vào nồng độ. Công thức tổng thể, độ ổn định của hoạt chất và công nghệ dẫn truyền đều ảnh hưởng đến khả năng da hấp thụ và sử dụng retinal. Một số nghiên cứu quy mô nhỏ đã ghi nhận retinal ở nồng độ 0,05% và 0,1% có thể hỗ trợ cải thiện độ ẩm cũng như kết cấu da bị lão hóa do ánh nắng. Trong đó, retinal 0,1% còn cho thấy dấu hiệu cải thiện tình trạng tăng sắc tố melanin.

Dù vậy, việc retinal hiện chưa có giới hạn nồng độ cụ thể tại một số thị trường lớn không đồng nghĩa với việc hoạt chất này đã được chứng minh là ít gây kích ứng hơn retinol. Các thị trường lớn trên thế giới hiện chưa thiết lập giới hạn sử dụng tương ứng đối với retinal, nên hoạt chất này chưa được đưa vào phạm vi quy định. Đây là vấn đề liên quan đến quá trình xây dựng pháp luật, chứ không có nghĩa retinal đã được chứng minh là ít gây kích ứng hơn. Cần tiếp tục theo dõi các dữ liệu khoa học về khả năng gây kích ứng, nồng độ sử dụng và mức độ phơi nhiễm retinal trong thời gian dài. Việc có cần thiết lập giới hạn nồng độ trong tương lai hay không phải được quyết định dựa trên những bằng chứng khoa học đầy đủ.

Đáng chú ý, retinal có thể gây kích ứng mạnh hơn retinol, người dùng chỉ nên thoa một lớp mỏng, tránh vùng quanh mắt và môi. Một cách khác là thoa một lớp kem dưỡng ẩm quen thuộc trước khi sử dụng retinal để hỗ trợ giảm nguy cơ kích ứng. Đặc biệt, khi thời tiết chuyển sang thu đông, gió lạnh và độ ẩm thấp có thể khiến da khô, đỏ, sưng, châm chích và bong tróc nghiêm trọng hơn. Vì vậy, việc lựa chọn nồng độ và điều chỉnh tần suất sử dụng các hoạt chất thuộc nhóm retinoid cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Nếu đã quen dùng retinol nồng độ cao, nên làm gì?

Với những người đã quen sử dụng retinol nồng độ cao để cải thiện các vấn đề như mụn đầu đen, mụn đầu trắng hoặc mụn trứng cá nên trao đổi với bác sĩ da liễu về khả năng sử dụng thuốc bôi retinoic acid theo đơn, thay vì tự ý chuyển sang một hoạt chất mạnh hơn.

Trong trường hợp mục tiêu chính là cải thiện bề mặt da sần sùi có thể cân nhắc sản phẩm chứa 2% axit salicylic với hệ bảo quản dịu nhẹ, kết hợp sử dụng retinol 0,3% vào mỗi tối một cách đều đặn, tùy theo khả năng dung nạp của da.

Dù lựa chọn retinol hay retinal, điều quan trọng vẫn là xây dựng quy trình chăm sóc phù hợp với tình trạng da, thay vì chạy theo nồng độ cao. Người dùng nên bắt đầu thận trọng, theo dõi phản ứng của da và sử dụng kem chống nắng phổ rộng vào ban ngày. Nếu xuất hiện tình trạng đỏ rát, sưng hoặc bong tróc kéo dài, hãy ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ da liễu.

Retinal không mặc nhiên an toàn hơn retinol chỉ vì chưa có giới hạn nồng độ tương ứng. Hiệu quả và khả năng dung nạp của một sản phẩm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ công thức, công nghệ dẫn truyền đến tình trạng da và cách sử dụng. Thay vì tích trữ mỹ phẩm hoặc chuyển sang hoạt chất mới chỉ vì thay đổi quy định, lựa chọn sáng suốt hơn là hiểu rõ nhu cầu của làn da và ưu tiên một liệu trình vừa hiệu quả vừa an toàn.