Nuôi dưỡng một thái độ lành mạnh về những trải nghiệm sống

Hành trình tỉnh thức của bạn sẽ suôn sẻ và lợi lạc hơn nếu bạn có một thái độ đúng đắn ngay từ đầu. Thái độ đúng đắn này sẽ giúp bạn bước đi vững chãi trên suốt chặng đường dài phía trước. Người ta thường nói: “Thái độ của bạn sẽ quyết định bạn đi xa đến đâu”. Chính thái độ tạo ra sự khác biệt hoàn toàn. Nó tương tự như việc chỉ một nhúm muối nhỏ mà có thể giúp cho một món ăn thêm đậm đà. Dưới đây là một số thái độ lành mạnh mà chúng ta cần nuôi dưỡng.

“Cuộc sống của bạn được định đoạt không hẳn bởi những gì cuộc đời mang đến cho bạn mà bởi thái độ bạn mang đến cho cuộc đời; không hẳn bởi những gì xảy đến cho bạn mà bởi cách bạn nhìn nhận mọi việc xảy ra.” Khalil Gibran

Thái độ chấp nhận

Thái độ chấp nhận là tâm thế hữu ích nhất để đảm bảo cho việc thực hành chánh niệm được duy trì liên tục. Đó là chấp nhận bất kỳ trải nghiệm nào xuất hiện với sự thích ứng và không đánh giá, phê phán. Chắc chắn trong quá trình bạn thực hành chánh niệm, sẽ có lúc tâm bạn đi lang thang hoặc cảm giác đau nhức của cơ thế sẽ khiến bạn không thể thực hiện một số cử động nào đó. Thái độ chấp nhận sẽ giúp bạn lướt qua nhanh những khiếm khuyết này để luôn giữ được nhịp độ luyện tập.

Thái độ chấp nhận cũng liên quan tới việc có mặt trong khoảnh khác hiện tại mà không so sánh với những trải nghiệm thực hành trong quá khứ hoặc những ý niệm của tương lai. Điều này cũng có nghĩa là bạn không so sánh việc thực hành của mình với của người khác. Bạn vốn là duy nhất và vì thế cuộc sống của bạn cũng “không giống ai”. Cho nên, không có lý do gì để so sánh mình với người khác mà hãy chấp nhận chính mình như đang là.

Tâm thế của người mới học

Nuôi dưỡng tâm thế của một người mới học sẽ giúp bạn thấy mọi thứ đều tinh khôi trong mỗi lần thực hành. Và chính nhờ cảm thấy mọi thứ đều tươi mới nên bạn sẽ không cần so sánh trải nghiệm thực hành hiện tại của mình với những lần trong quá khứ. Hãy tự nhủ rằng mình luôn học được những điều mới mẻ trong mỗi lần thực hành. Và tự nhắc rằng bạn luôn đang-trong- tiến-trình-hoàn-thiện. Trên thực tế, mỗi người chúng ta đều trong một tiến trình như vậy của riêng mình.

Trong tâm thế của người mới học, sự khiêm tốn này có được là nhờ bạn đã thấy ra một điều: không có mục tiêu thật sự nào để đạt được cả, mà chỉ có một công việc duy nhất là trọn vẹn với chính mình trong từng phút giây. Tâm thế của người mới học cho phép tôi luôn là một kẻ phiêu lưu mạo hiểm, chứ không phải là một kẻ đào vàng.

Tập trung vào những thứ phù hợp

Chúng ta thường có xu hướng tìm cầu những thứ vốn không phù hợp với mình rồi lại đi chỉnh sửa chúng. Hành vi “tìm cách sửa sai” này và nỗi sợ thất bại có thể khiến cho chúng ta mất đi cơ hội trưởng thành về mặt cảm xúc. Trong quá trình thực hành chánh niệm, chúng ta cần tập trung nhiều hơn vào những gì hoạt động hiệu quả với mình và không cần quan tâm đến những gì không phù hợp. Mỗi người chúng ta là những cá thể khác biệt và vì vậy, chúng ta cần gắn kết với những gì phù hợp với mình. Không có chiếc áo nào vừa vặn cho tất cả mọi người. Khi bạn thực hành, rất có thể bạn sẽ thấy rằng một số bài tập đóng nhịp mình hơn so với những bài tập khác.

Niềm tin

Dù có nhiều bằng chứng thực nghiệm cho thấy lợi ích của chánh niệm, nhưng sẽ có đôi lúc bạn cảm thấy hoài nghi về nó, nhất là những khi tâm bạn bị xao lãng, khi buồn ngủ, hoặc khi chán nản. Trong những lúc như vậy, niềm tin vào quá trình thực hành chánh niệm sẽ giúp bạn vững bước đi tiếp. Hãy tìm đọc thật nhiều về hành trình tỉnh thức của những người khác và cả những hoa trái mà họ đã gặt hái được. Có vô số những bài chia sẻ do chính những người thực hành trực tiếp kể lại mà bạn có thể tìm thấy trong sách báo và trên Internet. Những câu chuyện truyền cảm hứng của họ sẽ giúp bạn vững tin vào lối sống tỉnh thức này.

Tính hiếu kỳ

Sự chú tâm đi cùng với tính hiếu kỳ sẽ trở thành một niềm khao khát tìm cầu tri thức. Tính hiếu kỳ có thể giúp bạn phát hiện ra những nhận thức mới về cơ thể, ý nghi, hành vi, cảm xúc, và môi trường xung quanh mình những thứ mà có lẽ bạn chưa từng thật sự để ý tới trước đó. Tính hiếu kỳ có thể ví như một tấm gương dần được lau sạch bụi và vết hoen ố sau mỗi lần thực hành và nó phản chiếu chính bạn ngày một rõ nét hơn. Sau mỗi lần thực hành, bạn sẽ bước ra khỏi con người cũ như một con người mới.

Thải độ buông bỏ

Buông bỏ là ngược lại với kiểm soát. Người ta hay ví thiền như dãy núi, dòng sông và mặt đất. Chúng nâng đỡ cho tất cả các loài hữu tình lẫn vô tình không phải bằng việc kiểm soát mà cứ để cho mọi thứ diễn ra tự nhiên. Tương tự, chúng ta không cần nỗ lực nhiều trong khi đang thực hành chánh niệm, mà thứ chúng ta cần buông bỏ nhất chính là cái ý muốn kiểm soát mọi thứ. Cái ý muốn kiểm soát bắt nguồn từ nhu cầu bẩm sinh về sự an toàn. Chúng ta kiểm soát con người, hệ thống và môi trường xung quanh mình để tự huyễn hoặc rằng mình có cảm giác an toàn. Điều này là tự nhiên thôi.

Tuy nhiên, chúng ta nên cố gắng đừng để nỗi bất an đó hiện diện trong khi đang thực hành chánh niệm. Điều này có thể thực hiện được bằng cách không dính mắc vào bất cứ điều gì xảy ra trong quá trình thực hành và hãy tập trung vào khả năng chấp nhận.

Thái độ tích cực

Thái độ tích cực là khả năng có được những cảm xúc lành mạnh chúng ta tận hưởng trong cuộc sống. Những cảm xúc này có thể là sự hân hoan, tĩnh tại, tình yêu thương, sự vui thích… Chúng ta có thể cảm nhận được một điểm chung ở những người sống tích cực, đó là lòng hân hoan.

Một trong những cách mà bạn có thể đưa thái độ tích cực vào trong cuộc sống của mình là hãy luôn tươi vui, hân hoan trong khi thực hành. Hãy nở một nụ cười trên khuôn mặt trước mỗi lần bạn bắt đầu bài thực tập của mình.

Lòng kiên nhẫn

Thế giới xung quanh ta luôn rỉ rả câu nói “Thời gian chẳng chờ đợi một ai” và ngay từ khi chúng ta chào đời, cuộc chạy đua với thời gian vốn dĩ không có hồi kết. Chánh niệm không phải là một thứ mà bạn có thể đua tranh hoặc chiến đấu để đạt được. Còn nếu vẫn làm như thế thì khác nào bạn đang tham gia vào một cuộc tranh đua khác.

Tình thức chính là cái bạn đang là, và nó luôn có sẵn với những ai muốn sống tỉnh thức. Do đó, bạn có thể khám phá ra được chủ đích đằng sau việc thực hành chánh niệm của mình ngay vào mai, vào tháng sau, hoặc thậm chí sau một quảng thời gian dài thực tập. Điều then chốt để duy trì liên tục sự thực tập chính là lòng kiên nhẫn và thái độ chấp nhận.

Sự tử tế

Sự tử tế thường được mặc nhiên đánh giá cao khi nó được thể hiện trước những người khác. Nhưng thật ra, việc tử tế với chính mình cùng quan trọng không kém.

“Tôi thích bạn mắc sai só khi làm việc tử tế hơn là tạo ra những phép màu bằng sự bất nhân.” – Mẹ Teresa

Trong khi thực hành chánh niệm, chúng ta thường mang theo thói quen đánh giá hành vi, ý nghĩ và cảm xúc của chính mình. Nhưng thật ra, trong khi thực hành chánh niệm, không có tiêu chuẩn nào để đánh giá hành vi nào là đúng hay sai, ý nghí nào là phải hay trái, hoặc cảm xúc nào là thật hay giả. Bằng sự tử tế, chúng ta chấp nhận mọi cảm giác trên cơ thể, mọi ý nghĩ và mọi cảm xúc của chính mình. Cá nhân tôi nhận thấy rằng một khi đã biết tử tế với chính mình thì chúng ta sẽ bắt đầu biết tử tế với những người khác một cách rất tự nhiên.

Lòng biết ơn

Hãy biết ơn mỗi ngày vì bạn được có mặt và có cơ hội thực hành sống tỉnh thức.

Hay biết ơn những người xung quanh vì đã cho bạn có được khoảng thời gian dành riêng cho chính mình. Hãy dành sự biết ơn đến cả những hành động nhỏ nhất mà người khác đã làm cho bạn. Ví dụ, tôi biết ơn người xa lạ trong siêu thị khi nhìn thấy tôi đã sẵn sàng nở nụ cười. Tôi biết ơn vợ tôi vì đã giúp tôi chọn chiếc áo sơ-mi phù hợp cho một cuộc họp quan trọng. Tôi biết ơn những chú chim ngoài khung cửa sổ đã mang đến những thanh âm ngọt ngào vào những buổi sớm mai.

Và danh sách này chưa dừng lại ở đây…

Bài viết được thực hiện từ nghiên cứu của tác giả, tiến sĩ lĩnh vực thiền Kathirasan K trong cuốn sách “Bí quyết sống tỉnh thức trong 8 ngày” (tựa gốc: Mindfullness in 8 days)/Ảnh: BST H&M SS2024