Từ Dior đến Balenciaga, McFadden đến Galliano: Các ngôi sao thời trang trong triển lãm “Solid Gold” mới

Triển lãm tại Bảo tàng Brooklyn trưng bày 500 hiện vật và đánh dấu lễ kỷ niệm 200 năm thành lập bảo tàng.

Khi Matthew Yokobosky chứng kiến ngôi sao nhạc pop Pháp Aya Nakamura bước uyển chuyển trên cầu Pont des Arts trong một chiếc váy ngắn Haute Couture màu vàng từ Dior tại lễ khai mạc Thế vận hội Paris mùa hè năm ngoái, ông biết rằng mình phải đưa chiếc váy này vào triển lãm sắp tới của bảo tàng Brooklyn. Bất chấp việc 500 hiện vật của triển lãm “Solid Gold”, sự kiện kỷ niệm 200 năm bảo tàng, đã được hoàn thiện, chiếc váy đặt riêng này, được thiết kế bởi giám đốc sáng tạo bộ sưu tập nữ của Dior, Maria Grazia Chiuri, với hàng trăm chiếc lông được sơn vàng và thêu tay bởi các nghệ nhân của Lemarié, đã trở thành điểm nhấn không thể bỏ qua. “Khi chiếc váy đến và chúng tôi mở hòm chứa, mọi người đều thốt lên kinh ngạc. Thật tuyệt vời khi nhìn thấy một tác phẩm như vậy cận cảnh – từ chất liệu đến kỹ thuật chế tác. Mọi người luôn muốn cảm nhận điều đó.”

Triển lãm ‘Solid Gold’. Bảo tàng Brooklyn, 16 tháng 11 năm 2024 – 6 tháng 7 năm 2025

Chủ đề về vàng, tuy rộng và trừu tượng, lại mang ý nghĩa kỷ niệm phù hợp với dịp kỷ niệm 200 năm của bảo tàng, đồng thời trải dài qua mọi thời kỳ lịch sử loài người, từ hình thức, phong cách đến ứng dụng, từ các quan tài Ai Cập cổ đại đến những chiếc váy lấp lánh trong bộ sưu tập Haute Couture Xuân 2024 của John Galliano. Triển lãm bao gồm 250 hiện vật từ kho lưu trữ của bảo tàng và 250 hiện vật mượn từ các nguồn khác. Triển lãm được chia thành chín phần riêng biệt, mỗi phần khám phá các khía cạnh khác nhau của vàng trong lịch sử và văn hóa, từ “Ancient Gold” (Vàng Cổ Đại) đến “Fashioning Gold” (Tạo Hình Vàng) và “Crowned: From Egyptian Queens to Hip-Hop Kings” (Đội Vương Miện: Từ Nữ Hoàng Ai Cập đến Các Vị Vua Hip-Hop).

“Siren (Kate Moss)” của Marc Quinn – một bức tượng kích thước thật bằng vàng 18 karat, miêu tả người mẫu thời trang trong tư thế yoga phi thực tế – được trưng bày cùng với tác phẩm video “Golden Buddha” của Nam June Paik từ năm 2005 trong khu vực Ancient Gold. Trong không gian Fashioning Gold, các hộp đựng thuốc lá Cartier cổ điển được trưng bày cạnh đôi hoa tai từ thế kỷ thứ 6 CN.

Trong phần “Crowned”, một bức chân dung xác ướp gỗ Ai Cập từ khoảng năm 120-130 CN được đặt cạnh bức ảnh mang tính biểu tượng “King of New York” năm 1997 của Barron Claiborne, chụp rapper Notorious B.I.G. đội chiếc vương miện nhựa trị giá 6 đô la. “Tôi thực sự muốn mỗi phần của triển lãm mang đến một trải nghiệm riêng biệt,” Yokobosky, giám tuyển cấp cao về thời trang và văn hóa vật chất của bảo tàng, chia sẻ. “Tôi muốn triển lãm giống như một bộ phim, nơi bạn có các cảnh riêng lẻ rồi chuyển sang cảnh khác, tạo ra sự kết nối giữa các ý tưởng như trong một câu chuyện.”

CHRISTIAN DIOR, Paris, Pháp, thành lập năm 1946
JOHN GALLIANO, Giám đốc sáng tạo (1996–2011), quốc tịch Anh, sinh tại Gibraltar năm 1960. Look 3, Bộ sưu tập Haute Couture Xuân/Hè 2004: Váy làm từ lụa lamé vàng, viscose, và Lurex, phối với da python mạ vàng, lụa satin màu lam công, taffeta đổi màu xanh đậm và vàng bơ từ cotton organdy. Dép sandals bằng da giả thằn lằn mạ vàng, gót khối trong suốt Plexiglas, tua kim loại bạc, đá pha lê vuông và các hình bọ cánh cứng làm từ kim loại mạ vàng men, đính pha lê. Mũ đội đầu của Stephen Jones: nhựa sơn. / Look 4, Bộ sưu tập Haute Couture Xuân/Hè 2004: Váy từ shantung lụa màu vàng hồi, thêu chỉ vàng và ngọc trai, phối với cotton organdy màu vàng được nhuộm chuyển màu xanh olive và lamé vàng. Dép sandals bằng da giả python mạ vàng với gót nhựa resin hình bậc thang; băng đô mạ vàng; cài áo men màu xanh lá bằng kim loại vàng, đính pha lê. Mũ đội đầu của Stephen Jones: lông đà điểu xanh lá, sừng, và đĩa kim loại vàng. Bộ sưu tập Dior Héritage, Paris, mã số inv. 2004.53. / Look 12, Bộ sưu tập Haute Couture Xuân/Hè 2004: Váy lamé Lurex vàng phối với các chi tiết tam giác bằng nhựa; khăn lông thỏ in họa tiết báo; dép sandals bằng da giả thằn lằn mạ vàng với gót nhựa resin hình bậc thang. Băng đô kim loại vàng với họa tiết bọ hung men màu lam ngọc và đính pha lê; trâm cài bằng kim loại vàng với hình bọ men màu cam và pha lê. Mũ đội đầu của Stephen Jones: tulle đen tạo hình, lụa organza đồng màu, phối với nơ grosgrain đen. Bộ sưu tập Dior Héritage, Paris, mã số inv. 2004.59.

Triển lãm cũng trưng bày nhiều hiện vật hiếm từ kho lưu trữ của bảo tàng, bao gồm nắp quan tài lớn từ Vương triều 22 (945–740 TCN), lần đầu xuất hiện sau hơn một thế kỷ, và chiếc đàn piano “Lunar Moth”, do nhiếp ảnh gia và họa sĩ Edward Steichen thiết kế năm 1928, được phục chế cẩn thận và ra mắt công chúng. Chiếc đàn làm từ gỗ gụ, đính các dải vàng và khảm gương, là một trong hai chiếc duy nhất mà Steichen thiết kế. Ngoài ra, triển lãm còn có hơn 180 hiện vật bằng vàng từ thời kỳ Hy Lạp hóa, cùng với trang sức cổ đại và áo giáp xích kéo dài ba thiên niên kỷ, từ Ai Cập, bờ biển Địa Trung Hải đến châu Mỹ tiền Columbus.

Yokobosky đã sử dụng thời trang và trang sức đương đại làm điểm nhấn liên kết cho toàn bộ triển lãm. “Khi bắt đầu làm việc, tôi đã lập danh sách các nhà thiết kế từng tạo ra những tác phẩm vàng tuyệt đẹp,” ông nói. “Sau đó, tôi xây dựng các nhóm tác phẩm có thẩm mỹ tương đồng và có thể đối thoại với nhau.”

Tác phẩm của Mary McFadden, David và Phillippe (bao gồm cả những đôi giày được Christian Louboutin thiết kế cho The Blonds) chiếm một phần lớn trong triển lãm.  “Tôi rất quan tâm đến việc khám phá các kỹ thuật khác nhau được sử dụng trong thời trang vàng,” Yokobosky chia sẻ. “Ví dụ, Mary McFadden đã thực hiện một bộ sưu tập với chiffon được sơn bằng sơn vàng.”

YVES SAINT LAURENT, Paris, Pháp, thành lập năm 1961
YVES SAINT LAURENT, người Pháp, sinh tại Algeria, 1936–2008. Bộ trang phục dạ hội, Bộ sưu tập Haute Couture Thu/Đông 1995–96: Áo khoác nhung đen thêu; váy satin đen; hoa tai; giày cao gót bằng nhung. Trưng bày tại Bảo tàng Yves Saint Laurent, Paris. / Bộ trang phục, Bộ sưu tập Ready-to-Wear Thu/Đông 1996–97: Áo tunic da in họa tiết da bò sát màu đen và vàng với hoa văn arabesque thêu sequin vàng, hạt cườm, đá cabochon pha lê trắng, và hình giọt nước; váy satin viscose màu bạc; bốt cổ ngắn bằng satin đen. Trưng bày tại Bảo tàng Yves Saint Laurent, Paris.
CHRISTIAN DIOR, Paris, Pháp, thành lập năm 1946
MARIA GRAZIA CHIURI, Giám đốc sáng tạo, người Ý, sinh năm 1964. Numéro 352 (hay còn gọi là Miss Dior), Bộ sưu tập Haute Couture Xuân/Hè 2021: Váy lụa vàng thêu hoa và họa tiết cánh hoa thủ công; bốt da vàng thiết kế dạng lưới; nhẫn bằng đồng thau; vòng cổ ngọc trai với mặt dây hoa bằng đồng thau vàng; vương miện kim loại vàng đính ngọc trai. Bộ sưu tập Dior Héritage, Paris, mã số inv. 2021.2298.
CHRISTIAN DIOR, Paris, Pháp, thành lập năm 1946
GIANFRANCO FERRÉ, Giám đốc nghệ thuật (1989–96), người Ý, 1944–2007. Hélios, từ Bộ sưu tập Haute Couture “Summer Impressions” Xuân/Hè 1993: Áo khoác thêu bằng hạt bugle vàng, sequin, ánh kim và lá vàng mạ; thắt lưng nạm hạt bugle màu đỏ son; quần thêu sequin màu trắng và vàng, phối với lớp phủ vàng bằng kỹ thuật papier cinétique. Bộ sưu tập Dior Héritage, Paris, mã số inv. 1993.26. / Bộ sưu tập Summer Impressions của Gianfranco Ferré gồm 79 thiết kế, được trình diễn trong ba phần: “Trong ánh nhìn của mặt trời,” “Lửa mùa hè,” và “Những buổi tiệc lịch lãm.” Trong ghi chú của mình, Ferré viết: “Mặt trời buổi sớm mọc lên từ giữa tán lá rung rinh, như dự báo một hình bóng đang hiện ra.” Ông tiếp tục mô tả cảm giác bị ánh mặt trời bao trùm: “Vào thời khắc bình minh dần lớn lên, những hình bóng cao và thon dài hiện lên trong sắc trắng gần như xuyên thấu.” Bộ trang phục Hélios được đặt theo tên vị thần mặt trời Hy Lạp, người mọc lên từ đại dương mỗi buổi sáng và lặn xuống trong ánh hoàng hôn rực rỡ mỗi buổi tối.

Triển lãm bao gồm nhiều chiếc váy của nhà thiết kế Pháp Marc Bohan từ Dior, được làm từ lụa và sợi thép, trong đó có một chiếc váy Grecian bằng vải vàng lamé từng được Lauren Hutton mặc trong bộ phim “All Fired Up” (1982) của đạo diễn Jean-Paul Rappeneau.

Ngoài ra còn có chiếc váy bustier ngọc trai màu vàng của Tina Turner, do Azzedine Alaïa thiết kế cho cô vào năm 1989; bộ răng giả đính kim cương và vàng của nhà thiết kế trang sức Gabby Elan; một loạt áo khoác trang trí vàng từ Anna Sui; chiếc váy Klimt từ năm 1969 của nhà thiết kế người Ý Giorgio di Saint’Angelo, thuộc bộ sưu tập couture riêng của biên tập viên Hamish Bowles; hai chiếc ví bằng kim loại mạ vàng từ thập niên 1930 của Elsa Schiaparelli; những chiếc váy bằng polyurethane và da từ nhà thiết kế người Ý Gianfranco Ferré; một chiếc váy dạ hội bằng polyester mạ vàng nhàu nát từ bộ sưu tập haute couture xuân 2020 của Demna (Balenciaga); và chiếc váy J’Adore năm 2018 của Chiuri, được Charlize Theron mặc, làm từ 100% polyamide và thêu tay với hàng nghìn hạt sequin.

GIORGIO DI SANT’ANGELO, người Mỹ, sinh tại Ý, 1933–1989. Chiếc váy Klimt, Bộ sưu tập Thu/Đông 1969–70: Chất liệu: nhung, cotton, và brocade kim loại. Thuộc bộ sưu tập của Hamish Bowles. Trong “thời kỳ vàng” (1900–1910), Gustav Klimt nổi tiếng với các bức tranh tuyệt mỹ về phụ nữ được bao quanh bởi những hoa văn vàng đậm chất nghệ thuật và xoáy cuộn đầy táo bạo. Kiến thức về kỹ thuật chế tác vàng của ông được thừa hưởng từ cha mình, Ernst Klimt the Elder, một thợ chạm khắc vàng người Bohemian có tiếng. Niềm đam mê của Klimt với các họa tiết được truyền cảm hứng từ nhiều nguồn đa dạng, từ thiết kế vàng của người Mycenae, các bức bình phong Nhật Bản, đến các tác phẩm của bạn đời ông, nhà thiết kế thời trang Emilie Flöge. Klimt sử dụng hình ảnh biểu tượng và ẩn dụ để khám phá các chủ đề về tình yêu, vẻ đẹp và điều kiện sống của con người. Các bố cục độc đáo của ông đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà thiết kế như Giorgio di Sant’Angelo, John Galliano, và L’Wren Scott. Chiếc váy Klimt của di Sant’Angelo tái hiện tầm nhìn nghệ thuật của Klimt trong hình hài thời trang, chứng minh sức hút vượt thời gian của phong cách này.

“Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng khách tham quan bảo tàng thường không đọc tất cả các bảng chú thích hay thông tin học thuật,” Yokobosky cho biết. “Dù các bảng này cung cấp nhiều thông tin có thể giúp họ hiểu rõ hơn về tác phẩm, mọi người có xu hướng chọn lọc những gì họ muốn đọc. Tôi nghĩ một phần của việc giám tuyển và thiết kế triển lãm là tạo ra những cơ hội để trải nghiệm học tập trực quan.”

“Tôi nghĩ mọi người đến bảo tàng vì họ muốn có trải nghiệm phi ngôn ngữ đó. Tôi đã thực sự cân nhắc về ánh sáng và một bản nhạc nền giúp kết nối các phân cảnh khác nhau. Tôi đang làm việc với nhà thiết kế âm thanh để tạo ra một thứ mà tôi gọi là ‘mạng âm thanh,’ nhằm gắn kết các phân cảnh lại với nhau. Tôi đang cố gắng tạo ra một trải nghiệm cho mọi người vừa mang tính trực quan, vừa là cơ hội để học hỏi.”