Energy drink và nguy cơ đột quỵ: khi “tỉnh táo tức thì” có thể trả giá bằng sức khỏe

Một lon nước tăng lực khi mệt mỏi thường được xem là giải pháp nhanh gọn, gần như vô hại. Thế nhưng, một nghiên cứu y khoa mới vừa được công bố đã đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: liệu energy drink có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ?

Nghiên cứu đăng trên BMJ Case Reports bắt nguồn từ một ca bệnh cụ thể – đủ để giới y khoa phải nhìn lại mối liên hệ giữa những loại đồ uống quen thuộc này và sức khỏe tim mạch – thần kinh. Dù không nhằm tạo ra sự hoang mang, nghiên cứu đã khơi dậy nhiều lo ngại chính đáng, ngay cả với những người chỉ uống energy drink mỗi ngày một lon.

Ca bệnh làm dấy lên hồi chuông cảnh báo

Nhân vật trung tâm của nghiên cứu là một người đàn ông ngoài 50 tuổi, được mô tả là khỏe mạnh và năng động. Ông nhập viện sau khi xuất hiện tình trạng yếu và tê nửa người bên trái, kèm theo sự vụng về trong vận động. Kết quả chụp cộng hưởng từ cho thấy ông đã bị đột quỵ thiếu máu cục bộ – tình trạng xảy ra khi cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu cung cấp oxy cho não.

Điều khiến các bác sĩ đặc biệt lo ngại là huyết áp của bệnh nhân ở mức cực kỳ nguy hiểm: 254/150 mm Hg, trong khi huyết áp bình thường nên dưới 120/80 mm Hg. Dù được điều trị tích cực trong 72 giờ, huyết áp của ông vẫn tăng trở lại sau khi xuất viện, ngay cả khi đã dùng tới năm loại thuốc khác nhau.

Chỉ đến khi bác sĩ khai thác sâu về thói quen sinh hoạt, nguyên nhân mới lộ diện: ông uống đều đặn tám lon energy drink mỗi ngày, mỗi lon chứa khoảng 160 mg caffeine. Khi bệnh nhân ngừng hoàn toàn các loại đồ uống này, huyết áp dần ổn định và có thể ngưng thuốc điều trị.

Vì sao energy drink có thể liên quan đến đột quỵ?

Theo các chuyên gia thần kinh và tim mạch, caffeine liều cao là yếu tố then chốt. Energy drink thường chứa lượng caffeine vượt xa cà phê thông thường, đôi khi kết hợp với các chất kích thích khác như taurine, làm tăng huyết áp và nhịp tim.

Huyết áp cao kéo dài gây tổn thương mạch máu trên toàn cơ thể, nhưng não đặc biệt nhạy cảm. Thành mạch có thể dày lên hoặc mỏng đi bất thường, làm tăng nguy cơ cả đột quỵ thiếu máu cục bộ lẫn đột quỵ xuất huyết.

Trong ca bệnh này, tổng lượng caffeine người đàn ông tiêu thụ lên tới 1.280 mg mỗi ngày – cao gấp hơn ba lần mức tối đa được khuyến nghị. Để so sánh, các cơ quan y tế quốc tế cho rằng 400 mg caffeine/ngày đã là ngưỡng trên cho phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh.

Không chỉ là caffeine

Một yếu tố khác ít được chú ý là hàm lượng đường cao trong nhiều loại energy drink. Lượng đường này có thể ảnh hưởng đến mạch máu và quá trình đông máu, từ đó gián tiếp làm tăng nguy cơ đột quỵ. Đáng lưu ý, các phiên bản “không đường” cũng không hoàn toàn vô hại: một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ rối loạn đông máu vẫn tồn tại, ngay cả khi không có đường.

@beccca

“Kẻ thù thầm lặng”

Đột quỵ liên quan đến energy drink có thể xảy ra rất nhanh. Các chuyên gia mô tả đó là sự kết hợp của tăng huyết áp đột ngột, nhịp tim nhanh và giảm lưu lượng máu lên não – tạo nên một “cơn bão hoàn hảo” cho sức khỏe.

Nguy hiểm hơn, tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ nhận ra cơ thể mình gặp vấn đề khi biến cố nghiêm trọng như đột quỵ đã xảy ra.

Vậy nên sử dụng energy drink như thế nào?

Không có một con số “an toàn tuyệt đối” cho tất cả mọi người. Khả năng dung nạp caffeine phụ thuộc vào cơ địa, huyết áp nền, yếu tố di truyền và tình trạng sức khỏe tổng thể. Với đa số người trưởng thành, uống thỉnh thoảng một lon energy drink khó có khả năng gây đột quỵ, nhưng việc tiêu thụ hàng ngày với liều cao rõ ràng là điều đáng lo ngại.

@beccca

Nhiều chuyên gia khuyến nghị giữ lượng caffeine dưới 200 mg/ngày nếu có tiền sử tăng huyết áp hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch. Đồng thời, việc kiểm tra huyết áp định kỳ và khám sức khỏe thường xuyên là điều không nên bỏ qua – ngay cả khi bạn cảm thấy mình hoàn toàn khỏe mạnh.

Khi “năng lượng” không nên đánh đổi

Energy drink không phải là chất độc, nhưng cũng không phải một thói quen vô hại nếu lạm dụng. Trong bối cảnh nhịp sống hiện đại đề cao sự tỉnh táo tức thì, câu chuyện này nhắc chúng ta rằng năng lượng bền vững luôn đến từ lối sống cân bằng, chứ không chỉ từ một lon nước tăng lực trên tay.