Cách ngừng quan tâm quá mức đến người khác

Trước khi năm 2025 bắt đầu, tôi đã tự nhủ rằng sẽ có được tư duy “IDGAF” (I Don’t Give a F**k – Tôi không quan tâm). Tôi luôn để ý đến suy nghĩ của người khác, dù ý thức về bản thân có mạnh mẽ hay không. Điều đó khiến tôi tự hỏi liệu chính tính cách này có đang kìm hãm mình không. Chẳng hạn, khi ở trong một nhóm lớn, tôi thường im lặng thay vì lên tiếng bày tỏ quan điểm. Tôi không muốn làm người khác khó chịu khi đặt bản thân lên trước. Có lẽ vì thế mà tôi thường nghe người ta gọi mình là “người làm hài lòng người khác.” Nhưng thực lòng, tôi không thích điều đó. Nó không hữu ích cũng chẳng mang lại niềm vui, vậy nên tôi muốn thay đổi.

Thế nhưng, ngừng quan tâm đến suy nghĩ của người khác không phải là điều có thể làm chỉ bằng một quyết tâm đơn thuần. Tôi đã thử và thất bại (gần đây, tôi còn cảm thấy tội lỗi suốt một buổi tối chỉ vì hủy hẹn do quá mệt). Tôi cũng không muốn trở nên lạnh lùng hay có khuynh hướng chống đối xã hội. Tôi chỉ muốn loại bỏ những “tạp âm” không cần thiết. Rốt cuộc, từng giây trôi qua, chúng ta đều đang tiến gần hơn đến cái chết. Khi ấy, sẽ chẳng ai bận tâm đến việc feed Instagram có thẩm mỹ không hay một quyết định từ năm 2018 có đáng hối tiếc hay không.

@kendalljenner

Nếu bạn có cùng suy nghĩ đó, hãy cùng lắng nghe chia sẻ từ Daniel Glaser, một nhà khoa học thần kinh nổi tiếng, người đã nghiên cứu về tác động của khoa học thần kinh đối với hành vi con người suốt nhiều năm. Và ông ấy bảo rằng chúng ta đang nhìn vấn đề sai cách.

Bạn không thực sự quan tâm đến suy nghĩ của người khác – bạn chỉ đang đoán mò

Glaser chỉ ra rằng không ai có thể thực sự biết được người khác nghĩ gì. Những gì tôi làm bấy lâu nay không phải là “quan tâm đến suy nghĩ của người khác” mà là tự suy diễn và tạo ra những kịch bản tiêu cực trong đầu. “Trong đầu bạn luôn có một ‘biên tập viên’ hoặc ‘nhà phê bình’ – và trong những khoảnh khắc tồi tệ nhất, giọng nói đó sẽ xét nét bạn theo cách khắc nghiệt nhất. Con người đã tiến hóa để tự kể những câu chuyện về chính mình, tin vào chúng, biến chúng thành hiện thực, từ đó tác động đến cách chúng ta hành động và kết quả chúng ta nhận được.” Vấn đề là làm sao để ngăn chặn giọng nói phê phán đó?

Giải pháp: Thay thế tiếng nói tiêu cực bằng tiếng nói tích cực

@kendalljenner

Glaser giải thích rằng bộ não con người rất nhạy cảm với ám thị – đó là lý do tại sao chỉ cần cười gượng cũng có thể giúp bạn cảm thấy vui hơn. Vậy nên, thay vì cố gắng “ngừng quan tâm đến suy nghĩ của người khác,” hãy học cách quan tâm đến đúng người. “Nếu bạn cố gắng không nghĩ đến một con voi, bạn sẽ chỉ càng nghĩ đến nó nhiều hơn. Thay vì ngăn bản thân quan tâm đến người khác, hãy thay thế bằng hình ảnh những người thực sự trân trọng bạn.”

Glaser khuyên rằng khi bắt đầu một dự án hoặc thực hiện một việc gì đó, hãy hình dung một người đáng tin cậy đang dành lời khen cho bạn. Hãy tập trung vào những ai thực sự ủng hộ bạn thay vì cố gắng “tắt” mọi suy nghĩ về người khác.

Bạn không bị ghét nhiều như bạn nghĩ đâu

Nếu bạn cho rằng những suy nghĩ chỉ trích bản thân là chính xác, có lẽ bạn đã nhầm. Trừ khi bạn thực sự đang ở trong một môi trường toàn những kẻ độc hại, nghiên cứu chỉ ra rằng chúng ta thường đánh giá thấp mức độ người khác yêu thích mình. Một nghiên cứu năm 2018 từ Hiệp hội Khoa học Tâm lý Mỹ (APS) đã phát hiện ra rằng hầu như ai cũng có xu hướng coi nhẹ thiện cảm của người khác dành cho mình – hiện tượng này được gọi là “khoảng cách thiện cảm” (Liking Gap). Về cơ bản, không ai ghét bạn chỉ vì mái tóc trông kỳ cục hay vì bạn cười hơi lạ trong cuộc họp cách đây 7 tuần. Những suy nghĩ tiêu cực đó chỉ là sản phẩm do chính bạn tạo ra mà thôi.

Vẫn quan tâm, nhưng đúng cách

@kendalljenner

Tất nhiên, điều này không có nghĩa là bạn nên hoàn toàn phớt lờ suy nghĩ của người khác. Glaser nhấn mạnh rằng để ý đến phản ứng của xã hội là điều đã giúp con người tiến hóa. Chúng ta là động vật có tính xã hội, và việc chú ý đến phản hồi từ môi trường xung quanh là điều có ích (không ai muốn trở thành người vô ý đến mức không nhận ra ai đó đang cảm thấy khó chịu).

Nhưng nếu bạn đang nằm trên giường, dằn vặt vì những gì mình đã nói trong bữa tối hôm qua, hãy nhớ rằng có lẽ bạn cũng đã nói một điều gì đó khá thú vị. Hãy tập trung vào những khoảnh khắc vui vẻ mà bạn đã tạo ra cho người khác – những gương mặt rạng rỡ, những tiếng cười xung quanh bạn. Bởi vì thực tế là, mọi người không nghĩ về bạn nhiều như bạn nghĩ đâu – và khi họ có nghĩ đến, có lẽ đó là một ấn tượng tốt đẹp hơn bạn tưởng.