Vì sao ngày càng nhiều doanh nghiệp từ bỏ chính sách đa dạng và hòa nhập?

Khi Google trở thành tập đoàn mới nhất của Mỹ rút lui khỏi các chính sách đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), câu hỏi đặt ra là: Vì sao ngày càng nhiều doanh nghiệp quay lưng với DEI?

Hồi tháng 1, Google thông báo thu hẹp các sáng kiến DEI, tiếp bước những gã khổng lồ như Meta, McDonald’s và Amazon, những doanh nghiệp cũng có động thái tương tự trong những tuần gần đây. Đây là một hiệu ứng domino bắt nguồn từ sự thay đổi chính trị sau chiến thắng bầu cử của Donald Trump. Là nhà thầu liên bang, Google phải tuân thủ sắc lệnh mới của Trump về DEI, trong đó nhấn mạnh “bình đẳng không phân biệt màu da” và tuyên bố bảo vệ quyền dân sự của mọi công dân Mỹ bằng cách xóa bỏ “ưu tiên DEI cấp tiến” trong các hợp đồng liên bang.

Dưới danh nghĩa thúc đẩy chế độ nhân tài, Trump đã ra tay loại bỏ DEI ngay từ đầu nhiệm kỳ – một nước đi đầy toan tính nhằm chiều lòng những phe nhóm chống DEI, vốn ngày càng trở nên gay gắt dưới sự kích động của các tỷ phú như Elon Musk.

Văn hóa tổ chức chỉ có thể được xây dựng từ con người

Virginia Cumberbatch, CEO và đồng sáng lập Rosa Rebellion, nhận định: “DEI đang bị biến thành một ‘con ngáo ộp’, vì nhiều người cho rằng nó đang lấy đi thứ mà xã hội từ lâu đã coi là chuẩn mực: quyền lực của đàn ông da trắng.”

Sắc lệnh mới của Trump còn khuyến khích các cơ quan liên bang “tích cực chống lại sự phân biệt đối xử trong khu vực tư nhân.” Đây là tín hiệu đáng lo ngại khi hàng loạt doanh nghiệp lớn như Walmart, Ford và Harley-Davidson đã lần lượt rút khỏi các cam kết DEI từ cuối nhiệm kỳ Biden-Harris.

Mặc dù DEI đã chứng minh lợi ích về hiệu suất tài chính, đổi mới và khả năng thích ứng, lý do dẫn đến việc bãi bỏ nó vẫn gây ra nhiều hoài nghi. Hayley Bennett, nhà sáng lập HTVB Consulting, chia sẻ: “Nhiều tổ chức cam kết DEI mà không thực sự hiểu rằng điều này đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về văn hóa, cách làm việc và định nghĩa về chuyên nghiệp, thành công hay sáng tạo. Một số công ty từng tuyên bố muốn thay đổi, nhưng khi đối mặt với thực tế, họ nhận ra nó quá khó và quyết định từ bỏ.”

Dù có vẻ là con đường dễ dàng nhất, nhưng việc rút lui khỏi DEI có thể làm suy giảm tinh thần nhân viên. Tiến sĩ YingFei Héliot, giảng viên cao cấp về hành vi tổ chức tại Đại học Surrey, nhận xét: “Nếu loại bỏ DEI, doanh nghiệp đang xóa bỏ một trụ cột quan trọng của văn hóa tổ chức, bên cạnh sự tin cậy và môi trường tích cực – những yếu tố cần nhiều năm để xây dựng.”

Ảnh hưởng lan rộng, ngay cả bên ngoài nước Mỹ

Dù ở Anh, sự phản đối DEI không quá gay gắt nhờ Đạo luật Bình đẳng 2010, một khảo sát gần đây cho thấy 69% trong số 140 doanh nghiệp Anh tin rằng sắc lệnh mới của Trump sẽ có tác động đến họ.

Tại Mỹ, tâm lý hoài nghi về DEI đang được Tổng thống Trump thúc đẩy mạnh mẽ, khi ông đổ lỗi vô căn cứ cho một vụ tai nạn máy bay ở Washington, D.C. là do tuyển dụng dựa trên DEI. Nhiều người cũng lợi dụng cơ hội để công kích DEI, như cáo buộc rằng Sở Cứu hỏa Los Angeles thất bại trong việc kiểm soát cháy rừng hồi tháng 1 vì quá tập trung vào DEI. Một nghị sĩ Cộng hòa thậm chí liên kết một vụ tấn công bằng xe và bom tại New Orleans với DEI, tuyên bố: “Suốt bốn năm qua, DEI mới là ưu tiên, không phải an ninh quốc gia.”

Cumberbatch kết luận: “Không chỉ đơn giản là một sắc lệnh liên bang, mà nó còn gieo rắc tư duy chống DEI vào giới lãnh đạo doanh nghiệp trên khắp nước Mỹ. Giờ đây, họ lo ngại rằng DEI sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận hay khả năng kiểm soát câu chuyện thương hiệu của mình.”

Dù xu hướng quay lưng với DEI đang lan rộng, những người ủng hộ vẫn kiên định. “Chúng tôi luôn biết rằng động lực từ năm 2020 sẽ không kéo dài mãi mãi. Đúng, điều này thật nản lòng, nhưng cuộc đấu tranh sẽ tiếp tục.”

Môi trường doanh nghiệp ở Việt Nam có bị ảnh hưởng bởi DEI không?

Ở Việt Nam, DEI (đa dạng, công bằng và hòa nhập) không phải là một chủ đề nổi bật như ở Mỹ hay châu Âu. Tuy nhiên, các yếu tố liên quan đến DEI vẫn xuất hiện trong một số ngành và tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động tại Việt Nam.

• Doanh nghiệp nước ngoài: Các tập đoàn đa quốc gia như Unilever, Nestlé, PwC, và các công ty công nghệ lớn thường áp dụng chính sách DEI theo chuẩn quốc tế để đảm bảo môi trường làm việc hòa nhập.
• Doanh nghiệp Việt Nam: Các công ty trong nước vẫn còn khá dè dặt với DEI, chủ yếu tập trung vào những khía cạnh cơ bản như bình đẳng giới, môi trường làm việc không quấy rối và hỗ trợ người khuyết tật.
• Xu hướng chung: Thay vì coi DEI như một chính sách chính thức, nhiều doanh nghiệp Việt Nam chú trọng vào văn hóa doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội (CSR), trong đó có yếu tố công bằng và hòa nhập.

Sắc lệnh mới của Trump có tác động đến Việt Nam không?

Sắc lệnh của Trump về DEI chủ yếu ảnh hưởng đến doanh nghiệp Mỹ và các nhà thầu liên bang, nhưng vẫn có thể gián tiếp tác động đến Việt Nam theo một số cách:

1. Ảnh hưởng đến doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam: Các công ty Mỹ có hoạt động tại Việt Nam có thể điều chỉnh chính sách nội bộ để phù hợp với quy định mới của chính phủ Mỹ. Nếu họ giảm ngân sách hoặc loại bỏ các sáng kiến DEI, môi trường làm việc tại chi nhánh Việt Nam có thể bị ảnh hưởng theo.

2. Thay đổi trong quan hệ thương mại và đầu tư: Nếu chính quyền Mỹ tiếp tục thúc đẩy các quy định hạn chế DEI trong hợp tác kinh tế, một số doanh nghiệp Việt Nam làm việc với đối tác Mỹ có thể phải điều chỉnh cách tiếp cận nhân sự hoặc văn hóa tổ chức để tránh rủi ro pháp lý khi giao dịch với công ty Mỹ.

3. Tác động gián tiếp từ xu hướng toàn cầu: Nếu làn sóng phản đối DEI lan rộng ra ngoài Mỹ, các doanh nghiệp Việt Nam đang có ý định triển khai sáng kiến DEI có thể cân nhắc lại, đặc biệt khi thấy các tập đoàn lớn đang rút lui khỏi cam kết này.

Tuy nhiên, vì DEI chưa thực sự phổ biến trong môi trường doanh nghiệp Việt Nam, sắc lệnh của Trump có lẽ sẽ không gây ra tác động mạnh mẽ như ở Mỹ hay châu Âu.