Khi ngành công nghiệp wellness trị giá hàng tỷ USD khiến chúng ta tin rằng sức khỏe có thể được đóng gói trong một viên nang

Liệu một viên vitamin mỗi sáng có thể giúp bạn sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn, thậm chí sở hữu làn da đẹp như người nổi tiếng? Trong thời đại mà các loại thực phẩm bổ sung xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, câu hỏi ấy đang trở thành nỗi băn khoăn chung của hàng triệu người.

Và có lẽ, chưa bao giờ ranh giới giữa khoa học, tiếp thị và niềm tin cá nhân lại mong manh đến thế.

Khi thực phẩm bổ sung trở thành “ngôn ngữ mới” của wellness

Tôi ngồi trong một căn phòng sơn màu xanh ngọc lục bảo, nhìn y tá cẩn thận xếp từng lọ máu vừa được lấy từ cánh tay mình. Một lọ. Hai lọ. Rồi mười ba lọ. “Không tệ như vẻ ngoài đâu,” cô ấy mỉm cười. Giống như rất nhiều người ở độ tuổi ngoài 40, tôi luôn có cảm giác mình nên quan tâm đến sức khỏe nhiều hơn. Nhưng tôi không tìm đến đây để nghe lời khuyên phải tập luyện nhiều hơn hay chuyển sang chế độ ăn Paleo. Điều tôi thực sự muốn biết là: liệu có viên thuốc nào giúp mọi thứ trở nên dễ dàng hơn không?

Có lẽ là một viên. Hoặc vài viên. Và tôi không phải trường hợp cá biệt.

Theo dữ liệu từ CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ), hơn một nửa người trưởng thành tại Mỹ đang sử dụng thực phẩm bổ sung, và con số này vẫn tiếp tục tăng lên mỗi năm. Ngày nay, thị trường Mỹ có tới khoảng 100.000 loại thực phẩm bổ sung khác nhau, từ vitamin tổng hợp quen thuộc cho đến những sản phẩm hứa hẹn cải thiện giấc ngủ, giảm stress, thúc đẩy trao đổi chất, chống lão hóa hay “thải độc” cơ thể.

Nói cách khác, nếu có một vấn đề nào đó trong cuộc sống, rất có thể đã có một viên nang được quảng bá là giải pháp.

@lunaisabellaa

Từ Instagram đến TikTok: nơi sức khỏe được mua bằng một cú chạm

Nếu trước đây mọi người đọc nhãn sản phẩm trong hiệu thuốc trước khi quyết định mua, thì giờ đây hành trình ấy thường bắt đầu trên Instagram hay TikTok. Theo Chloe Harrouche, đồng sáng lập The Lanby, đa số người dùng hiện nay mua thực phẩm bổ sung vì thấy người khác sử dụng. “Tư duy phổ biến là: nếu nó hiệu quả với họ, có lẽ nó cũng sẽ hiệu quả với mình.”

Đó là một phần lý do khiến ngành công nghiệp wellness phát triển với tốc độ chóng mặt. Khoảng 55% người Mỹ hiện tìm kiếm thông tin sức khỏe trên mạng xã hội. Và đi kèm với lượng thông tin khổng lồ ấy là vô số lời quảng cáo thiếu cơ sở khoa học. Vitamin gummies cho tóc đẹp hơn. Bột rau xanh giúp sống đến 100 tuổi. Viên uống tăng cường trí nhớ. Nấm chức năng. Prebiotic. Adaptogen. Collagen. Creatine.

Mỗi ngày, chúng ta đều được nhắc rằng cơ thể mình có thể tốt hơn nếu mua thêm một sản phẩm nào đó.

Nhưng sức khỏe không thể thay thế bằng thực phẩm bổ sung

Các chuyên gia đều có chung một quan điểm: thực phẩm bổ sung chỉ nên làm đúng như tên gọi của nó – bổ sung. “Không một loại viên uống nào có thể thay thế giấc ngủ chất lượng, chế độ ăn cân bằng hay việc vận động thường xuyên,” chuyên gia dinh dưỡng và huấn luyện viên thể hình Jillian O’Neil nhấn mạnh.

Bác sĩ Amy Shah – tác giả cuốn Hormone Havoc – cũng cho rằng phần lớn mọi người nên tập trung cải thiện chế độ ăn trước khi tìm đến các sản phẩm bổ sung.

Theo bà, ba nhóm dưỡng chất hiện có nhiều bằng chứng khoa học đáng tin cậy nhất bao gồm:

• Vitamin D, đặc biệt với những người ít tiếp xúc ánh nắng mặt trời.
• Omega-3, được cho là hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
• Magie, có liên quan đến chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tinh thần.

Tuy nhiên, không tồn tại một công thức chung cho tất cả mọi người. Nhu cầu dinh dưỡng phụ thuộc vào tuổi tác, lối sống, tình trạng sức khỏe và kết quả xét nghiệm của từng cá nhân.

@louannsaliou

Khi một viên vitamin thực sự tạo nên khác biệt

Dù vậy, không thể phủ nhận rằng đôi khi thực phẩm bổ sung mang lại thay đổi đáng kể. Một người bạn của tôi từng chịu đựng những cơn đau bụng kinh dữ dội trong nhiều năm. Sau khi bắt đầu sử dụng một loại multivitamin dành cho phụ nữ, các triệu chứng giảm đáng kể.

Một người khác phát hiện cholesterol tăng cao bất thường qua xét nghiệm máu. Dưới sự theo dõi của bác sĩ, cô xây dựng phác đồ bổ sung gồm men gạo đỏ, dầu cá, CoQ10 và berberine. Sáu tháng sau, các chỉ số đã cải thiện rõ rệt.

Bản thân tôi cũng từng được chẩn đoán thiếu vitamin B12 nghiêm trọng đến mức bác sĩ nghi ngờ kết quả xét nghiệm bị sai lệch và yêu cầu kiểm tra lại. Sau thời gian bổ sung đúng cách, mức năng lượng và sức khỏe tổng thể đã thay đổi đáng kể.

Những câu chuyện như vậy cho thấy thực phẩm bổ sung có thể hữu ích – nhưng chỉ khi chúng được sử dụng đúng người, đúng thời điểm và dựa trên dữ liệu thực tế thay vì xu hướng.

Điều cơ thể cần đôi khi không phải là một viên thuốc

Sau hàng giờ xét nghiệm và tư vấn, kết quả cuối cùng của tôi hóa ra khá đơn giản. Vitamin D thấp. Cần ra nắng nhiều hơn. Omega-3 thấp. Có thể cân nhắc dầu cá. Chất xơ chưa đủ. Nên ăn thêm rau và ngũ cốc nguyên hạt. Mức cortisol hơi cao. Cần giảm căng thẳng. Và có lẽ, nên thử thiền.

Thành thật mà nói, đó không phải là những lời khuyên hào nhoáng. Không có “siêu thực phẩm” bí mật nào. Không có viên thuốc thần kỳ nào hứa hẹn thay đổi cuộc đời chỉ sau 30 ngày. Nhưng có lẽ đó cũng chính là sự thật mà ngành công nghiệp wellness ít khi muốn chúng ta nghe thấy nhất: sức khỏe bền vững thường bắt đầu từ những điều rất cơ bản.

Và đôi khi, điều cơ thể cần không phải là thêm một viên nang mới, mà là ngủ sớm hơn một tiếng, bước ra ngoài nắng vài phút hay ăn thêm một bát rau xanh trong bữa tối.