Bí mật của quốc gia hạnh phúc nhất thế giới – Phần Lan: 3 cách giúp cuộc sống trở nên “dễ dàng” hơn

Phần Lan đã 8 năm liên tiếp giữ vị trí quốc gia hạnh phúc nhất thế giới theo Báo cáo Hạnh phúc Toàn cầu của Liên Hợp Quốc (trong khi Việt Nam xếp thứ 46). Điều đó khiến hàng trăm bài báo trên khắp thế giới đổ xô đi tìm câu trả lời: “Điều gì khiến người Phần Lan hạnh phúc đến vậy?”

Gần đây, bộ phim tài liệu “Finlandia, el país más feliz” (Phần Lan – Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới) ra mắt tại Tây Ban Nha đã phần nào hé lộ bí mật đó. Với một cây bút và tờ giấy trong tay, tôi theo dõi từng chi tiết và nhận ra rằng hạnh phúc của họ không phải điều ngẫu nhiên, mà là một phong cách sống được nuôi dưỡng mỗi ngày.

Phần Lan là một trong những quốc gia có tỷ lệ đọc sách cao nhất thế giới, nơi con người sống hòa mình với thiên nhiên (họ có đến 200.000 hồ nước!), và tuân thủ quy tắc 8-8-8: 8 tiếng làm việc, 8 tiếng ngủ, 8 tiếng nghỉ ngơi. Thêm vào đó là văn hóa xông hơi sauna gần như trở thành tôn giáo quốc dân – cứ hai người dân thì có một phòng sauna.

Nhưng vượt lên trên tất cả những điều đó, điều khiến tôi ấn tượng sâu sắc nhất chính là triết lý sống “làm cho mọi thứ trở nên dễ dàng” – được nuôi dưỡng bởi hệ thống phúc lợi toàn diện của họ. Ở Phần Lan, khởi nghiệp dễ dàng (mọi thủ tục có thể hoàn tất trực tuyến), lập gia đình dễ dàng (được nhà nước và doanh nghiệp hỗ trợ tối đa), và học hành cũng… dễ dàng (mọi cấp học đều miễn phí).

Không chỉ ở Phần Lan, các quốc gia Bắc Âu khác cũng chia sẻ triết lý tương tự: đơn giản hóa mọi thứ để sống hạnh phúc hơn. Họ tận hưởng niềm vui nhỏ bé mỗi ngày (như khái niệm Hygge của Đan Mạch), coi trọng hiệu quả, và nói “không” với những phức tạp không cần thiết. Với họ, “làm cho cuộc sống dễ dàng hơn” chính là cách giữ gìn hạnh phúc và sự an yên nội tâm.

Và sau khi trò chuyện với các chuyên gia về thói quen và sức khỏe tinh thần, tôi rút ra được 3 bí quyết “sống dễ” mà người Phần Lan áp dụng mỗi ngày – không chỉ để làm việc hiệu quả hơn, mà còn để hạnh phúc hơn, thật sự hơn.

1. Hãy hành động như thể mọi thứ thật dễ dàng (dù trong lòng biết là không hề dễ)

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà văn hóa làm việc quá sức vẫn được xem như một biểu tượng của sự tận tâm. Người ta tin rằng: “Chỉ cần đủ nỗ lực, việc khó mấy cũng sẽ thành công.” Nhưng như tác giả Oliver Burkeman chỉ ra trong cuốn Meditations for Mortals, nỗ lực đôi khi là một sự cám dỗ sai lầm bởi không phải việc gì khó cũng đồng nghĩa với việc đó có giá trị.

Khi ta mặc định rằng “những điều ý nghĩa phải đi kèm với gian khổ”, ta đang vô tình khiến hành trình ấy trở nên nặng nề hơn. Ngược lại, nếu thử đặt câu hỏi: “Điều gì sẽ xảy ra nếu mọi thứ thực ra dễ hơn mình nghĩ?”, góc nhìn và năng lượng của bạn có thể thay đổi hoàn toàn.

Burkeman chia sẻ: “Thay vì cố gắng tìm động lực, rèn luyện kỷ luật, hay lên kế hoạch để bắt đầu một việc quan trọng, đôi khi, chỉ cần tự hỏi: ‘Điều này có thể dễ hơn mình nghĩ không?’ – bạn sẽ ngạc nhiên vì câu trả lời.”

Ông bác bỏ quan niệm rằng chỉ khi dốc hết sức, ta mới xứng đáng đạt được điều mình muốn. Trái lại, nếu tin rằng mọi thứ có thể đơn giản hơn, ta sẽ tập trung nhiều hơn vào những hành động cụ thể và khả thi.

Như Julia Rogers Hamrick từng viết trong Choosing Easy World: “Hãy chọn sống trong một thế giới nơi mọi thứ trở nên dễ dàng.”

Vì vậy, lần tới khi bạn phải chuẩn bị cho một buổi thuyết trình khiến mình lo lắng, hãy thử làm theo cách “dễ dàng” hơn: viết ra những ý chính, luyện tập vài lần, rồi dừng lại. Đừng tự làm khó bản thân bằng việc hoàn hảo hóa mọi thứ. Bởi đôi khi, càng cố gắng, ta càng đánh mất niềm vui và sự thanh thản vốn có trong hành trình ấy.

2. Quy luật của “Nỗ lực Tối thiểu”

@sannevloet

Chúng ta đã quá quen với việc tôn vinh “sự nỗ lực phi thường”, nhưng thật ra, bộ não con người lại hoạt động theo cách hoàn toàn khác. Như tác giả James Clear viết trong cuốn Atomic Habits (Thói quen nhỏ tạo thành công lớn): “Năng lượng là tài nguyên quý giá, vì vậy não bộ được lập trình để tiết kiệm nó bất cứ khi nào có thể. ‘Quy luật nỗ lực tối thiểu’ là một phần tự nhiên trong bản năng con người – khi đứng giữa hai lựa chọn, ta có xu hướng chọn con đường đòi hỏi ít công sức hơn.”

Nói cách khác, chúng ta sinh ra đã muốn chọn lối đi dễ dàng nhất. Đó là lý do vì sao bạn có thể dễ dàng “trượt tay” xem TV hay lướt mạng hàng giờ liền – những hành động gần như không cần nỗ lực, nhưng lại chiếm phần lớn thời gian trong ngày.

Vậy nên, nếu muốn tạo dựng một thói quen mới, các chuyên gia khuyên rằng: hãy đơn giản hóa và loại bỏ rào cản. James Clear nhấn mạnh: “Càng ít sự kháng cự, phần mạnh mẽ nhất trong bạn càng dễ được bộc lộ.”

• Muốn tập thể dục thường xuyên hơn? Hãy chuẩn bị sẵn đồ thể thao từ tối hôm trước.
• Muốn ăn uống lành mạnh hơn? Hãy để những thực phẩm tốt cho sức khỏe ở nơi dễ nhìn thấy và dễ lấy nhất.
• Còn nếu bạn muốn đọc nhiều hơn mà ít lướt điện thoại hơn? Rất đơn giản – đặt điện thoại ra khỏi phòng, và để một cuốn sách ngay đầu giường.

Đôi khi, thay đổi lớn nhất không đến từ việc bạn cố gắng nhiều hơn, mà đến từ việc bạn giảm bớt sự chống đối giữa bạn và điều bạn thật sự muốn làm.

3. Tạo “không gian thúc đẩy” – nơi năng lượng và cảm hứng được khơi dậy

@sannevloet

Chuyên gia tâm lý học về well-being và quản lý thời gian Cristina Martínez, đồng thời là cộng tác viên của dự án không gian lưu trú linh hoạt Be Casa, chia sẻ: “Một không gian gọn gàng, tràn ngập ánh sáng tự nhiên giúp tăng khả năng tập trung và giảm mức độ lo âu. Thực tế, nghiên cứu cho thấy làm việc trong môi trường được tổ chức tốt có thể giúp năng suất tăng tới 15%.”

Chính vì vậy, cô nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo ra “không gian thúc đẩy” – nơi cân bằng hoàn hảo giữa năng suất và sự an nhiên tinh thần. Khái niệm này cũng tương tự như “thiết kế môi trường” mà James Clear đề cập trong Atomic Habits: nếu muốn hành động trở nên dễ dàng hơn, hãy bắt đầu từ việc tối ưu không gian quanh mình.

Martínez gợi ý: “Khi chọn nơi để hình thành thói quen mới, hãy chọn một vị trí nằm trong dòng chảy tự nhiên của cuộc sống hằng ngày. Khi việc đó hòa vào nhịp sống quen thuộc, bạn sẽ dễ dàng duy trì nó hơn.”

Ví dụ, nếu trên đường đi làm của bạn có một phòng tập, việc ghé qua tập luyện sẽ trở thành một phần tự nhiên trong lịch trình – không phải là ‘gánh nặng’, mà là một thói quen dễ dàng, tự nhiên và bền vững.

Để khiến công việc trở nên “dễ dàng và đẹp đẽ hơn”, điều quan trọng là loại bỏ những căng thẳng và sự kháng cự nội tại – những yếu tố khiến ta thấy mọi việc trở nên nặng nề. Điều này có thể đơn giản như cất điện thoại sang một bên để tránh xao nhãng, hay dọn dẹp không gian sống nhằm loại bỏ những yếu tố hỗn loạn có thể làm tăng hormone căng thẳng cortisol.

Theo chuyên gia Cristina Martínez, ta có thể bắt đầu bằng một quy tắc rất đơn giản – “quy tắc 1×1”: “Mỗi khi bạn mang một món đồ mới vào nhà – quần áo, đồ trang trí hay bất cứ thứ gì – hãy loại bỏ một món cũ.”

Cô cũng khuyên rằng, không cần phải dọn dẹp cả căn nhà trong một lần. Hãy bắt đầu từ những không gian nhỏ và dễ kiểm soát như ngăn kéo, tủ áo hoặc bàn làm việc. “Khi bạn thấy kết quả ngay – căn phòng gọn gàng hơn, tâm trí nhẹ nhõm hơn – bạn sẽ có cảm giác thành tựu và động lực để tiếp tục. Dần dần, thói quen đó sẽ lan sang những khu vực khác của cuộc sống.”

Đôi khi, sự đơn giản chính là con đường ngắn nhất dẫn đến cảm giác bình yên và hạnh phúc bền vững.