“Tôi chỉ mặc đồ đen để bớt stress”: Góc nhìn tâm lý học đằng sau thói quen mặc toàn màu tối

Mặc đồ đen mỗi ngày không đơn thuần là một lựa chọn thời trang. Với nhiều người, đó còn là cách giảm áp lực tinh thần, tạo cảm giác an toàn và kiểm soát bản thân giữa nhịp sống quá tải. Nhưng liệu việc luôn chọn những gam màu tối có phải dấu hiệu của bất ổn tâm lý? Các chuyên gia tâm lý nói gì về điều này?

Vì sao nhiều người chỉ thích mặc đồ đen?

“Tôi mặc gần như toàn màu đen mỗi ngày, kể cả trong mùa hè 40 độ ở Madrid.” Đó là lời chia sẻ mở đầu của tác giả bài viết – một người đã duy trì “đồng phục cá nhân” với những gam màu tối suốt nhiều năm. Không phải vì chạy theo phong cách tối giản hay aesthetic thời thượng, mà đơn giản bởi tôi cảm thấy an toàn hơn khi mặc màu đen.

Thỉnh thoảng, tôi thay thế bằng xanh navy hoặc xám than. Nhưng những gam màu nổi bật, họa tiết sặc sỡ gần như biến mất hoàn toàn khỏi tủ đồ. Và điều thú vị là: chính thói quen này lại giúp tôi giảm stress đáng kể.

Mặc đồ tối màu giúp giảm “mệt mỏi vì phải lựa chọn”

Sau đại dịch, rất nhiều người bắt đầu nhìn lại cách mình sống – bao gồm cả việc ăn mặc. Nếu trước đây thời trang gắn liền với việc thử nghiệm liên tục, chạy theo xu hướng và thay đổi hình ảnh mỗi ngày, thì giờ đây nhiều người lại tìm kiếm cảm giác ổn định, dễ chịu và ít áp lực hơn. Với những người hay phân vân hoặc dễ bị “quá tải lựa chọn”, việc chỉ mặc những gam màu quen thuộc có thể giúp giảm đáng kể gánh nặng tinh thần.

Mỗi khi mua đồ, tôi gần như luôn tìm kiếm thêm từ khóa “đen” bên cạnh tên món đồ mình muốn – từ quần áo thể thao cho đến đồ bơi. Nghe có vẻ cực đoan, nhưng việc biết chắc mình sẽ cảm thấy ổn với bộ đồ đang mặc lại mang đến một kiểu bình yên tinh thần rất lớn. Không còn cảm giác hối hận sau khi ra khỏi nhà hay lo lắng “mình có đang không đúng là mình hay không”.

Tâm lý học nói gì về việc luôn mặc đồ đen?

Theo nhà tâm lý học Lara Ferreiro – chuyên gia về lòng tự trọng và phát triển cá nhân – không có bất kỳ lý do tâm lý nào buộc một người phải “cố gắng mặc màu sắc hơn” nếu họ thực sự cảm thấy thoải mái với màu đen. “Cảm giác hạnh phúc không phụ thuộc vào việc bạn mặc màu sắc rực rỡ hay không”.

“Điều tích cực nhất cho tinh thần là cảm thấy hài lòng với hình ảnh của chính mình. Nếu màu đen khiến bạn thấy an toàn, đúng với bản thân và ổn định cảm xúc, thì không có lý do gì phải ép bản thân thay đổi.”

“Dopamine dressing” không hiệu quả với tất cả mọi người

Những năm gần đây, khái niệm “dopamine dressing” – mặc đồ màu sắc để cải thiện tâm trạng – trở nên cực kỳ phổ biến trên TikTok và Instagram. Về mặt khoa học, màu sắc đúng là có thể ảnh hưởng đến cảm xúc và hoạt động não bộ. Tuy nhiên, hiệu quả này không mang tính “phổ quát”.

Theo Lara Ferreiro, phản ứng với màu sắc còn phụ thuộc vào:

• Tính cách
• Ký ức cá nhân
• Trải nghiệm trước đó
• Cảm giác an toàn tâm lý của mỗi người

Điều khiến một người thấy vui vẻ có thể lại khiến người khác cảm thấy quá tải.

Màu đen giúp não bộ cảm thấy “bình tĩnh” hơn

Về mặt thần kinh học, màu đen được xem là một “màu sắc chứa đựng sự ổn định thị giác”. Các gam màu tối hấp thụ ánh sáng nhiều hơn, tạo cảm giác hình ảnh gọn gàng, thống nhất và có trật tự. Điều này đặc biệt dễ tạo cảm giác an toàn với những người:

• Hướng nội
• Cầu toàn
• Nhạy cảm với môi trường xung quanh
• Hay áp lực vì kỳ vọng xã hội

“Mặc đồ đen giúp giảm nhiễu thị giác và nhiễu cảm xúc”. Đó là lý do nhiều người cảm thấy như não mình “dịu xuống” mỗi khi khoác lên một bộ đồ đen quen thuộc.

Mặc đồ đen có thể là một “áo giáp cảm xúc”

Theo các chuyên gia, quần áo không chỉ là thời trang mà còn tác động trực tiếp đến cách chúng ta cảm nhận bản thân. Hiện tượng này được gọi là enclothed cognition – “nhận thức thông qua trang phục”.

Nói cách khác, những gì bạn mặc có thể ảnh hưởng đến:

• Suy nghĩ
• Tâm trạng
• Hành vi
• Sự tự tin
• Cách bạn tương tác xã hội

Với nhiều người, màu đen giống như một lớp “áo giáp cảm xúc”, giúp họ cảm thấy:

• Ít bị phơi bày
• Ít tổn thương hơn
• Tự tin hơn
• Có cảm giác kiểm soát bản thân tốt hơn

Không phải ngẫu nhiên mà màu đen luôn gắn với hình ảnh quyền lực, bí ẩn và điềm tĩnh trong thời trang.

Nhưng đôi khi việc chỉ mặc màu tối cũng phản ánh trạng thái cảm xúc bên trong

Dù màu đen có thể là lựa chọn mang lại cảm giác an toàn và dễ chịu, Lara Ferreiro cũng cho rằng đôi khi nó phản ánh những điều sâu hơn về tâm trạng của một người. Trong một số giai đoạn cuộc sống, việc liên tục chọn màu tối có thể liên quan đến:

• Sự mệt mỏi tinh thần
• Cảm giác buồn bã
• Bất an
• Mong muốn “ẩn mình” khỏi thế giới bên ngoài
• Áp lực cảm xúc kéo dài

Vì vậy, điều quan trọng không phải là ép bản thân mặc nhiều màu sắc hơn, mà là tự hỏi: “Mình đang tìm kiếm điều gì từ những bộ đồ này?”

Không phải ai mặc đồ đen cũng tiêu cực

Cuối cùng, việc luôn mặc màu đen không tự động đồng nghĩa với tiêu cực hay bất ổn tâm lý. Với nhiều người, đó đơn giản là cách họ tạo ra sự ổn định giữa một thế giới quá ồn ào. Và đôi khi, cảm giác “được là chính mình” lại bắt đầu từ những điều nhỏ nhất – như việc mở tủ đồ mỗi sáng và biết chính xác mình muốn mặc gì.