Bạn có đang là “người siêu năng” ở văn phòng?

Trở thành “người hùng nơi công sở” nghe thì có vẻ là một vai trò đáng mơ ước, nhưng theo các chuyên gia sự nghiệp, điều này có thể đang âm thầm gây hại cho sự nghiệp của bạn mà bạn không hề hay biết.

Bạn có phải là người luôn thấy hứng khởi khi nhận được lời khen từ sếp hoặc đồng nghiệp? Bạn có thường xuyên làm nhiều hơn mức được giao chỉ để gây ấn tượng hoặc nổi bật giữa đám đông? Nếu câu trả lời là có, rất có thể bạn đang đảm nhận một vai trò rất đặc trưng nơi công sở: “người siêu năng” (overachiever).

Nghe thì có vẻ tốt – nhất là khi nói đến cơ hội thăng tiến hay được giao những trọng trách mới. Nhưng thực tế, việc này cũng có thể khiến bạn bị chôn vùi trong những đầu việc mà chẳng ai muốn nhận, thường phải hoàn thành trong im lặng và ít khi nhận được sự ghi nhận xứng đáng.

Theo chuyên gia sự nghiệp Rob Phelps, ngay cả khi chúng ta nghĩ rằng mình đang “ở đỉnh cao phong độ” trong công việc, thì phần lớn chúng ta vẫn đang phải đối mặt với cái giá ngầm của việc “làm quá nhiều”. Ông cho biết: “Những người siêu năng thường dễ kiệt sức hơn, tự đặt ra những chuẩn mực bất khả thi khiến đồng nghiệp cảm thấy áp lực phải chạy theo, và rồi lại thường xuyên thấy mình không được trân trọng – bởi càng cho đi nhiều, người khác càng kỳ vọng nhiều hơn.”

Dấu hiệu cho thấy bạn là “người siêu năng” nơi công sở

Khó nói “không”

Danh sách việc cần làm của bạn vốn đã đầy ắp, nhưng khi sếp hỏi liệu bạn có thể “gánh thêm một chút” nữa không, từ “vâng” lại bật ra trước cả khi bạn kịp nghĩ đến đống công việc đang chờ. Có khi, bạn còn chủ động xung phong nhận dự án chẳng ai muốn, chỉ để mình trông nổi bật hơn. Theo chuyên gia Rob Phelps: “Người siêu năng không hề lười biếng hay yếu kém; họ muốn được nhìn nhận là người luôn sẵn sàng giúp đỡ, nên liên tục chất thêm việc vào lịch trình. Nhưng giữa việc ‘giúp đỡ’ và ‘quá tải đến mức gãy gánh’ là cả một khoảng cách lớn.”

Luôn đến sớm và về muộn

Bạn có phải là người ‘đăng nhập’ làm việc trước mọi người, gửi email lúc 10 giờ đêm? Nghe thì có vẻ là tận tâm, nhưng thực tế đây chính là “chiêu bài” quen thuộc của người siêu năng. Đôi khi nó không xuất phát từ yêu cầu công việc, mà từ niềm tin rằng nếu không làm việc nhiều giờ hơn người khác, bạn sẽ không được công nhận. Phelps cảnh báo: “Bạn có thể nghĩ rằng sự hiện diện đồng nghĩa với giá trị. Nhưng theo thời gian, điều này dễ tạo ra ‘văn hoá hiện diện’, nơi mọi người ở lại muộn không phải vì cần thiết, mà vì cảm thấy tội lỗi nếu về sớm.”

Xem thêm:

6 Dấu hiệu tinh vi cho thấy bạn có thể đang bị “managed out” – Áp lực lặng thầm khiến người ta rời đi

Chủ nghĩa hoàn hảo chi phối công việc

Với người siêu năng, hoàn thành một nhiệm vụ không đồng nghĩa với “xong việc”. Bạn có thể dành hàng giờ chỉ để chỉnh sửa một chi tiết nhỏ ít ai để ý, hoặc tự giày vò bản thân khi viết đi viết lại một email vỏn vẹn ba chữ. Phelps cho biết: “Người cầu toàn thường nghĩ mình đang hướng đến thành công, nhưng thực chất họ sợ bị phán xét, sợ chưa đủ tốt. Điều này không những làm họ chậm lại, mà căng thẳng vì làm việc quá sức còn lấn át hết lợi ích.”

Mang việc về nhà – cả thể chất lẫn tinh thần

11 giờ đêm, bạn đang xem TV cùng người thân thì đầu óc lại trôi về buổi họp sáng mai, lẩm nhẩm bài thuyết trình. Bạn thức dậy giữa đêm lo lắng vì deadline. Thay vì nghỉ ngơi cuối tuần, bạn lại kiểm tra email hoặc tự nhủ “làm trước một chút cho yên tâm”. Phelps nhận định: “Điều này nguy hiểm vì xoá nhoà ranh giới giữa công việc và cuộc sống, đến mức không còn đường ranh. Não bộ cần được nghỉ ngơi để phục hồi, nhưng người siêu năng lại tự tước đi thời gian ấy, khiến bản thân luôn căng thẳng.”

Khó giao việc cho người khác

Bạn biết mình nên phân bổ công việc, nhưng lại thấy bất an. Thay vì giao, bạn ôm hết việc về cho mình. Không phải vì không tin đồng nghiệp, mà vì bạn nghĩ họ sẽ không làm “chuẩn” như mình. Bạn tự nhủ “tự làm thì nhanh hơn”, để rồi danh sách việc cần làm ngày một dài thêm. Phelps giải thích: “Đây chính là điểm khiến người siêu năng tự hạn chế bản thân. Họ nghĩ mình đang bảo vệ chất lượng công việc, nhưng thực tế lại đang giới hạn chính mình.”

Trở thành “người giải cứu” của văn phòng

Đồng nghiệp trễ deadline? Bạn nhảy vào xử lý. Ai đó bí trong bảng tính? Bạn giải quyết. Khách hàng gọi gấp? Bạn nhận ngay. Đôi khi cả chuyện cá nhân của người khác cũng đổ dồn về phía bạn. Điều này khiến bạn thành “anh hùng công sở”, nhưng cũng nhanh chóng khiến bạn kiệt sức cả về thời gian lẫn cảm xúc. Phelps nhấn mạnh: “Người siêu năng thích làm ‘người sửa chữa’, nhưng không thể bền vững nếu bạn phải gánh cả vấn đề của người khác cùng lúc với của mình. Cuối cùng, bạn sẽ chẳng còn thời gian, năng lượng hay không gian cho chính mình.”

Xem thêm:

Mumagers, “đứa con cưng” và những tranh cãi kiểu anh chị em: vì sao chúng ta đối xử đồng nghiệp như… gia đình?

Làm thế nào để thoát khỏi vòng xoáy “siêu năng công sở”

Nếu bạn muốn giảm bớt gánh nặng công việc mà vẫn giữ được hình ảnh của một nhân viên xuất sắc, chuyên gia Phelps đưa ra những lời khuyên hữu ích sau:

Học cách nói “không”: Từ chối công việc không có nghĩa là bạn lười biếng; mà đơn giản là bạn không tự đẩy mình đến giới hạn kiệt quệ.

Đặt ranh giới rõ ràng: Thỉnh thoảng hãy rời văn phòng đúng giờ. Việc này cho thấy rằng cân bằng giữa công việc và cuộc sống hoàn toàn là điều chấp nhận được.

Tin tưởng người khác: Giao việc không chỉ giúp bạn tập trung vào điều quan trọng nhất, mà còn tạo cơ hội để đồng nghiệp phát triển năng lực của họ.

Biết cách “tắt công tắc”: Tắt thông báo email và các công cụ theo dõi công việc ngoài giờ, vì hầu hết mọi thứ đều có thể chờ đến ngày hôm sau. Não bộ cần được nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng.