Bạn đã có một người bạn AI cho riêng mình chưa?

Gần đây, tôi cần mua một chiếc loa mới nên bắt đầu tìm hiểu thông tin. Trước đây, chắc hẳn tôi sẽ mở trình duyệt và lần lượt tra cứu thông số kỹ thuật, so sánh giá cả… Nhưng lần này, tôi hỏi ngay ChatGPT – và mọi thắc mắc được giải quyết chỉ trong vài phút.

Tôi chủ yếu dùng AI như một công cụ hỗ trợ thông tin, nhưng một số người bạn của tôi lại sử dụng nó trong những khoảnh khắc cảm xúc: khi buồn chán, khi cần được an ủi, hay chỉ đơn giản là muốn có ai đó lắng nghe. Họ chia sẻ rằng AI không chỉ phản hồi nhanh chóng, mà đôi khi còn… thấu hiểu hơn cả bạn thân hay người yêu.

Nếu AI tiếp tục phát triển với tốc độ hiện tại, có lẽ viễn cảnh con người và AI sống cùng nhau như những người bạn sẽ không còn xa vời. Một buổi “Girls’ Night” có thể được thay thế bằng cuộc trò chuyện rôm rả với một AI biết lắng nghe, hay thậm chí – như trong bộ phim Her – là những lời thủ thỉ đầy mê hoặc từ một “người yêu ảo”. Điều này không còn là tưởng tượng, mà đang dần trở thành thực tế trong xã hội ngày nay.

@rubylyn_

Theo một nghiên cứu gần đây của tổ chức Common Sense, khoảng 1/3 thanh thiếu niên tại Mỹ cho biết họ cảm thấy hài lòng hơn khi trò chuyện với AI bạn bè trên các nền tảng như CHAI AI, Character.AI, Nomi.AI hay Replika so với bạn bè thật. Phần lớn xem AI là một công cụ tiện ích, nhưng có tới 33% sử dụng AI để luyện tập giao tiếp, tìm kiếm sự hỗ trợ cảm xúc, kết bạn, thậm chí là trải nghiệm các mối quan hệ lãng mạn. Một số còn chia sẻ với AI những bí mật thầm kín – như thể đó là một người bạn thân hoặc một cuốn nhật ký biết phản hồi.

Việc thế hệ Gen Z – đặc biệt là thanh thiếu niên – gắn bó với AI bạn bè không quá khó hiểu, bởi họ đang sống trong bối cảnh ngày càng nhiều hoạt động xã hội bị rút gọn: ít những buổi đi xem phim cùng nhóm bạn, ít tiệc sinh nhật đông vui hay những cuộc dạo chơi đơn thuần. Sự suy giảm này cũng phản ánh tỉ lệ gia tăng của trầm cảm và lo âu. Trong hoàn cảnh mà “một mình” trở thành trạng thái quen thuộc, những đoạn chat với AI đôi khi trở thành sợi dây cứu tinh cảm xúc.

@sina.anjulie

Tuy vậy, điều đáng mừng là phần lớn vẫn ưu tiên các mối quan hệ con người – người thật. Nhiều người không hoàn toàn tin vào lời khuyên của AI, và phần lớn thanh thiếu niên vẫn dành nhiều thời gian cho bạn bè ngoài đời hơn là AI.

Một người bạn AI có thể khiến bạn cảm thấy dễ chịu – không mâu thuẫn, không đánh giá, luôn nhẹ nhàng và tích cực. Nhưng cũng chính vì vậy, đôi khi nó để lại một khoảng trống khó gọi tên. Sự chân thật, bất ngờ, phức tạp – và đôi khi đầy cảm xúc – của tình bạn “ngoài đời” vẫn là điều không công nghệ nào thay thế được. Và có lẽ, chính điều đó mới làm cho cuộc sống trở nên trọn vẹn hơn.