Triển lãm “Marie Antoinette Style” tại V&A: Khi thời trang gọi hồn một biểu tượng

Bảo tàng V&A (London) vừa khai mạc triển lãm thời trang đình đám mới nhất Marie Antoinette Style – một hành trình huyền ảo tái hiện tinh thần phức tạp của vị hoàng hậu nổi tiếng nước Pháp. Không chỉ có váy áo lộng lẫy, trang sức rực rỡ, chân dung quý tộc hay những hiện vật lần đầu rời khỏi Versailles, triển lãm còn khiến người xem có cảm giác như đang tham gia một buổi “gọi hồn” của Marie Antoinette.

“Di sản của Marie Antoinette rõ ràng được thể hiện nổi bật nhất trong thời trang và phong cách – và điều đó cũng đúng ngay trong thời của bà,” tiến sĩ Sarah Grant, giám tuyển triển lãm, chia sẻ trước thềm khai mạc. “Ngoài ra còn có nghệ thuật trang trí, âm nhạc, làm vườn – rất nhiều lĩnh vực khác mà bà từng bảo trợ. Nhưng tôi nghĩ quần áo và phụ kiện lại mang đến sự gắn kết thân mật đặc biệt, giống như một chìa khóa mở ra mối liên hệ cá nhân sâu sắc hơn với câu chuyện của bà.”

Từ váy cưới lộng lẫy đến những mảnh vải còn sót lại

Chiếc váy cưới của Nữ công tước Hedvig Elisabeth Charlotta (sau này trở thành Nữ hoàng Thụy Điển), với những mảnh váy dạ hội thuộc về Marie Antoinette được trưng bày ở bức tường phía sau.

Người tham quan mở đầu chuyến hành trình trong căn phòng hồng phấn, nơi trưng bày bức chân dung Marie Antoinette năm 22 tuổi của danh họa Élisabeth Vigée Le Brun. Tiếp đó là không gian gương soi lộng lẫy, dẫn dắt khán giả trở về Versailles năm 1770, khi cô dâu tuổi 14 chính thức bước vào cung điện Pháp.

Ở đây, những chiếc váy thế kỷ 18 với phom dáng khổng lồ, thêu hoa, bèo nhún, lụa kem và kẻ sọc ngọt ngào khiến người xem choáng ngợp. Điểm nhấn là chiếc váy cưới bằng lụa gấm và chỉ bạc tinh xảo, gợi nhớ bộ trang phục cưới của chính Marie. Trớ trêu thay, không một bộ váy nguyên vẹn nào của bà còn tồn tại sau Cách mạng Pháp – toàn bộ bị cướp phá và phân tán. Bởi vậy, các mẫu vật tại triển lãm được phục dựng dựa trên sổ tay tủ đồ năm 1782, tranh vẽ và ghi chép về sở thích chất liệu, kiểu dáng của hoàng hậu.

Dẫu vậy, những hiện vật thực sự từng thuộc về Marie – được đánh dấu bằng chữ lồng hoàng gia – lại càng trở nên đặc biệt: cổ áo ren đen mong manh, đôi giày đính hạt tinh xảo, hay vài mảnh váy dạ hội lấp lánh dưới ánh nến.

Trang sức, hương thơm và sự xa hoa Versailles

Đôi dép đính hạt của Marie Antoinette.

Một phần nổi bật của triển lãm là bộ sưu tập trang sức cá nhân của Marie, nhiều món lần đầu tái ngộ với chiếc hộp nữ trang của bà kể từ năm 1793. Khán giả có thể chiêm ngưỡng những viên kim cương, trâm cài và mặt dây chuyền lộng lẫy. Tiếp đó là không gian tôn vinh mái tóc và phong cách của bà, với dấu ấn từ nhà tạo mẫu Rose Bertin và thợ làm tóc Monsieur Léonard.

Bản sao của chiếc vòng cổ từ vụ bê bối nổi tiếng “Chiếc vòng cổ kim cương”.

Bốn mùi hương đưa bạn vào thế giới của Marie Antoinette.

Quạt và kiểu tóc của Marie Antoinette.

Một chương đặc sắc khác khai thác ám ảnh của Marie với mùi hương. Bốn bức tượng bán thân được “ướp hương”, kể lại câu chuyện đời bà: từ mùi sáp ong và khói ở dạ yến, hương hoa violet và xạ hương nơi bàn trang điểm, đến mùi cỏ và tử đinh hương tại Petit Trianon. Đặc biệt, mùi ẩm mốc, đá lạnh và sông Seine ô nhiễm tái hiện xà lim giam cầm, xen lẫn thoảng hương quả bách xù mà bà từng đốt để thanh lọc không khí. Người xem gần như cảm nhận được sự hiện diện mong manh của Marie ngay trong không gian triển lãm.

Cái chết và di sản

Bức tranh biếm họa năm 1791 khắc họa Marie Antoinette như một mụ quỷ harpy đang xé nát nhân quyền và hiến pháp.

Sách kinh cầu nguyện, chiếc chemise và lưỡi máy chém đã xử trảm Marie Antoinette.

Một hành lang đỏ đẫm dẫn tới căn phòng tái hiện những ngày cuối đời hoàng hậu: bản ghi chép trong sách nguyện cầu, phác thảo cảnh giam cầm, lưỡi máy chém, lọn tóc vàng được cất giữ trong mặt dây chuyền. Ở trung tâm, chiếc áo tù bằng vải lanh trắng – trang phục cuối cùng của Marie Antoinette – lơ lửng như một bóng ma, khiến câu chuyện lịch sử trở nên sống động và đau đớn.

Từ Versailles đến Dior, Galliano, Westwood

Phòng trưng bày cuối cùng đầy ấn tượng của Marie Antoinette Style, ngập tràn các thiết kế thời trang đương đại.

Những thiết kế Dior haute couture lấy cảm hứng từ Marie Antoinette của John Galliano được trưng bày cạnh các mẫu Dior couture độc bản do Maria Grazia Chiuri sáng tạo cho bộ phim Marie Antoinette của BBC, phía sau là tác phẩm Marie Antoinette’s Folly của nghệ sĩ Beth Katleman.

Những bản phác thảo và đôi giày được thiết kế riêng của Manolo Blahnik dành cho bộ phim Marie Antoinette của Sofia Coppola.

Hai căn phòng cuối khắc họa di sản thời trang của Marie, từ những chiếc váy Art Deco của Jeanne Lanvin, trang phục điện ảnh của Norma Shearer và Elle Fanning, đến hàng loạt thiết kế couture lấy cảm hứng từ hoàng hậu: Dior của John Galliano, Vivienne Westwood, Moschino, Erdem, Valentino của Alessandro Michele, Fenty x Puma của Rihanna… Bên cạnh đó là bộ váy Chanel của Karl Lagerfeld dành riêng cho buổi chụp hình Marie Antoinette với Kirsten Dunst năm 2006.

Giữa khung cảnh là tháp macaron pastel của Ladurée và bức tường sứ hoa lệ mang tên Marie Antoinette’s Folly. Đây chính là “cái kết ngoạn mục” theo truyền thống triển lãm thời trang V&A – nơi quá khứ, điện ảnh và haute couture giao hòa.

“Chân dung Marie Antoinette với hoa hồng” của Élisabeth Vigée Le Brun.

Cũng quý giá không kém là bức chân dung Marie Antoinette do Élisabeth Vigée Le Brun vẽ, hiện được lưu giữ tại Versailles, trong đó bà xuất hiện cùng một bông hồng – “họ gọi đó là ‘Mona Lisa’ của Versailles”. Grant chia sẻ: “Tôi thực sự ngạc nhiên khi họ đồng ý cho mượn tác phẩm này, bởi đây là hiện vật được yêu cầu xem nhiều nhất ở toàn bộ Versailles.” Bà mỉm cười đầy áy náy: “Khách đến Versailles sẽ mong được thấy bức tranh ấy, nhưng nó lại có mặt ở đây. Tôi cũng thấy hơi có lỗi… nhưng điều đó cũng thật tuyệt vời.”

Marie Antoinette Style mở cửa từ ngày 20/9, hứa hẹn trở thành một trong những triển lãm thời trang đáng mong đợi nhất năm – nơi thời trang không chỉ tái hiện vẻ xa hoa, mà còn gọi về bóng hình và bi kịch của một biểu tượng.