Có phải chúng ta nên cảm thấy có lỗi khi con mình khóc trên máy bay?

Nhật ký làm mẹ thường dày đặc những câu chuyện xảy ra trên phương tiện công cộng. Đó là nơi dễ phát sinh va chạm nhất – cũng có thể là nơi các bà mẹ dễ… bốc hỏa nhất. Những cuộc tranh luận trên mạng xã hội xoay quanh hình ảnh “đứa trẻ sơ sinh đang khóc nơi công cộng” dường như không có biên giới, không phân Đông – Tây, không phân thời đại. Và khi tự mình trải qua, tôi cũng lúng túng không biết nên đứng về phía nào.

Mùa cuối năm – mùa di chuyển nhiều nhất – và có lẽ, đây là lúc đáng để lắng nghe.

Cách đây không lâu, TikTok lan truyền một video gây tranh cãi: một hành khách yêu cầu hoàn tiền vé máy bay vì phải nghe trẻ con khóc suốt 45 phút. Trước đó vài năm, trên một chuyến bay từ Hàn Quốc sang Mỹ, có một hành khách ngồi cách tôi chừng mười hàng ghế đã phát cho mọi người một túi nhỏ gồm thư tay xin lỗi, nút tai và kẹo – như một lời báo trước rằng trẻ con có thể khóc. Chu đáo đấy, tử tế đấy… nhưng có lẽ chúng ta nên dừng câu chuyện ở đây.

Bởi thật lòng mà nói, tôi không hiểu cả hai phía. Tôi không hiểu những lời xin lỗi kiểu “tôi bất lực trước sinh linh bé nhỏ trong vòng tay mình”, và cũng không hiểu những người nghĩ rằng “tại sao đứa trẻ này lại phá hỏng một ngày của tôi?”. Cuối năm là mùa đại di chuyển. Là mùa phải đưa trẻ nhỏ đi thăm ông bà, cô dì, họ hàng xa gần. Với trẻ sơ sinh, mọi thứ còn khó gấp bội: ăn mặc chỉnh tề, đón nhận hàng loạt tiếng “ôi trời ơi” đầy yêu thương – và cả những ánh nhìn không mấy dễ chịu.

@lglora

Tôi là người có giọng nói lớn bẩm sinh, nên chỉ cần cảm thấy mình làm phiền ai là tôi đã thấy rất áy náy. Tôi không nói chuyện trong rạp phim, không bật loa ngoài ở nhà. Nhưng tôi không xấu hổ vì con mình phát ra âm thanh. Trẻ nhỏ có thể được dạy “được tồn tại nhưng không được gây tiếng động”, còn trẻ sơ sinh thì không. Chúng giống như còi báo sương mù – bạn không bao giờ biết khi nào sẽ vang lên. Và nuôi con nhỏ, nói không ngoa, là một cuộc sinh tồn thực thụ, gần giống… phim thảm họa. Bất kỳ cha mẹ nào từng đi du lịch với trẻ nhỏ đều hiểu cảm giác hoảng loạn khi con bùng nổ đúng lúc phải thắt dây an toàn. Khi đó, bạn chỉ còn cách nhét vội bánh snack, trao chiếc iPad dính đầy dấu tay, và cầu nguyện. Ở độ cao 10.000 mét, đứa trẻ chạm đến nốt cao nhất, còn cha mẹ thì chạm đáy tinh thần – một bản hòa âm kỳ lạ.

Một sự thật rất đơn giản: trẻ con khóc. Khi không đủ từ ngữ, chưa điều khiển được tay chân, khóc là cách duy nhất để nói rằng mình không ổn. Trẻ khóc vì tã ướt, vì đói, vì buồn ngủ, vì cái nhãn áo cọ vào da, vì cơn gió nhẹ, hay thậm chí vì Catch! Teenieping chuyển sang tập mới trong 12 giây ngắn ngủi. Nếu có “Spotify Wrapped” dành cho trẻ con, đó sẽ là playlist gồm đủ mọi cao độ: gào thét, nức nở, rên rỉ – không phải vì thích, mà vì… cả năm chỉ có một cách biểu đạt.

Và điều quan trọng nhất: trẻ con khóc không phải lỗi của cha mẹ, cũng không phản ánh cách nuôi dạy. Một đứa trẻ khỏe mạnh, được yêu thương đầy đủ, vẫn khóc. Có thể ai đó ước ao một đứa trẻ “yên lặng” cho kỳ nghỉ lễ, nhưng nếu yên lặng quá, có lẽ nên đưa đến bác sĩ trước thì hơn.

@lglora

Vậy những người phàn nàn về tiếng khóc trên máy bay thực sự mong đợi điều gì? Rằng họ sử dụng phương tiện công cộng nhưng sẽ không phải chạm mặt với “công chúng”? Rằng ghế ngồi rộng hơn đồng nghĩa với cách âm đi kèm? Mạng xã hội ngày nay đã trở thành những buồng vang cá nhân, nơi trải nghiệm và sự bất tiện của mỗi người được đặt làm trung tâm tuyệt đối – đến mức chúng ta quên mất cách chịu đựng lẫn nhau.

Đặc biệt, những lời chỉ trích nhắm vào các bà mẹ thường ẩn chứa một thông điệp lạnh lùng: “Vì sao bạn không lặng lẽ tồn tại trong nền cảnh cuộc sống của tôi?” Người mẹ lý tưởng, theo quan niệm này, phải giống như Đức Mẹ Đồng Trinh – hiện diện, hy sinh, nhưng tuyệt đối im lặng.

Có lẽ, điều chúng ta cần nhớ là: đã có lúc, ai trong chúng ta cũng từng là một đứa trẻ hay khóc. Và thay vì cau mày, có lẽ năm mới này, chỉ cần đeo tai nghe chống ồn – và rộng lòng hơn một chút.