Disclosure Day: Khi Steven Spielberg không còn kể chuyện về người ngoài hành tinh, mà kể về chính con người

Nếu từng một lần tò mò liệu chúng ta có cô đơn trong vũ trụ hay không, rất có thể trí tưởng tượng ấy đã được khơi nguồn từ các bộ phim của Steven Spielberg. Trong hơn nửa thế kỷ làm phim, vị đạo diễn huyền thoại không chỉ định hình cách Hollywood nhìn về người ngoài hành tinh, mà còn thay đổi cách con người nhìn lại chính mình.

Với Disclosure Day (Thời Khắc Công Bố), Spielberg một lần nữa trở lại chủ đề quen thuộc về sự sống ngoài Trái Đất. Nhưng lần này, câu hỏi ông đặt ra không còn là: “Người ngoài hành tinh là ai?” mà là: “Nếu sự thật về họ được chứng minh, liệu con người có đủ khả năng tiếp nhận nó?”

Từ E.T. đến Disclosure Day: Hành trình tìm kiếm chính mình qua hình ảnh người ngoài hành tinh

Trước khi Spielberg xuất hiện, điện ảnh thường khắc họa sinh vật ngoài hành tinh như những kẻ xâm lược đáng sợ. Nhưng trong Close Encounters of the Third Kind (Close Encounters of the Third Kind, 1977) hay E.T. the Extra-Terrestrial, ông đã mở ra một góc nhìn hoàn toàn khác.

Người ngoài hành tinh trong thế giới của Spielberg không đến để hủy diệt Trái Đất. Họ tò mò về con người, khao khát được kết nối và tìm kiếm sự thấu hiểu. Họ giao tiếp bằng âm nhạc, học ngôn ngữ của chúng ta và thậm chí phản chiếu những cảm xúc rất đỗi nhân văn.

Ngay cả khi khai thác khía cạnh đen tối hơn trong War of the Worlds, Spielberg vẫn không ngừng đặt con người vào trung tâm câu chuyện. Người ngoài hành tinh chỉ là tấm gương để phản chiếu nỗi sợ hãi, tổn thương và những bất an sâu kín của nhân loại.

Nếu ngày mai sự thật được phơi bày?

Đúng như tên gọi Disclosure Day – “Thời khắc Công Bố”, bộ phim xoay quanh cuộc đối đầu giữa hai phe: một bên muốn tiết lộ sự thật về sự tồn tại của người ngoài hành tinh cho toàn thế giới, bên còn lại quyết tâm che giấu thông tin đó. Những người ủng hộ công khai tin rằng sự thật không thể thuộc về một nhóm quyền lực. Nếu nhân loại thực sự không cô đơn trong vũ trụ, đó phải là tri thức chung của hơn 8 tỷ con người. Trong khi đó, phe đối lập cảnh báo rằng việc xác nhận sự tồn tại của nền văn minh ngoài Trái Đất có thể làm lung lay những hệ giá trị, niềm tin tôn giáo và nền tảng xã hội đã tồn tại hàng nghìn năm.

Từ đây, Spielberg đặt ra câu hỏi mang tính triết học và thời sự hơn bao giờ hết: Liệu chúng ta có thực sự muốn biết sự thật? Hay nói cách khác, liệu con người có đủ trưởng thành để đối diện với một sự thật có thể thay đổi hoàn toàn nhận thức về vị trí của mình trong vũ trụ?

Bộ phim ít “Spielberg” nhất nhưng lại mang tinh thần Spielberg nhất

Với những khán giả yêu mến E.T. hay Close Encounters of the Third Kind, Disclosure Day có thể là tác phẩm gây bất ngờ nhất trong sự nghiệp của Spielberg. Bộ phim gần như từ bỏ chất thơ, sự lãng mạn và cảm giác kỳ diệu từng làm nên thương hiệu của ông. Thay vào đó là những cuộc truy đuổi, các cuộc đối đầu chính trị và những tranh luận căng thẳng xoay quanh quyền được biết sự thật.

Khán giả có thể nhận ra Steven Spielberghơi thở của Minority Report trong những màn truy tìm sự thật nghẹt thở, hay tinh thần của The Post trong cuộc chiến giữa quyền lực và quyền tiếp cận thông tin. Điều đó khiến Disclosure Day trở thành một bộ phim tham vọng hơn, nhưng cũng ít mang lại cảm giác xúc động thuần túy vốn là đặc sản của Spielberg.

Thông điệp lớn nhất của Spielberg không nằm ở người ngoài hành tinh

Điều đáng suy ngẫm nhất trong Disclosure Day có lẽ không phải là sự tồn tại của người ngoài hành tinh, mà là thời điểm Spielberg lựa chọn kể câu chuyện này.

Trong phim, thế giới đang đứng bên bờ vực của một cuộc chiến tranh toàn cầu mới. Những xung đột chính trị, ý thức hệ và lợi ích quốc gia đẩy nhân loại đến trạng thái căng thẳng cực độ. Và rồi câu hỏi xuất hiện: Nếu một ngày chúng ta biết rằng ngoài Trái Đất còn tồn tại những nền văn minh khác, liệu những cuộc tranh giành quyền lực hiện tại có còn ý nghĩa? Khi nhìn từ quy mô của vũ trụ, những đường biên giới, khác biệt chính trị hay các cuộc đối đầu kéo dài hàng thế kỷ bỗng trở nên nhỏ bé đến kỳ lạ. Có lẽ đó mới là điều Spielberg muốn nói.

Suốt nhiều thập kỷ, ông không thực sự làm phim về người ngoài hành tinh. Ông làm phim về con người. Người ngoài hành tinh chỉ là chiếc gương để chúng ta soi lại chính mình. Và trong một thế giới ngày càng phân cực bởi xung đột, Disclosure Day là lời nhắc nhở rằng đôi khi, để hiểu rõ bản thân hơn, chúng ta cần học cách nhìn xa hơn Trái Đất.