Khi tôi thôi ám ảnh bởi việc phải “check-list” mọi thứ trong chuyến đi

Trước đây, tôi từng nghĩ rằng để một chuyến đi thật sự trọn vẹn, mình phải lên kế hoạch từng phút giây để không bỏ lỡ bất cứ điều gì. Nhưng dần dà tôi nhận ra: liệu đó có còn là “tận hưởng” hay chỉ là một dạng áp lực mang tên kỳ nghỉ?

Trong chuyến đi Thái Lan kéo dài 10 ngày, ngay từ ngày thứ hai, tôi đã thấy… kiệt sức. Ở Pai – thị trấn miền núi nổi tiếng là “chốn trú ẩn bình yên” – tôi mong chờ sự tĩnh lặng và chút bohemian phóng khoáng. Nhưng trước mắt lại là một nơi ồn ã chẳng khác gì bar club cuối tuần ở Lisbon. Tôi nhận ra: mình đã tự biến chuyến đi thành một cuộc đua để “tick” hết những điểm đến trong danh sách “must-visit” mà mạng xã hội không ngừng nhồi nhét.

Mạng xã hội đã tạo ra một ảo ảnh không thể thực hiện được

@inesisaias

Mạng xã hội đã tạo ra một ảo tưởng không thể nào chạm tới, khi liên tục tràn ngập những danh sách “Top 10 điểm đến”, “những nơi nhất định phải ghé”, hay “những trải nghiệm bắt buộc phải thử” – tất cả đều được gắn mác “nếu bỏ lỡ thì sẽ tiếc cả đời”. Tôi biết, cảm giác hụt hẫng giữa kỳ nghỉ không chỉ riêng mình tôi trải qua.

Thế hệ Millennials như tôi – một thế hệ lớn lên trong “văn hóa bận rộn” – đã bị điều kiện hóa bởi chủ nghĩa tiêu dùng, luôn cố nhồi nhét thật nhiều trải nghiệm chỉ trong một chuyến đi. Tôi cũng từng rơi vào vòng xoáy đó: xếp hàng suốt bốn tiếng đồng hồ chỉ để rồi nhận ra trải nghiệm ấy chẳng hề “đáng” như người ta quảng cáo.

Nhưng đó lại chính là di sản từ thế hệ trước để lại cho chúng ta: một kiểu kỳ nghỉ được xây dựng như “bucket list” – danh sách những việc cần làm trước khi chết. Thậm chí, có thời mà ngay cả tỉ giá ngoại tệ cũng được xem như một điểm tham quan thú vị.

Giờ thì mọi thứ đã khác. Khi công việc ngày càng dễ khiến chúng ta rơi vào tình trạng kiệt sức, khi mạng xã hội trở thành một “gánh nặng” hơn là nguồn cảm hứng, chúng ta bắt đầu cảnh giác với những chiếc bẫy du lịch dành cho khách vãng lai. Kỳ nghỉ, thay vì là một lịch trình dày đặc, đang dần trở về đúng bản chất của nó: có thể chỉ là ngủ liền một mạch 8 tiếng (nếu may mắn), tắm một hơi thật lâu không vội vàng, hay ngồi nhâm nhi một tách cà phê thong thả để trò chuyện cùng những người bạn lâu ngày chưa gặp.

Lần đầu tiên, chúng ta không chỉ hỏi “đi đâu” mà còn tự hỏi “mình muốn làm gì”.

Thật không quá lời khi nói rằng: năm 2025 là thời điểm những người yêu dịch chuyển toàn cầu đang bước vào một “kỳ quyết toán”. Một người bạn của tôi, vừa trở về từ chuyến trăng mật dọc cung đường Praha – Vienna – Budapest, đã chia sẻ: “Tôi đi nghỉ là để được thư giãn và tận hưởng, chứ không phải để mệt mỏi hơn cả những ngày ở công sở.”

Cô kể, ngay ngày đầu đặt chân đến Praha, hai vợ chồng đã tham gia tour đi bộ khám phá thành phố. Nhưng vì quá mệt, họ sớm nhận ra mình chẳng thể tận hưởng trọn vẹn và quyết định bỏ dở. “Công việc của tôi vốn đã quá đủ căng thẳng rồi” – cô nói thêm, như thể đang thay lời cho cả một thế hệ đang phải sống trong bất ổn nghề nghiệp và nhịp sống dồn dập của chủ nghĩa hậu tư bản. “Điều tôi mong là khi trở về, mình không kiệt quệ hơn lúc đi, mà có thêm nhiều năng lượng để bắt đầu lại.”

“Slow travel” giờ đây không chỉ là một hashtag trên mạng xã hội, mà đã trở thành từ khóa chiến lược trong ngành du lịch

@inesisaias

Cách chúng ta tiếp cận kỳ nghỉ đã thay đổi trong nhiều năm qua, và các công ty lữ hành cũng bắt đầu coi “slow travel” như một công thức vàng. Việc chạy đua để “không bỏ lỡ bất kỳ điểm nào” hay nhồi nhét lịch trình dày đặc giờ đã không còn là ưu tiên hàng đầu.

Trong mùa thứ ba của series đình đám The White Lotus – lấy bối cảnh tại Thái Lan, vốn cũng được dự đoán là điểm đến “It Destination” của năm 2025 – điều thú vị không nằm ở những chuyến tham quan dồn dập. Thay vào đó, nhân vật trong phim lại chọn nằm dài bên hồ bơi nhâm nhi cocktail, hoặc tận hưởng những cuộc gặp gỡ chân thành với người địa phương để thực sự chạm vào tinh hoa văn hóa.

Nhà trị liệu Akhila Padnis nhận định: kỳ nghỉ giờ đây không còn gắn liền với việc “check-in sống ảo” ở những nhà hàng Michelin đắt đỏ hay gắn thẻ Instagram ở các điểm đến xa hoa. Thay vào đó, dù ngắn ngủi, một chuyến du lịch có thể là hành trình khám phá một lối sống khác. Đôi khi, chỉ đơn giản là ở Airbnb thay vì khách sạn, đi chợ cùng người dân địa phương, hay thử di chuyển bằng phương tiện công cộng – tất cả đều mang đến một trải nghiệm trực diện và chân thật nhất về cách một nền văn hóa vận hành.

Tôi nhận ra rằng chính những trải nghiệm không nằm trong kế hoạch mới là những khoảnh khắc giàu ý nghĩa nhất. Như một trò đùa của số phận, ở Pai (miền Bắc Thái Lan), tôi tình cờ có được một phút giây tĩnh lặng như thiền.

Sáng ngày thứ ba, tôi rẽ bước khỏi con đường chính và trước mắt là những cánh đồng trải dài bất tận, chỉ có vài chú bò đang gặm cỏ, tuyệt nhiên không bóng dáng người nào. Liệu tôi có mong chờ gặp một lữ khách cô đơn giống mình để trò chuyện về những vòng xoay của cuộc đời, hay những vết thương đã lâu? Hay chỉ đơn giản muốn ghé một quán nhỏ, ngồi một mình thưởng thức ly cà phê hoàn hảo? Không hẳn. Nhưng chính cái khoảnh khắc bất ngờ ấy lại chạm sâu và trở nên giàu có hơn bao giờ hết.

Khi tôi buông bỏ lịch trình và dấn thân vào con đường vô định, Thái Lan dường như đã trao tặng một món quà – một thứ đặc biệt và đầy bất ngờ. Nếu như trước đây tôi luôn coi chuyến đi là mục tiêu để “hoàn thành”, là một thành tựu phải đạt được, có lẽ tôi đã xem khoảng lặng ấy chỉ là sự lãng phí. Nhưng giờ đây, ở phía bên kia của nền văn hóa burnout, tôi tin rằng du lịch thực sự là khoảnh khắc ta đặt điện thoại xuống và bước đi với khao khát được “sống khác đi” – dù chỉ trong chốc lát.