Nếu cuộc đời không rực rỡ thì sao?

Có một áp lực âm thầm đang tồn tại trong cách chúng ta nói về một cuộc đời đáng sống.

Chúng ta được khuyến khích phải đi nhiều hơn. Làm nhiều hơn. Trở thành một phiên bản nổi bật hơn của chính mình. Có một sự nghiệp đáng ngưỡng mộ. Những trải nghiệm đáng kể. Những thành tựu đủ lớn để kể lại. Và nếu có thể, hãy để lại một điều gì đó mà người khác sẽ gọi là legacy.

Giữa rất nhiều lời nhắc phải sống một cuộc đời “rực rỡ”, đôi khi một câu hỏi đơn giản lại trở nên khó trả lời: Một cuộc đời có cần phải thật đặc biệt mới là một cuộc đời có ý nghĩa?

Có lẽ, không.

Bởi không phải mọi cuộc đời đều xuất hiện trong sách lịch sử. Không phải ai cũng trở thành người nổi tiếng. Không phải tất cả chúng ta đều xây dựng một đế chế, thay đổi cả một ngành công nghiệp hay để lại một di sản được hàng triệu người nhắc đến.

Nhưng điều đó không có nghĩa là cuộc đời của những người còn lại ít giá trị hơn. Có lẽ chúng ta chỉ đang nhìn “một cuộc đời đáng nhớ” từ một góc quá hẹp.

Khi sự đặc biệt trở thành một áp lực

Thế hệ chúng ta sống trong một thời đại mà cuộc đời của người khác luôn hiện ra trước mắt. Chúng ta nhìn thấy những người cùng tuổi được thăng chức. Một người bạn chuyển đến một thành phố mới. Ai đó đi qua mười quốc gia trong một năm. Một người khác xây dựng doanh nghiệp của riêng mình. Có người xuất bản sách. Có người kết hôn. Có người trở nên nổi tiếng trước tuổi 30.

Những cột mốc ấy liên tục xuất hiện trên màn hình, khiến cuộc đời dễ dàng bị biến thành một cuộc so sánh vô hình. Không phải chúng ta không biết trân trọng những gì mình đang có. Chỉ là đôi khi, sau khi nhìn thấy quá nhiều cuộc đời được kể bằng những khoảnh khắc nổi bật, một ngày bình thường của chính mình bắt đầu có vẻ quá nhỏ bé chăng?.

Bạn thức dậy. Đi làm. Trả lời vài email. Ăn trưa với một người quen. Trở về nhà. Đọc vài trang sách trước khi đi ngủ.

• Không có gì đáng để thông báo với thế giới.
• Không có gì đặc biệt xảy ra.

Và chính vì thế, bạn có thể bắt đầu tự hỏi: Có phải mình đang bỏ lỡ một điều gì đó?Nhưng có lẽ câu hỏi cần được đặt lại. Tại sao một cuộc đời chỉ được xem là đáng giá khi luôn có điều gì đó đủ lớn để kể?

Chúng ta thường đánh giá cuộc đời bằng những gì có thể nhìn thấy

Thành tựu rất dễ nhìn thấy. Một chức danh. Một giải thưởng. Một ngôi nhà. Một thương hiệu. Một khoản tiền. Một danh sách những nơi đã đi qua. Những điều ấy có thể được đo lường, chia sẻ và công nhận. Chúng tạo ra một câu chuyện rõ ràng về thành công.

Nhưng phần lớn những điều làm nên một con người lại không dễ nhìn thấy như vậy:

• Không ai biết bạn đã dành bao nhiêu năm để học cách lắng nghe.
• Không ai nhìn thấy những lần bạn đã kiên nhẫn hơn với cha mẹ.
• Không ai trao giải thưởng cho việc bạn đã trở thành một người bạn đáng tin cậy.
• Không có bảng xếp hạng nào dành cho một người phụ nữ đã dành nhiều năm xây dựng một mái nhà ấm áp.
• Cũng không có danh hiệu nào cho việc bạn đã giúp một người khác tin vào khả năng của họ đúng vào lúc họ cần nhất.

Những điều ấy không phải lúc nào cũng tạo thành một legacy lớn. Nhưng chúng vẫn để lại dấu vết trong một gia đình, trong một mối quan hệ, trong cách một đứa trẻ lớn lên, và trong cuộc đời của một người từng được bạn đối xử tử tế. Có những ảnh hưởng không bao giờ được thống kê. Nhưng không vì thế mà chúng không tồn tại.

Một cuộc đời bình thường vẫn có thể thay đổi thế giới của một vài người

Có lẽ chúng ta đã quá quen với ý tưởng rằng muốn sống một cuộc đời có ý nghĩa, chúng ta phải tạo ra một tác động thật lớn. Nhưng “lớn” là một khái niệm tương đối.

• Một người giáo viên có thể không thay đổi cả nền giáo dục, nhưng có thể thay đổi cách một học sinh nhìn về chính mình.
• Một người mẹ có thể không xuất hiện trên trang bìa của bất kỳ tạp chí nào, nhưng cách cô yêu thương có thể định hình cả cuộc đời của con mình.
• Một người phụ nữ có thể không xây dựng một doanh nghiệp trị giá hàng triệu đô la, nhưng cô có thể tạo ra một không gian làm việc nơi những người khác lần đầu tiên cảm thấy tiếng nói của mình được lắng nghe.
• Một người bạn có thể chỉ xuất hiện trong một giai đoạn ngắn của cuộc đời bạn, nhưng một cuộc trò chuyện đúng lúc có thể thay đổi hướng đi của nhiều năm sau đó.

Chúng ta thường không biết mình đã ảnh hưởng đến ai. Và có lẽ, chúng ta cũng không cần phải biết. Không phải mọi điều có ý nghĩa đều cần được chứng kiến. Không phải mọi đóng góp đều cần được ghi nhận.

Có những cuộc đời được sống rất lặng lẽ, nhưng sự hiện diện của họ khiến thế giới của một vài người trở nên tốt hơn. Đôi khi, như thế đã là rất nhiều.

Ý nghĩa không nhất thiết phải đến từ quy mô

Một cuộc đời có thể rất bình thường. Bạn đọc rất nhiều, không phải để trở thành một học giả, mà vì bạn tò mò về thế giới. Bạn yêu một người rất sâu, không phải để có một câu chuyện tình khiến người khác ngưỡng mộ, mà vì bạn học được cách hiện diện trong một mối quan hệ.

Bạn làm công việc của mình tử tế. Bạn nuôi dạy một đứa trẻ. Bạn chăm sóc cha mẹ khi họ già đi. Bạn tạo ra một căn nhà mà mọi người cảm thấy dễ chịu khi bước vào. Bạn giúp một người trẻ có thêm một cơ hội. Bạn giới thiệu một cuốn sách đúng lúc. Bạn nói với ai đó rằng họ có thể làm được.

Không có điều nào trong số đó nhất thiết khiến cuộc đời bạn trở nên “đặc biệt” theo nghĩa thông thường. Nhưng chúng có thể khiến nó trở nên có ý nghĩa. Và có lẽ, đó là hai điều hoàn toàn khác nhau.

Một cuộc đời đáng ngưỡng mộ không phải lúc nào cũng là một cuộc đời có ý nghĩa với người đang sống nó. Ngược lại, một cuộc đời rất giản dị vẫn có thể chứa đựng những điều mà người khác sẽ đánh đổi rất nhiều để có được.

Có lẽ chúng ta đang nhầm lẫn giữa được nhớ đến và đã thật sự sống

Mong muốn để lại dấu ấn không phải điều xấu. Ai cũng muốn tin rằng sự tồn tại của mình có ý nghĩa. Nhưng đôi khi, nỗi sợ lớn nhất không phải là chúng ta không sống một cuộc đời đặc biệt. Mà là một ngày nào đó, chúng ta nhận ra mình đã sống mà không thật sự có mặt trong cuộc đời ấy.

Chúng ta quá bận chuẩn bị cho tương lai. Quá bận cố gắng trở thành một ai đó. Quá bận xây dựng một phiên bản của cuộc đời mà người khác sẽ ngưỡng mộ. Và trong lúc đó, những điều đang diễn ra lại bị xem như một giai đoạn tạm thời:

• Chúng ta sẽ nghỉ ngơi sau khi thành công hơn.
• Sẽ dành thời gian cho gia đình sau khi công việc ổn định.
• Sẽ tận hưởng cuộc sống sau khi đạt được cột mốc tiếp theo.
• Sẽ trở thành chính mình sau khi mọi người chấp nhận mình.

Nhưng cuộc đời không chỉ nằm ở những gì sẽ xảy ra sau đó. Nó đang diễn ra trong lúc bạn còn đang chờ đợi, trong những buổi sáng không có gì đặc biệt, trong bữa tối với gia đình, trong một cuộc trò chuyện mà bạn thực sự lắng nghe, hay trong cuốn sách bạn đọc chậm hơn bình thường.

Có thể chúng ta sẽ không nhớ từng ngày. Nhưng điều đó không có nghĩa những ngày ấy không tạo nên cuộc đời. Thực tế là ngược lại: Cuộc đời được tạo nên chủ yếu từ những ngày không có gì đặc biệt xảy ra.

Một cuộc đời đẹp có thể rất bình thường

Có sự khác biệt giữa một cuộc đời impressive (đáng ngưỡng mộ) và một cuộc đời deeply lived (được sống sâu sắc).

Một cuộc đời đáng ngưỡng mộ có thể khiến người khác nói: “Tôi muốn có cuộc sống như cô ấy.” Nhưng một cuộc đời được sống sâu sắc có thể khiến chính người đang sống nó nói: “Tôi biết vì sao mình ở đây.”

Không có một công thức chung cho cảm giác ấy. Với một người, đó có thể là sự nghiệp. Với người khác, đó là gia đình. Có người tìm thấy ý nghĩa trong sự sáng tạo, trong tri thức, trong tình yêu, hoặc trong một cuộc sống nhỏ, ổn định nơi họ có đủ thời gian để nấu ăn, chăm cây, đọc sách và gặp những người mình yêu quý.

Vấn đề không nằm ở việc cuộc đời nào lớn hơn. Vấn đề là liệu bạn có đang sống một cuộc đời phù hợp với những điều mà bạn thật sự coi trọng hay không. Bởi một người có thể đi rất xa nhưng không biết mình đang đi đâu; trong khi một người khác có thể sống trong cùng một thành phố suốt nhiều năm, nhưng vẫn không ngừng khám phá thế giới bằng cách của riêng mình.

Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta ngừng cố gắng trở nên đặc biệt?

Có lẽ chúng ta sẽ bắt đầu chú ý nhiều hơn đến những người đang ở bên cạnh, đến công việc mình thực sự muốn làm, và đến những gì đang diễn ra trong một ngày bình thường.

• Chúng ta sẽ không còn cảm thấy cần phải biến mọi sở thích thành thành tích.
• Không cần biến mọi chuyến đi thành một bộ ảnh.
• Không cần biến mọi suy nghĩ thành một bài học.
• Không cần chứng minh rằng mình đang sống một cuộc đời thú vị.

Bởi sống một cuộc đời và chứng minh rằng mình đang sống một cuộc đời là hai việc khác nhau. Có những khoảnh khắc đẹp nhất không cần được lưu lại. Có những điều quan trọng nhất không thể được giải thích trong một dòng tiểu sử.

Có những năm tháng nhìn từ bên ngoài có vẻ chẳng có gì xảy ra, nhưng bên trong, một con người đã thay đổi hoàn toàn. Có lẽ trưởng thành không phải là lúc cuộc đời trở nên ấn tượng hơn, mà là khi chúng ta không còn cần mọi người phải thấy nó ấn tượng.

Lời kết

Khi nhìn lại, có thể chúng ta sẽ không đánh giá cuộc đời bằng danh sách những điều đã đạt được. Có thể chúng ta sẽ nhớ:

• Mình đã yêu ai.
• Đã đối xử với người khác như thế nào.
• Đã dành thời gian cho điều gì.
• Đã trở thành một con người ra sao.
• Đã có đủ can đảm để sống theo những gì mình tin hay chưa.

Có thể chúng ta sẽ nhớ một căn bếp, một chuyến xe, một cuộc trò chuyện, một buổi chiều mưa, một người từng nắm tay mình trong giai đoạn khó khăn, hay một cuốn sách đọc đúng thời điểm. Cuộc đời không phải lúc nào cũng cần một câu chuyện lớn để trở nên đáng nhớ. Đôi khi, ý nghĩa nằm trong cách chúng ta sống những phần nhỏ của nó.

Có lẽ, câu hỏi không phải là: “Cuộc đời tôi có đủ đặc biệt không?” Mà là:

• Tôi có đang thật sự sống cuộc đời này không?
• Tôi có dành thời gian cho những người mình yêu thương không?
• Tôi có cho phép bản thân tò mò, thay đổi và học hỏi không?
• Tôi có đang sống theo những giá trị mà mình tin là quan trọng?
• Tôi có hiện diện trong những ngày bình thường, hay chỉ chờ đợi những ngày đặc biệt?

Và nếu không có ai ngoài chính mình chứng kiến cuộc đời này, liệu bạn vẫn muốn sống nó theo cách như vậy không? Có lẽ chúng ta không cần một cuộc đời khiến tất cả mọi người nhớ đến. Không phải ai cũng cần để lại tên mình trong lịch sử. Không phải mọi cuộc đời đều phải trở thành một câu chuyện phi thường.

Có lẽ, điều quan trọng hơn là khi nhìn lại, chúng ta có thể nhận ra rằng: mình đã thật sự có mặt trong đó. Đã có mặt trong những ngày vui và cả những ngày không có gì xảy ra. Đã có mặt trong những mối quan hệ mình lựa chọn giữ gìn, trong công việc mình đã làm bằng sự tử tế, trong những thay đổi mình từng sợ, và trong những điều nhỏ bé từng nghĩ là không đáng kể. Bởi sau cùng, một cuộc đời có ý nghĩa không nhất thiết phải thật lớn. Nhưng nó cần là một cuộc đời mà bạn đã thật sự sống.

Bài: Thanh Nguyễn | Ảnh: Chiến dịch quảng cáo Chloé mùa Đông 26 của Chemena Kamali.