Chiến thắng tại Golden Globes: Vì sao One Battle After Another của Paul Thomas Anderson được xem là một kiệt tác

Ngay từ trước khi chính thức ra rạp, One Battle After Another – tác phẩm mới nhất của đạo diễn Paul Thomas Anderson – đã được dự đoán sẽ càn quét mùa giải thưởng. Trong buổi họp báo quốc tế dành cho giới báo chí toàn cầu, những chia sẻ từ chính đạo diễn và dàn diễn viên đã phần nào hé lộ lý do vì sao bộ phim này được giới phê bình gọi tên như một “kiệt tác đương đại”.

Khi được hỏi “đạo diễn nào bạn luôn khao khát được hợp tác?”, rất nhiều diễn viên sẽ lập tức nhắc đến Paul Thomas Anderson. Với người yêu điện ảnh, ông thân mật được gọi là PTA – một cái tên đồng nghĩa với chất lượng nghệ thuật đỉnh cao. Từ Boogie Nights (1997) – bộ phim mang về đề cử Oscar cho Kịch bản gốc, cho đến chuỗi tác phẩm liên tiếp làm nên lịch sử tại các liên hoan phim lớn nhất thế giới, PTA gần như chưa từng bước chệch khỏi đỉnh cao sáng tạo.

Magnolia (1999) giành Gấu Vàng tại Berlin, Punch-Drunk Love (2002) mang về giải Đạo diễn tại Cannes, There Will Be Blood (2007) tiếp tục được vinh danh ở Berlin và nhận đề cử Phim hay nhất tại Oscar, The Master (2012) giúp ông chinh phục Venice. Là đạo diễn duy nhất từng đoạt giải Đạo diễn tại cả ba LHP lớn Berlin – Cannes – Venice, PTA trở thành cái tên mà mọi diễn viên đều muốn gửi gắm sự “thức tỉnh” nghề nghiệp của mình. Ngay cả Licorice Pizza (2021) cũng tiếp tục khẳng định khả năng biến diễn xuất thành trải nghiệm điện ảnh đáng nhớ.

Điện ảnh của PTA rất khó gói gọn trong một định nghĩa. Đó thường là những con người lệch khỏi chuẩn mực xã hội – theo cách tốt hoặc xấu – bị cuốn vào những mối quan hệ gia đình và cộng đồng phức tạp. Nhân vật của ông mang theo cảm xúc cực đoan, sự méo mó nội tâm, cảm giác bị cô lập, buộc diễn viên phải đào sâu đến tận cùng năng lực. Song song với đó là những cá tính “dị thường”, căng như dây đàn, khiến mỗi vai diễn trở thành một thử thách thực sự. Kịch bản do chính PTA chấp bút, hình ảnh chưa từng thấy trước đó, âm nhạc được chọn lựa đầy trực giác – tất cả hợp thành thứ mà người ta gọi là nghệ thuật điện ảnh, nơi năm giác quan của khán giả được đánh thức cùng lúc.

Khi Paul Thomas Anderson lần đầu bắt tay Leonardo DiCaprio

Vậy One Battle After Another cho thấy sự tiến hóa nào của PTA? So với các tác phẩm trước, bộ phim mang màu sắc hành động – phiêu lưu rõ nét hơn, với sức hút giải trí mạnh mẽ đến bất ngờ. Vẫn là câu chuyện và nhân vật đầy ám ảnh, nhưng cao trào cuối phim mang đến một cú bùng nổ thị giác khác hẳn “cơn mưa ếch” trong Magnolia – khiến khán giả không thể rời mắt khỏi màn hình. Không khó hiểu khi nhiều người gọi đây là tác phẩm xuất sắc nhất sự nghiệp PTA.

Nhân vật trung tâm Bob – do Leonardo DiCaprio thủ vai – là cựu thành viên của nhóm cách mạng vũ trang French 75. Sau một biến cố, anh sống ẩn dật cho đến khi con gái bị bắt cóc, buộc anh phải bước vào cuộc chiến giải cứu nghẹt thở. Đằng sau đó là bóng dáng của Lockjaw – viên sĩ quan quân đội truy đuổi Bob đến cùng.

PTA chia sẻ nửa đùa nửa thật rằng ông đã ấp ủ kịch bản này suốt 20 năm, có những phân đoạn quan trọng được viết liền mạch trong một buổi tối ăn tối. Sự giao thoa giữa ám ảnh dài lâu và cảm hứng tức thời đã tạo nên một thế giới điện ảnh độc nhất, dù bộ phim được sản xuất bởi hãng phim lớn Warner Bros. – nơi PTA vẫn giữ toàn quyền sáng tạo.

Ngay từ những phút đầu, nhịp phim đã ở mức “bất thường”: những cuộc đột kích táo bạo vào trại giam người nhập cư, những hành động khiến ranh giới thiện – ác trở nên mờ nhòe. Cảm giác phấn khích và bất an đan xen, tạo nên một thứ hỗn loạn đầy mê hoặc – thứ cảm giác khiến khán giả hoàn toàn bị cuốn đi.

16 năm sau trong mạch truyện, cuộc rượt đuổi giữa Bob, con gái anh Willa và Lockjaw được đẩy lên cao trào với tốc độ chóng mặt: truy sát, trốn chạy, phản bội, liên minh, đoạt lại. Dàn diễn viên – từ gương mặt kỳ cựu đến tài năng mới – thổi hồn cho từng nhân vật, khiến thế giới “điên rồ” ấy trở nên thuyết phục đến lạ kỳ.

Leonardo DiCaprio đặc biệt tỏa sáng trong vai Bob – một người đàn ông trung niên tàn phai, từng là chiến binh nhưng giờ đây chật vật với chính mình. DiCaprio chia sẻ rằng anh lấy cảm hứng từ The Big Lebowski và Dog Day Afternoon, nhất là cảm xúc nguyên sơ của một người sẵn sàng làm tất cả để cứu người mình yêu. Sự pha trộn giữa nét ngông nghênh, bất cần và bi kịch đã tạo nên một vai diễn hội tụ tinh hoa sự nghiệp của DiCaprio – từ nhẹ nhàng đến dữ dội. Không bất ngờ khi anh được dự đoán sẽ góp mặt trong cuộc đua Nam chính xuất sắc nhất.

Bên cạnh đó là Sean Penn với Lockjaw đầy ám ảnh, Benicio del Toro trong vai võ sư karate mưu lược, và Teyana Taylor – vừa là ca sĩ vừa là diễn viên – trong vai người vợ mất tích của Bob, một nhân vật then chốt của câu chuyện. PTA khéo léo lồng ghép khát vọng, dục vọng, tham vọng cùng sự mong manh rất người vào từng nhân vật, tạo nên chiều sâu hiếm thấy.

Ẩn dưới lớp vỏ hành động là những vấn đề thời sự của thế giới hôm nay: khủng hoảng nhập cư, chủ nghĩa bài ngoại, nỗi sợ trước sự đa dạng. Nhưng PTA không bao giờ giảng đạo – ông dùng hài hước đen tối như gia vị, đủ để người xem nhận ra mà không bị áp đặt.

Ở cao trào cuối, mọi căng thẳng được giải phóng bằng một trường đoạn hành động hoành tráng, mang lại cảm giác catharsis trọn vẹn. Một phân cảnh mà chính PTA thừa nhận chỉ tìm được bối cảnh ngay sát ngày quay – nhưng lại trở thành khoảnh khắc điện ảnh sẽ còn được nhắc đến lâu dài.

“Hãy xem bộ phim này trong rạp chiếu”

Trong buổi họp báo, Leonardo DiCaprio đặc biệt nhấn mạnh một điều, dù câu hỏi có liên quan hay không: “Bộ phim này được quay bằng VistaVision. Trong thời đại ngập tràn nội dung, đây là một tác phẩm được sinh ra để khán giả cùng nhau trải nghiệm trong rạp chiếu.”

VistaVision – tỷ lệ khung hình 1:1.85 – mang đến màn ảnh rộng hơn, cho phép cảm nhận chiều sâu gần như 3D mà không cần kính. PTA khẳng định đây không phải phong cách cổ điển lỗi thời, mà là trải nghiệm điện ảnh đích thực, từng được Alfred Hitchcock hay John Ford sử dụng.

Vốn nổi tiếng là người không thỏa hiệp về hình ảnh, từ việc quay phim bằng ánh sáng tự nhiên trong Licorice Pizza đến ngân sách lớn nhất sự nghiệp dành cho One Battle After Another, PTA đã dồn toàn bộ tâm huyết vào từng khung hình. Và kết quả là một bộ phim khiến khán giả nhớ lại lý do vì sao họ yêu điện ảnh ngay từ đầu.

One Battle After Another không chỉ là một tác phẩm đoạt giải, mà là lời khẳng định mạnh mẽ rằng: điện ảnh, khi được tạo ra với niềm tin và đam mê tuyệt đối, vẫn có thể mang lại niềm vui thuần khiết của việc được xem một bộ phim thật sự.